Categorieën
2024 Highlights

Voorbij de white cube: de Biënnale van Venetië

Mocht je nog nooit de Biënnale van Venetië hebben bezocht, dan is 2024 een mooi moment om daar eindelijk verandering in te brengen. Of ga gewoon nog een keer, want als er een plek is waar je iedere twee jaar de actuele tendenzen in de kunst kunt ontdekken, is het hier.

Dit jaar wordt voorrang gegeven aan kunstenaars en collectieven die nog niet eerder bijdroegen aan de Biënnale, met speciale aandacht voor projecten in de buitenlucht en een performance programma.

De Braziliaan Adriano Pedrosa is de curator van de International Art Exhibition van deze editie. Hij koos als thema: ‘Stranieri Ovunque ­ Foreigners Everywhere’. Dit is tevens de titel van een serie werken door het collectief Claire Fontaine, bestaande uit neon sculpturen die in verschillende talen de woorden ‘Buitenlanders overal’ verbeelden. Die term komt op zijn beurt weer van een collectief uit Turijn, Stranieri Ovunque, dat in de vroege jaren nul streed tegen racisme en xenofobie.

Dit jaar krijgen kunstenaars en collectieven die nog niet eerder bijdroegen aan de Biënnale voorrang

Het is de zestigste (!) editie van de Biënnale, die zal focussen op kunstenaars die buitenlanders, immigranten, expats, emigranten en vluchtelingen zijn, in het bijzonder degenen die van het zuiden naar het noorden trekken. De hoofdtentoonstelling is te zien in het centrale paviljoen in de Giardini en in het Arsenale.

De presentatie in het door Rietveld ontworpen Nederlandse paviljoen is in handen van Cercle d’Art des Travailleurs de Plantation Congolaise (CATPC) samen met kunstenaar Renzo Martens en curator Hicham Khalidi. De tentoonstelling is onderdeel van hun voortdurende inzet om de plantage van Lusanga te bevrijden, te regenereren en weer tot heilige bossen te transformeren. Te zien is een serie kunstwerken gemaakt uit de aarde van de laatst overgebleven bossen rond de plantage van Lusanga. Deze van oorsprong heilige bossen worden gekapt ten behoeve van onder andere palmolie. Het project is tegelijk in Lusanga en Venetië te zien en haakt daarnaast in op de meer algemene problematiek rond erfgoed en koloniale verhoudingen.

Biënnale van Venetië
t/m 24 november 2024

Meer lezen? Neem een abonnement of koop een losse editie in de winkel.

Categorieën
2024 Highlights

The Last Caravaggio in The National Gallery

Michelangelo Merisi da Caravaggio werd nog geen veertig jaar, maar wist een leven te vergaren vol toestanden en schandalen. Zo kwam hij in Rome veelvuldig in aanraking met justitie, met als hoogte- cq dieptepunt een zwaardgevecht waarbij hij zijn tegenstander doodde (ter verdediging van een vrouw, dat wel).

Via Napels kwam hij terecht in Malta, waar hij in de gevangenis belandde wegens het beledigen van een hospitaalridder. Eenmaal ontsnapt vluchtte hij naar Sicilië en vervolgens weer naar Rome, waar hij moederziel alleen overleed, waarschijnlijk aan malaria of een griepvirus.

Kijk naar zijn schilderijen, en je denkt – met die voorgeschiedenis in gedachte – al gauw twee dingen: hoe had hij er in vredesnaam tijd voor om zulke mooie, gedetailleerde werken te maken, én: zijn gekte en onvoorspelbaarheid piepen toch ook regelmatig tevoorschijn.

Neem het allerlaatste werk dat hij (zover bekend) ooit maakte, in mei 1610, te Napels: Het martelaarschap van de heilige Ursula. Een kleine, benauwd ogende ruimte, waar je ogen naar de verschillende figuren en hun handen worden getrokken. Het werk is gebaseerd op de legende van Ursula en de duizenden maagden die gevangen werden genomen door de Hunnen. De maagden werden vermoord, maar de koning van de Hunnen was onder de indruk van Ursula en smeekte haar om ondanks alles met hem te trouwen. Ursula wees hem af, waarop de koning haar doorboorde met een pijl. Het geschokte gezicht dat zichtbaar is achter Ursula schijnt Caravaggio zelf te zijn.

The Last Caravaggio
The National Gallery
t/m 21 juli 2024

Meer lezen? Neem een abonnement of koop een losse editie in de winkel.

Categorieën
2024 Highlights

Kandinsky, Münter en vele vrienden bij elkaar in Tate Modern

‘With a little help from my friends’; je kunt bijna niet anders dan deze evergreen neuriën bij deze tentoonstelling van Tate Modern. Het Britse museum koppelde een aantal vrienden/collega’s aan elkaar, waarmee ze en passant de grondbeginselen voor moderne kunst bij elkaar op een plek wisten te verzamelen.

Der Blaue Reiter was een groep gelijkgestemde kunstenaars, die van ongeveer 1911-1914 de kunstwereld op zijn kop zette. Franz Marc, Wassily Kandinsky, August Macke en Alexej von Jawlensky richtten zich met name op het expressionisme. Ze koppelden hun ideeën en werk in een almanak, die op zijn beurt weer een bak inspiratie opleverde voor andere kunstenaars. Er werd geëxperimenteerd met kleur, geluid en licht, wat levendige werken opleverde. De sterke vriendschapsbanden waren de kern van het samenwerkingsverband.

