De collectie van het Amsterdam Museum is zo divers als de stad en haar inwoners zelf. En de objecten zijn niet alleen maar oud of uit lang vervlogen tijden, er worden ook hedendaagse voorwerpen aan de collectie toegevoegd. Dit jaar is het Amsterdam Museum aanwezig op de PAN. Directeur Judikje Kiers vertelt waarom.
Bezoekers van PAN Amsterdam worden dit jaar verwelkomd door Goliath, de immense reus uit de collectie van het Amsterdam Museum. Al in de 17e eeuw was het vijf meter hoge houten beeld met zijn bewegende hoofd en draaiende ogen een bron van vermaak.
Met het jubileumjaar voor de boeg – Amsterdam bestaat in 2025 bestaat 750 jaar – geeft het Amsterdam Museum dit jaar voor het eerst met een stand acte de presence op de PAN. Hoewel de PAN een verkoopbeurs is, en de objecten van het Amsterdam Museum natuurlijk niet te koop zijn, vindt directeur Judikje Kiers het interessant om er een presentatie te geven. ‘In het kader van Amsterdam 750 vind ik het van belang dat we Amsterdamse voorwerpen uit onze collectie laten zien. Ik vind het heel erg leuk om voorwerpen uit de Amsterdam Collectie naar bezoekers van de PAN te brengen en de verbinding aan te gaan met lezingen en rondleidingen. Maar óók om ze attent te maken op de mogelijkheid dat je kunt nalaten aan de stad. We vertellen graag hoe dat in zijn werk gaat. En ook dat het niet alleen hele dure of oude kunst hoeft te zijn, maar dat onze verzameling juist heel breed is.’
Judikje Kiers (foto Daphne Lucker, Amsterdam Museum)
Schenken aan Amsterdam
Schenkingen en legaten zijn het belangrijkste fundament van het museum. Kiers: ‘Incidenteel kopen we zelf ook aan, om leemtes op te vullen, maar het meeste krijgen we. Vrijwel elke week krijgen we wel een aanbod.’ Ze lacht: ‘Nee, we kunnen helaas niet op alles ja zeggen.’
Een schenking is namelijk een zorgvuldig proces, legt ze uit. ‘We kijken of het in onze verzameling past, of het een meerwaarde heeft voor onze collectie en uiteraard ook wat de wensen van de schenker zijn. Als we iets aannemen, hoort daar een verantwoordelijkheid bij. We moeten het onderhouden, er zorg voor dragen.’
De liefde voor de stad is vaak een belangrijke reden om iets te schenken. ‘En ook om de objecten en kunstwerken een goede plek te geven, een publieke plek. Soms hebben de erfgenamen van een overleden persoon er geen belangstelling voor, want een verzameling vergt aandacht en zorg. Wij ontzorgen en geven er een ‘eeuwigheidswaarde’ aan.’
Wat ook bijzonder is: ‘Particulieren kopen soms iets waarvan ze denken: dit moet in Amsterdam blijven en die schenken het dan aan ons. Dat is ontzettend lief en waardevol. Mensen hebben écht liefde voor de stad.’
De collectie van het Amsterdam Museum is zo divers als de stad en haar inwoners zelf. En de objecten zijn niet alleen maar oud of uit lang vervlogen tijden, er worden ook hedendaagse voorwerpen aan de collectie toegevoegd. ‘Nog niet zo lang geleden kwamen de oprichters van Daily Paper naar ons toe. Ze vertelden dat ze hadden gezien dat wij ook hedendaags verzamelen en ook heel veel op het gebied van mode en textiel. Ze hebben een speciale editie Ajax-shirts gemaakt en vonden dat die ook in het Amsterdam Museum horen. Dus die hebben ze geschonken. Fantastisch. Ook omdat we zo een verbinding met jonge inwoners van de stad verbeteren. En met Ajax-fans natuurlijk.’
Op de PAN toont het Amsterdam Museum onder meer drie spectaculaire horloges van Sophia Adriana Lopez Suasso-de Bruijn. Zij was een verwoed verzamelaar van kunst, sieraden en kleding en een belangrijke schenker voor de stad. Dankzij haar legaat kon het Stedelijk Museum gebouwd worden.
Ode aan de vrouw
Vanaf half december 2024 zet het Amsterdam Museum in de tentoonstelling Vrouwen van Amsterdam – een ode de spotlights op de Amsterdamse vrouw. ‘De geschiedenis van 750 jaar Amsterdam, niet alleen als woonplaats voor de inwoners van de stad, maar ook als hoofdstad van álle Nederlanders, is een mooi en belangrijk verhaal, maar we missen nog wel veel vrouwenverhalen. Als een cadeau aan de stad gaan we de geschiedenis, het verhaal van Amsterdam, verrijken met de verhalen over vrouwen die de stad mede gemaakt hebben tot wat de stad nu is. Dat zijn historische vrouwen, maar kunnen ook vrouwen van nu zijn. Het is een groot en veelzijdig project waar we al een paar jaar geleden mee begonnen zijn.’
Kiers vertelt dat iedereen via de site van het museum via een brief, video, geluidsopname, foto, tekening, gedicht of welke vorm dan ook een ode kan brengen aan een vrouw die van betekenis is geweest voor Amsterdam. Ze glimlacht en vraagt: ‘Ken jij bijvoorbeeld Jakoba Mulder? Zij was de eerste vrouwelijke stedenbouwkundige van Amsterdam. Van 1930 tot 1972 werkte ze bij de Dienst van de Publieke Werken en van 1958 was zij hoofd van die dienst voor ruimtelijke ordening. Zij stond aan de wieg van het Amsterdamse Bos en is een van de architecten van de westelijke tuinsteden. Niet veel mensen zullen dat weten, maar zij is een vrouw die de stad mede heeft gemaakt tot wat het nu is. Zij is heel lang onderbelicht geweest. Ik ben zelf afgestudeerd op de architectuur van de westelijke tuinsteden, heb twee keer ‘architect Mulder’ genoemd, maar er verder geen aandacht aan gegeven. Terwijl ik nota bene door het hele land lezingen gaf over vrouwen in de kunst. Ook ik heb haar over het hoofd gezien.’
Maar die lacune is nu goed gemaakt. ‘Ik schreef een ode aan Jacoba Mulder en we hebben een heel mooi portret van haar, geschilderd door Willem den Ouden, uit het depot gehaald en opgehangen in ons tijdelijke onderkomen aan de Amstel, in het gebouw van H’ART Museum. En het leuke is, daarna kwam er iemand die de tekentafel van Jakoba had en aan ons wilde schenken. Die zichtbaarheid is dus belangrijk en daarom is het leuk en nuttig om op de PAN te staan.’
Meer lezen? Neem een abonnement of koop een losse editie in de winkel.