Tate Modern Kandinsky Reiter Tableau Magazine
Gabriele Münter, Portret van Marianne von Werefkin, 1909, Städtische Galerie im Lenbachhaus und Kunstbau Munich, © Gabriele Münter und Johannes Eichner-Stiftung, Munich, © ADAGP, Paris

Bijzonder voor die tijd was de grote rol die vrouwelijke kunstenaars als Gabriele Münter in de beweging speelden: haar fotografie en de beweeglijke schilderijen van Marianne Werefkin behoren tot de hoogtepunten. In Londen komen maar liefst ruim 130 werken bij elkaar, voor het eerst in 80 jaar (weer) samen in het Verenigd Koninkrijk.

Expressionists: Kandinsky, Münter and The Blue Rider
Tate Modern
t/m 20 oktober 2024

Meer lezen? Neem een abonnement of koop een losse editie in de winkel.

Categorieën
2024 Highlights

Sung Hwan Kim in het Van Abbemuseum

Natuurlijk kun je naar de bioscoop, of op de bank Netflix kijken, maar je kunt óók het werk van Sung Hwan Kim gaan bekijken in Eindhoven. Weer eens wat anders! Zijn filmische settings ogen als een droom, waarbij je je haast een personage waant in een onbekend verhaal.

Sung Hwan Kim (1975, Zuid-Korea) woonde op veel verschillende plekken. Niet alleen pikte hij daarbij vele culturen en gewoontes op, maar ook bekeek hij zijn eigen tradities daardoor met een andere blik. Zijn kunst heeft dan ook logischerwijs grenzen en migratie als veelvoorkomende thema’s.

Zijn solotentoonstelling in het Van Abbemuseum, zijn grootste tot nu toe in Europa, toont het resultaat van meer dan twintig jaar kunstenaarschap. We zien hoe hij folklore en mythes gebruikt om mensen zijn verhalen in te trekken, bijvoorbeeld bij de filminstallatie Love Before Bond (2017): een sprookje over twee mensen die elkaar nooit hebben ontmoet. De film is geïnspireerd door zijn nichtje, die in de overgangsjaren van tiener naar volwassene zit en een rol speelt in de film.

Zoals de kunstenaar zelf zegt: ‘Identiteit gaat over hoe mensen de grens benaderen. Love Before Bond gaat over het bestuderen van het moment van, of voor dat ze iets ‘worden’. Met de angst die daarbij komt kijken die je erkent en deelt met anderen, of waarbij je je juist alleen voelt.’

Sung Hwan Kim Van Abbemuseum Tableau Magazine
Zaaloverzicht Sung Hwan Kim: Protected by roof and right-hand muscles, 2023. Foto: Peter Cox.

Extra bijzonder is dat Sung Hwan Kim niet alleen de kunstenaar, maar ook de vormgever van de tentoonstelling is. Veel van zijn werken bevatten bijdragen van muzikant/componist David Michael DiGregorio (ook wel bekend als dogr). Die horen we bijvoorbeeld terug in de expositie, maar hij zet ook de omgeving van het museum zelf en subtiele zintuiglijke prikkels in. Zo zijn de muren bij Dog Video (2006) behangen met flinterdun papier: terwijl je voorbij loopt, bewegen ze. Ook worden bezoekers bij verschillende werken aan het denken gezet over hun eigen relatie met grenzen en migratie. Na Eindhoven gaat de tentoonstelling, hoe kan het ook anders, op reis naar onder andere Karlsruhe en Seoul.

Sung Hwan Kim – Protected by roof and right-hand muscles
Van Abbemuseum
t/m 12 mei 2024

Meer lezen? Neem een abonnement of koop een losse editie in de winkel.

Categorieën
2024 Highlights

Hans Op de Beeck in Kunsthal KAdE

Soms heb je van die plekken waar je met liefde een nacht opgesloten zou worden, om er ongegeneerd in rond te struinen. Amersfoort heeft zo’n locatie, met het CollectieCentrum Nederland.

Maar liefst 31.500m2 telt dit gebouw, waar verschillende musea hun depot hebben. Van het Rijksmuseum tot Het Nederlands Openluchtmuseum, en van Paleis het Loo tot de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Een ware snoepwinkel voor kunstliefhebbers dus.

Kunsthal KAdE plukt hier een aantal werken uit tevoorschijn voor een expositie, gecombineerd met objecten van de Belgische kunstenaar Hans Op de Beeck. Zijn monochroom grijze sculpturen, XL installaties en video’s hebben namelijk meer te maken met de items in het CollectieCentrum dan je op het eerste oog misschien zou denken.

Op de Beeck legt de focus onder andere op de schoonheid van ‘het object’: hij toont onbekende plekken, momenten en figuren, die tegelijkertijd heel herkenbaar zijn. Tragikomisch werk, soms met een dystopisch sfeertje, die nog eens extra motiveren om met tent en slaapzak naar het CollectieCentrum te vertrekken.

4 Rijkscollecties & Hans Op de Beeck
Kunsthal KAdE
t/m 5 mei 2024

Meer lezen? Neem een abonnement of koop een losse editie in de winkel.

Categorieën
2024 Highlights

Dinah Kohnstamm en haar vriendenalbum in het Noord-Veluws Museum

Bij vriendenboekjes denken we toch al gauw aan jonge meiden, die van elkaar willen weten wat hun favoriete band is. Maar dat het concept heel wat diepere lagen kan hebben, zien we als we kennis maken met Dinah Kohnstamm (Amsterdam, 1869 – Auschwitz, 1942).

Deze diepgelovige, Joodse vrouw trad in 1938 toe tot de Gereformeerde Kerken in Hersteld Verband, wat haar helaas niet redde van deportatie naar een concentratiekamp. Ze werd zelf niet opgeroepen, maar toen haar zus en huisgenoten gedeporteerd werden, koos ze ervoor met hen mee te gaan.

Kohnstamm schilderde, tekende, etste en lithografeerde stillevens en figuurvoorstellingen en maakte daarnaast ook borduurwerk en bedrukte stoffen met linoleumsnedes. Ze bracht vaak en graag tijd door op de Veluwe, zo vierde ze er in 1939 nog haar zeventigste verjaardag in het zomerhuis van haar familie in Ermelo. De ideale plek dus, voor een expositie van haar werk.

Ze had als kunstenaar een voorkeur voor wat ze in de natuur om zich heen zag. De expositie toont, naast dit werk, haar ‘album amicorum’; een boek waarin familieleden en bevriende kunstenaars een tekening, schilderijtje, tekst of compositie achterlieten. Zo komen we bijvoorbeeld Jozef Israëls en zijn zoon Isaac tegen, net als August Allebé, Jan Veth, Henriëtte Ronner en Martin Monnickendam, die haar leraar was en van wie tegelijk ook een tentoonsteling te zien is.

Dinah Kohnstamm en haar album amicorum
Noord-Veluws Museum
t/m 14 april 2024

Meer lezen? Neem een abonnement of koop een losse editie in de winkel.

Categorieën
2024 Highlights

Studio DRIFT in het TextielMuseum

Lonneke Gordijn, kunstenaar en mede-oprichter van Studio DRIFT: ‘Als je heel goed en van dichtbij kijkt naar alles om ons heen, hoe de dingen in de natuur in elkaar zitten, dan zie je hoe gecompliceerd en logisch tegelijk het allemaal werkt. Het doet je denken: is de natuur niet eigenlijk juist het meest high-tech onderdeel van onze wereld?’

Die gedachten neemt DRIFT, samen met collega’s Iris van Herpen en Philip Beesley, mee in ‘Is it Alive?’. Allerlei vormen en interpretaties komen daarin samen: innovatie, textiel, technologie en kunst, geïnspireerd door ‘het leven’ en de wereld om ons heen. Wat maakt iets in onze mening als kunstliefhebbers nu een levendig, beweeglijk werk? En wat doen kunstenaars om dat effect voor elkaar te krijgen?

Studio DRIFT TextielMuseum Tableau Magazine
Studio DRIFT, I am storm, 2023. Foto: Josefina Eikenaar, TextielMuseum

De kern van de expo is het werk I Am Storm, van Gordijn en mede-DRIFTer Ralph Nauta. Deze nog niet eerder vertoonde installatie bestaat uit twintigtal enorme grassprieten, bewegend op een denkbeeldige wind. Dit stuk, en de andere werken die getoond worden, laten niet alleen het eindresultaat zien: je wordt ook meegenomen in het maakproces. Interessant én leerzaam, want hoe vaak lopen we niet rond in musea, ons afvragend hoe kunstenaars tot een bepaald ontwerp zijn gekomen en wat daaraan vooraf ging?

Voor alle fans van DRIFT is er nog meer goed nieuws, want er komt een speciaal museum aan. We moeten wel nog even geduld hebben, de opening staat nu gepland voor begin 2025. Maar dan heb je ook wat, want de Van Gendthallen in Amsterdam worden op dit moment getransformeerd tot een groot opgezet, interactief museum.

Is it alive?
TextielMuseum
t/m 7 april 2024

Meer lezen? Neem een abonnement of koop een losse editie in de winkel.

Categorieën
2024 Highlights

De levende schilderijen van Refik Anadol in de Kunsthal

Digitale kunst is niet alleen een steeds belangrijk onderdeel van het gemiddelde museum, het is ook een medium dat zich bij uitstek leent voor innovatie en uitingen die je volledig meeslepen in hun concept. Zo ook het visuele spektakel van de Turks-Amerikaanse Refik Anadol (1985), dit voorjaar te zien in Rotterdam.

Refik Anadol is geïntrigeerd door de relatie tussen mens en machine, iets wat hij voortdurend uitpluist in zijn immense installaties. Hiervoor gebruikt hij allerlei geavanceerde technieken, van kunstmatige intelligentie en gegevensvisualisatie tot algoritmen. Het levert kleurrijke composities op, zien we in ‘Living Paintings’. Neem de Immersive Room: een driedimensionale architectonische ruimte, versterkt door licht en geluid, die je het gevoel geeft in een andere wereld te bivakkeren.

Afbeeldingen en gegevens tovert Refik Anadol om tot hypnotiserende kunst

Refik Anadol Kunsthal Rotterdam Tableau Magazine
De tentoonstelling ‘Living Paintings: Nature’ van Refik Anadol in Kunsthal Rotterdam. Foto: Bas Czerwinski

Ook intrigerend zijn de dataschilderijen, waarin Refik Anadol miljoenen openbare afbeeldingen en gegevens van landschappen omtovert tot hypnotiserende kunst. Anadol is de ideale kunstenaar voor iedereen die zich regelmatig afvraagt waar het eindigt, qua technologie en innovatie, en welke rol machines in de toekomst in zullen nemen. Maar ook als je daar minder mee bezig bent is het de moeite waard, vanwege de beelden die hij op je netvlies achterlaat. Niet voor niets bracht zijn Machine Hallucination vorig jaar 5 miljoen dollar op bij een veiling in Hong Kong; de duurste digitale kunst van een solo-artiest verkocht in Azië ooit.

Refik Anadol – Living Paintings: Nature
Kunsthal Rotterdam
t/m 1 april 2024

Meer lezen? Neem een abonnement of koop een losse editie in de winkel.

Categorieën
2024 Highlights

Marina Abramović in het Stedelijk Museum

De bijnaam ‘godmother of performance art’ krijg je niet voor niets, en in het geval van Marina Abramović is deze lofzang volledig terecht. The Life and Death, waarmee ze in 2012 het Holland Festival omver blies, het ontroerende werk dat ze maakte met (ex-)partner Ulay, waaronder zijn cameo bij het onvergetelijke The Artist is Present; en zo kunnen we nog wel even doorgaan.

Marina Abramović werd geboren in 1946 (te Belgrado, in Servië) maar in haar seventies heeft ze nog niets aan relevantie ingeboet. Het is daarom des te onbegrijpelijker dat er nu pas een eerste grote solotentoonstelling in Nederland aankomt van deze grande dame. In 1975 begon ze haar carrière min of meer in Amsterdam, als straatarme kunstenaar in spe. Kunstcentrum De Appel gaf haar een plek, vanaf daar kreeg ze haar leven op de rit. En hoé. Kunstlief- hebbers die haar naam niet kennen, moet je met een vergrootglas zoeken. Haar vijf decennia als artiest laten zien hoe ze de performance als kunstvorm van experiment naar de mainstream bracht, al blijft ze altijd verrassen.

Marina Abramović is uitermate sterk en baanbrekend in het gebruik van haar eigen lichaam

Marina Abramović Stedelijk Museum Tableau Magazine
Marina Abramović, Four Crosses: The Good (positive), 2019. Met dank aan de Marina Abramović Archives © Marina Abramović

In het Stedelijk Museum zien we de vroege werken die ze in voormalig Joegoslavië en Nederland maakte, maar ook het effect van haar latere, beroemde stukken. Een retrospectief van performance art kan best ingewikkeld zijn, zeker bij een kunstenaar wier werk uitnodigt tot interactie met het publiek. Maar ook in documentair (film)materiaal komt haar boodschap van spiritualiteit, natuur en de vergankelijkheid van het lichaam haarscherp over. Marina Abramović is uitermate sterk en baanbrekend in het gebruik van haar eigen lichaam, en schrikt er niet voor terug om hierbij over haar eigen fysieke en mentale grenzen heen te gaan. Inmiddels combineert ze al die ervaringen en wijsheden in een opleidingsinstituut voor performancekunst, met projecten over de hele wereld.

Marina Abramović
Stedelijk Museum
t/m 14 juli 2024

Meer lezen? Neem een abonnement of koop een losse editie in de winkel.

Categorieën
2024 Highlights

Maria Roosen & Guests in Kasteel Het Nijenhuis

Beeldhouwer en kunstenaar Maria Roosen (1957) is van een heleboel markten thuis. Deels vanuit haar eigen creativiteit, deels door samenwerkingen met andere kunstenaars en disciplines.

Zo combineert Maria Roosen glas, aquarel, textiel, hout en andere materialen met elkaar, wat ze zelf de 1+1=3 formule noemt: samen wordt het altijd beter. Een mooie reden om tijdens een tentoonstelling te laten zien hoe kunstenaars niet alleen ons maar ook elkaar inspireren. In en rondom kasteel Het Nijenhuis, dat op zichzelf al een mooie plek is om te bezoeken, is er een heleboel te ontdekken.

Het tijdelijke kunstcollectief dat op deze manier ontstaat, in samenwerking met Museum De Fundatie in Zwolle, omvat zowel haar eigen generatiegenoten als nieuwe namen. Hiermee wil Maria Roosen ook een tegenwicht bieden aan de geïndividualiseerde maatschappij: als we samenwerken, is er juist zoveel moois mogelijk. Haar eigen werk focust op het vertalen van emoties: voorwerpen die gedachten los maken over onderwerpen als vruchtbaarheid, liefde en dood, waarbij het creatieve proces en vakmanschap voor Roosen net zo belangrijk is als het eindresultaat.

Roosen & Guests
Kasteel Het Nijenhuis
t/m 14 april 2024

Meer lezen? Neem een abonnement of koop een losse editie in de winkel.

Categorieën
2024 Highlights

De levende schilderijen van Refik Anadol in de Kunsthal

Digitale kunst is niet alleen een steeds belangrijk onderdeel van het gemiddelde museum, het is ook een medium dat zich bij uitstek leent voor innovatie en uitingen die je volledig meeslepen in hun concept. Zo ook het visuele spektakel van de Turks-Amerikaanse Refik Anadol (1985), dit voorjaar te zien in Rotterdam.

Refik Anadol is geïntrigeerd door de relatie tussen mens en machine, iets wat hij voortdurend uitpluist in zijn immense installaties. Hiervoor gebruikt hij allerlei geavanceerde technieken, van kunstmatige intelligentie en gegevensvisualisatie tot algoritmen. Het levert kleurrijke composities op, zien we in ‘Living Paintings’. Neem de Immersive Room: een driedimensionale architectonische ruimte, versterkt door licht en geluid, die je het gevoel geeft in een andere wereld te bivakkeren. Ook intrigerend zijn de dataschilderijen, waarin Anadol miljoenen openbare afbeeldingen en gegevens van landschappen omtovert tot hypnotiserende kunst.

Afbeeldingen en gegevens tovert Anadol om tot hypnotiserende kunst

Refik Anadol is de ideale kunstenaar voor iedereen die zich regelmatig afvraagt waar het eindigt, qua technologie en innovatie, en welke rol machines in de toekomst in zullen nemen. Maar ook als je daar minder mee bezig bent is het de moeite waard, vanwege de beelden die hij op je netvlies achterlaat. Niet voor niets bracht zijn Machine Hallucination vorig jaar 5 miljoen dollar op bij een veiling in Hong Kong; de duurste digitale kunst van een solo-artiest verkocht in Azië ooit.

Living Paintings: Nature
Kunsthal Rotterdam
t/m 1 april 2024

Meer lezen? Neem een abonnement of koop een losse editie in de winkel.

Categorieën
2024 Highlights

Mounira Al Solh: persoonlijk & politiek in het H’ART Museum in Amsterdam

Formerly known as de Hermitage, is het H’ART Museum in Amsterdam goed op weg om ook onder hun nieuwe naam aansprekende kunstenaars tentoon te stellen. Zo komt dit voorjaar Mounira Al Solh aan bod, die de ABN AMRO Kunstprijs won. Als onderdeel van die prijs maakte ze een tentoonstelling en gelijknamige installatie, waarin ze de aandacht vestigt op het door een burgeroorlog geteisterd Libanon.

Mounira Al Solh (1978), zelf geboren in Libanon, ontwikkelde zich tot een begenadigd verhalenverteller, die haar persoonlijke geschiedenis als vrouwelijke migrant mixt met het politieke. Ze borduurt en schildert, werkt met taal en muziek, en maakt tijdschriften, installaties en performances.

In ‘Nami Nami Noooom, Yalla Tnaam’ (twee Arabische slaapliedjes uit haar jeugd) toont ze bijvoorbeeld werk dat symbool staat voor hoe ze vroeger tijdens bombardementen werd afgeleid door haar moeder: ze knipte gaatjes in haar pyjama en naaide die vervolgens weer dicht. Deze meditatieve handeling herhaalde ze met een groep vrouwen, in Nederland en Libanon, waarvan het resultaat werd verwerkt in een installatie. Voor de schilderingen en tekeningen die ook te zien zijn haalde Al Solh inspiratie uit dromen en nachtmerries.

Mounira Al Solh H'ART Museum HART Museum Tableau Magazine
Nami Nami Noooom, Yalla Tnaaam, H’ART Museum Amsterdam

Tegelijkertijd met de tentoonstelling in H’ART is in de ABN AMRO Kunstruimte aan de Zuidas in Amsterdam ‘Pocket Rhythms’ te zien, eveneens van Al Solh. Deze serie schilderijen verwijst naar de populaire Arabische muziek van de jaren 70 en 80, inclusief het speciaal voor de expositie gemaakte monumentale schilderij From Beirut to Saida Ya my eyes.

In het rapport van de Kunstprijs schrijft de jury: ‘Mounira Al Solh is een talentvolle kunstenaar wier oeuvre zowel persoonlijk is als politiek en zowel verleidelijk als activistisch. De manier waarop ze, afwisselend verblijvend in Libanon en Nederland, vanuit deze posities culturen en ervaringen in haar werk verenigt én hoe ze daarin haar omgeving betrekt door samen te werken, is van groot belang.’

Nami Nami Noooom, Yalla Tnaaam
H’ART museum
t/m 15 mei
2024

Meer lezen? Neem een abonnement of koop een losse editie in de winkel.

Categorieën
2024 Highlights

De roep van Meredith Monk in de Oude Kerk

De Oude Kerk werkt samen met de Hartwig Art Foundation voor de eerste overzichts­tentoonstelling van muzieklegende Meredith Monk. ‘Calling’ is een terugblik op haar werk en performances, waarin ze voortdurend allerlei vragen stelt over en zoekt naar harmonie tussen het mentale en het aardse bestaan.

Het woord ‘uniek’ valt tegenwoordig snel, maar de manier waarop Monk haar stem inzet verdient met recht die omschrijving. Ze is ook componist, regis­seur, choreograaf en pianiste, maar je zou bijna kunnen zeggen dat ze met haar stem alleen al genoeg instrumenten heeft om in te zetten. Soms voelt die stem middeleeuws aan, als iets dat in een eeuwenoud klooster het meest tot zijn recht komt, soms juist opvallend modern: ze komt niet voor niets regelmatig terug in samples van andere muzikanten en filmsoundtracks.

Als pionier van de interdisciplinaire performance, het genre dat opkwam in New York in de jaren 60 en 70, is Monk bedolven onder de prijzen en loftuitingen. Ze ontving bijvoorbeeld de National Medal of Arts, de hoogste onderschei­ding die in de Verenigde Staten kan worden toegekend voor prestaties in de kunsten.

Meredith Monk: Calling in De Oude Kerk in Amsterdam Tableau Magazine
Meredith Monk: Calling in De Oude Kerk in Amsterdam

De 80­jarige Amerikaanse maakte onder andere bekende werken als Quarry (1976), ATLAS (1991) en Songs of Ascension (2008), die voor deze expositie worden geactualiseerd als nieuwe installaties. Speciaal voor Amsterdam wordt daar ook de het interactieve American Archaeology (1998) aan toegevoegd. Bezoekers worden uitgenodigd om voor hen belangrijke items mee te nemen en toe te voegen aan het werk, om zo een monument van collectieve herinneringen aan te leggen.

Naast deze ervaringen zelf zijn er ook geluids­fragmenten, partituren, tekeningen en scripts te zien en horen, in het bijzonder van haar meest recente werk Indra’s Net, en vinden er live con­certen plaats, uitgevoerd door lokale musici.

Meredith Monk: Calling
De Oude Kerk Amsterdam
t/m 17 maart 2024

Meer lezen? Neem een abonnement of koop een losse editie in de winkel.

Categorieën
2024 Highlights

Alle liefde telt: Kiss my soul in het Dordrechts Museum

Hemelse én aardse liefde nemen Dordrecht over de komende maanden. Niet voor niets is de Liefde, met een hoofdletter L, sinds jaar en dag de favoriete inspiratiebron van muzikanten, schrijvers, filmmakers en kunstenaars. De expositie ‘Kiss My Soul’ in het Dordrechts Museum focust op beeldende kunst in de 21e eeuw, waarbij je allerlei variaties op liefdesgebied voorbij ziet komen. Liefde van ouders voor hun kind, liefdesverdriet, de band tussen broers en zussen, vriendschappen; het is een thema waar je alle kanten mee op kunt.

In ‘Kiss My Soul’ zien we onder andere de interpretaties van Tracy Emin en Marlene Dumas, naast aanstormend talent waaronder Tanja Ritterbex en Charlott Weise. De tentoonstelling had haar inspiratiebron in het schilderij De Hemelse en Aardse Liefde (1850) van Ary Scheffer. Dit werk, eveneens te bekijken in Dordrecht, zet de geestelijke variant van liefde tegenover de lichamelijke. Scheffer schilderde naast portretten van vooraanstaande Franse figuren, vooral historiestukken. Dit exemplaar heeft een klassiek thema; twee vrouwen, beide Venus, staan voor de verschillende soorten liefde.

Dordrechts Museum Tableau Magazine
Bezoeker in de ‘Clit Rocker’ van Melanie Bonajo in de tentoonstelling ‘KISS MY SOUL’. Foto: Ruud Baan.

Extra interessant is een aantal primeurs in de expositie: een museale selectie van collages, tekeningen en schilderijen van Kalliopi Lemos, bekend van sculptuur De Vlecht (in het centrum van Rotterdam), zijn voor het eerst verzameld in Nederland. Maar ook drie werken van Dumas die niet eerder in ons land waren te zien. Tijdens de meest recente Biënnale van Venetië hingen ze in het Palazzo Grassi, nu komen ze samen naar Nederland. En er is een centrale plek gereserveerd voor Huwelijksportret van Johan de Witt en Wendela Bicker, van Natasja Kensmil, dat het museum onlangs aankocht.

Kiss my soul
Dordrechts museum
t/m 3 maart 2024

Meer lezen? Neem een abonnement of koop een losse editie in de winkel.

Categorieën
2024 Highlights

Getekende visioenen: Tal R en Mamma Andersson in Museum MORE

Soms hebben twee kunstenaars die op het eerste gezicht totaal verschillend zijn, toch meer met elkaar gemeen dan je denkt. Dat toont Museum MORE door de Deens-Israëlische Tal R (1967) en de Zweedse Mamma Andersson (1962) met elkaar te combineren. Ze delen namelijk een fikse fascinatie voor de Zweedse Carl Frederik Hill (1849-1911), die landschappen tekende vol fascinerende werelden. Het zijn werken waar je naar blijft staren, omdat er telkens iets anders in te ontdekken is. Hill werd er een centrale figuur in de Noord-Europese kunst mee.

Deze expositie heeft zijn zogeheten ‘ziekte-tekeningen’ als kern. Hill maakte vanaf zijn 28e heftige psychoses door en werd uiteindelijk krankzinnig verklaard. Ondertussen bleef hij schilderen. Waar zijn werk in eerste instantie pastte in de Romantiek en de 19e-eeuwse Franse landschapstraditie, werd het langzaam maar zeker steeds mysterieuzer. De vroege en de late Hill lijken compleet verschillende kunstenaars. In de latere tekeningen kwamen zijn persoonlijke visioenen regelmatig terug; van kronkelende mensfiguren tot wilde dieren en donkere vormen. Hij was ontzettend productief, in deze fase maakte hij wel vier tekeningen per dag.

Museum MORE Tal R Mamma Andersson Tableau Magazine
Tal R, Hotel Malmø, 2021, Courtesy of the Artist and Galleri Bo Bjerggaard. Photo: Anders Sune Berg

Andersson en Tal R lieten zich door deze onvergetelijke tekeningen inspireren en creëerden tientallen nieuwe werken. Tal R maakte bijvoorbeeld expressieve interieurs, stadsgezichten en landschappen, juist in felle kleuren, in het spanningsveld tussen figuurlijk en abstract. Mamma Anderson doet dat ook, op haar eigen manier, met droomachtige landschappen in een meer klassieke traditie en voorzien van zwartnuances.

Tal R & Mamma Andersson | Rondom Hill
Museum MORE
t/m 25 februari 2024

Meer lezen? Neem een abonnement of koop een losse editie in de winkel.

Categorieën
2023 Highlights

James Ensor: uit de conventies

James Ensor wordt niet voor niets gezien als zo’n beetje de belangrijkste vernieuwer op kunstgebied in België, en een boegbeeld van het symbolisme. Niet alleen maakte hij bijzonder gevarieerd werk, hij was ook bijzonder goed in de combinatie en weergave van kleuren en licht.

Ook intrigerend: de groteske figuren die hij schilderde, die ogen alsof ze in een circus, op een gemaskerd bal of in een film van Tim Burton niet zouden misstaan. James Ensor had een Britse achtergrond maar werd geboren in Oostende, waar ze hun bekende inwoner terecht volop eren. Zeker in 2024, wanneer het 75 jaar geleden is dat Ensor op 89-jarige leeftijd overleed. Vorig jaar heropende al het vernieuwde Ensorhuis, er is een Ensor-audiowandeling door de stad en MuZEE besteedt nu ook extra aandacht aan de kunstenaar. Samen vormen ze het stadsbrede evenement ‘ENSORstad 2024’, met als centraal punt de expositie rond Ensor en het stilleven in België in de periode 1830-1930.

James Ensor MuZee Mu.Zee Oostende Sara Madou Tableau Magazine
James Ensor, Masker en schaaldieren, 1891, collectie Koninklijk Museum voor Schone Kunsten, Antwerpen

Stillevens maken een groot deel uit van het oeuvre van James Ensor, ongeveer een derde bestaat daaruit. Zijn werk breekt uit de conventies van het genre door de levendige manier van het aanbrengen van verf op het doek en de kleuren die hij inzette. Daarnaast wordt er werk getoond van traditionele schilders (Hubert Bellis, Marie de Bièvre) en modernisten (Marthe Donas, Louis Thévenet). In de Venetiaanse Gaanderijen is een tentoonstelling over de band die Ensor had met de stedelijke ontwikkeling, en in het Ensorhuis kun je onder andere terecht voor zijn zelfportretten.

Rose, Rose, Rose à mes yeux. James Ensor en het stilleven in België van 1830 tot 1930
Mu.ZEE
t/m 14 april 2024

Meer lezen? Neem een abonnement of koop een losse editie in de winkel.

Categorieën
2023 Highlights

Rijksmuseum Twenthe: Van wie is het (platte)land?

Een van de meest urgente maatschappelijke vraagstukken van dit moment is de omgang met (en de toekomst van) het landelijke gebied. En daar is het nodige over te vertellen, laat een driedelige tentoonstelling van Rijksmuseum Twenthe zien.

De leefwereld van veel Europeanen was tot aan de komst van het christendom animistisch. Dat wil zeggen dat de natuurlijke wereld die hen omringde, werd bevolkt door verschillende goden die gunstig moesten worden gestemd. Maar in de Bijbel was sprake van slechts één god, die de mens had gemachtigd om te heersen over de aarde. Mensen beschouwden zichzelf niet langer als onderdeel van, maar als heerser over de natuur. Deze blik op de wereld, waarbij de mens zichzelf centraal stelt, bepaalde de wijze waarop het land werd toegeëigend en bewerkt en hoe natuurlijke hulpbronnen werden aangewend. Deze blik ligt ook aan de basis van het moderne Nederlandse landschap, dat bestaat uit keurige, rechthoekige akkers en rivieren die zijn rechtgetrokken. Het is de mens die zijn wil oplegt aan het land.

Maar dit systeem, waarbij tegen zo laag mogelijke kosten een zo hoog mogelijke opbrengst uit grond of dier wordt gehaald, loopt tegen zijn grenzen aan. Dat blijkt uit de vele crises waarmee we worden geconfronteerd. Wat betekent dat voor de toekomst? Gaan we door op deze weg van efficiëntie en optimalisatie, met hulp van alle nieuwe technologieën die ons ter beschikking staan? Of moet het roer radicaal om en moeten we onze relatie met de natuur heroverwegen en onszelf niet langer zien als heersers over een dode aarde, maar als onderdeel van levend systeem? Want van wie is het land nou eigenlijk echt? Rijksmuseum Twenthe nodigde vier kunstenaars uit om onderzoek te doen naar deze onderwerpen. Daarnaast wordt er, met kunstwerken vanaf de late middel­ eeuwen tot nu, getoond hoe we voorheen naar het land keken, het ons eigen hebben gemaakt en gecultiveerd. Ook is er een tentoonstelling waarbij een focus ligt op mediakunst, en een derde expo in samenwerking met Fotomanifestatie Enschede, waarin twee series rondom grondstofwinning en voedsel te zien zijn.

Van wie is het (platte)land?
Rijksmuseum Twenthe 
t/m 28 januari

Meer lezen? Neem een abonnement of koop een losse editie in de winkel.

Categorieën
2023 Highlights

Ordinary People: Rob Hornstra in Fotomuseum Den Haag

Hij is al zo’n twintig jaar bezig, dus het is een mooi moment voor een overzichtstentoonstelling van fotograaf Rob Hornstra. Het Fotomuseum Den Haag brengt daarbij een nieuwe kijk op het werk van Hornstra, die met name bekend is vanwege zijn documentaire fotografie.

Denk bijvoorbeeld aan The Sochi Project: An Atlas and Tourism in the Caucasus (2014), Man Next Door (2017) of The Europeans (2020-2030). In zijn werk wil Rob Hornstra een beeld schetsen van mensen in een bepaalde periode van hun bestaan. Soms resulteert dat in landschappen en stillevens, maar we zien vooral portretten. Deze doen denken aan de klassiekers in de humanistische fotografie, zoals Henri Cartier-Bresson, Ed van der Elsken en Dorothea Lange. Ook August Sander is een belangrijke invloed; deze Duitse fotograaf inspireerde hem tot het samenstellen van eigen categorieën
voor zijn fotografie.

Hornstra kiest voor slow journalism: kalm maar doeltreffend onthullen wat er gebeurt

Zelf kiest Hornstra regelmatig voor de term slow journalism om zijn werk te omschrijven: kalm maar doeltreffend onthullen wat er gebeurt (en waarom). Na in het begin van zijn carrière gefocust te hebben op de Russische maatschappij, die verschoof van een groeiende economie naar een gesloten samenleving, moest hij daar uiteindelijk mee stoppen omdat het hem onmogelijk werd gemaakt om in Rusland te werken. Sinds 2019 werkt hij aan een Europees tijdsdocument, dat tot 2030 zal duren. Twee verschillende werelden zou je zeggen, zeker nu, maar zijn fotografie laat zien dat wij mensen onderling helemaal niet zoveel van elkaar verschillen als we vaak denken.

Om het feest nog net even wat groter te maken verschijnt er naast de tentoonstelling een publicatie, Ordinary People, met bijdragen van Willemijn van der Zwaan (conservator), Lynn Berger (schrijver/journalist) en Merel Bem (kunsthistoricus/journalist).

Ordinary People
Fotomuseum Den Haag
17 maart 2024

Meer lezen? Neem een abonnement of koop een losse editie in de winkel.

Categorieën
2023 Highlights

Thomas Schütte in De Pont

Ruim veertig jaar nadat hij ze maakte, voert Thomas Schütte zijn drie architectuurmodellen uit de legendarische Westkunst-tentoonstelling uit 1981 voor het eerst uit op ware grootte. Schiff, Bühne en Kiste nodigen bezoekers van museum De Pont uit om onderdeel uit te maken van de kunst. Beklim de trappen, sta zelf op het toneel of zonder je juist af van de rest.

Schütte heeft een indrukwekkende carrière achter de rug, waarin hij architectuur en kunst mixt tot een intrigerend geheel. Deze Westkunst­ modelle maakte hij aan het begin daarvan. Maar er is meer te zien in De Pont, want Schütte maakte niet alleen heel diverse werken, maar ook véél. Grote menssculpturen, maquettes, tekeningen, etsen; waarom zou je je beperken tot één ding als je je creativiteit ook in veel meer genres kwijt kan?

Het liefst laat Schütte ons nadenken over tegenstrijdigheden in onszelf en in de wereld om ons heen

Wat hij ook kiest als uitingsvorm, je kunt er van alles in terug zien komen. Verwijzingen naar de popcultuur bijvoorbeeld, maar ook zijn liefde voor (kunst)geschiedenis is onmiskenbaar. Het liefst laat Schütte ons nadenken over de tegenstrijdigheden die we in onszelf meedragen, en in de wereld om ons heen zien. Hij begon daarmee in de jaren 70, tijdens zijn studie aan de Kunstakademie Düsseldorf.

Naast de maquettes die Schütte maakte (en die op dat moment niet in praktijk werden gebracht) richtte hij zich op figuratieve beeldhouwkunst. Interessant om te zien is dat hij regelmatig terugkeert naar zijn eigen werk. Niet alleen door maquettes nu alsnog uit te voeren, maar ook door miniatuurseries uit de jaren 90 later op monumentaal formaat uit te werken, in verschillende materialen.

Thomas Schütte – Westkunstmodelle 1:1|
Museum De Pont
t/m 28 januari 2024

Meer lezen? Neem een abonnement of koop een losse editie in de winkel.

Categorieën
2023 Highlights

Cindy Sherman – Anti-Fashion

Een indrukwekkende vijftig jaar draait de Amerikaanse Cindy Sherman (1954) mee in de kunst- en modewereld. De vele opdrachten die ze uitvoerde voor magazines als Vogue en Harper’s Bazaar en samenwerkingen met bekende designers zet ze in als inspiratiebron voor haar kunst. Op dit moment is haar werk te zien in de Deichtorhallen in Hamburg. De tentoonstelling reist over de wereld en is in de herfst van 2024 ook te zien in het FOMU in Antwerpen.

Dat Cindy Sherman een kritische blik heeft op de modewereld, moge duidelijk zijn. Soms zijn haar beelden grappig, soms ook verontrustend, als een screenshot uit een film die je met de handen voor de ogen zou kijken. Sherman speelt met de clichés van de modewereld, de schoonheids- idealen, de nadruk op pefectie, de leeftijdsdiscriminatie. Haar personages – vaak is zij het zelf – hebben stuk voor stuk iets raars, iets ongemakkelijks, iets obscuurs.

De beelden van Cindy Sherman gaan overigens verder dan de modewereld, ze trekken de genoemde issues en kritische vragen naar onze maatschappij in het algemeen. Vragen over identiteit en imago. En dat gaat iedereen aan, zegt Sherman, ook als we zelf denken dat we niet met deze thema’s bezig zijn. ‘We’re all products of what we want to project to the world. Even people who don’t spend any time, or think they don’t, on preparing themselves for the world out there – I think that ultimately they have for their whole lives groomed themselves to be a certain way, to present a face to the world.’

Cindy Sherman – Anti-fashion
Deichtorhallen (Hamburg) 
t/m 3 maart 2024

Meer lezen? Neem een abonnement of koop een losse editie in de winkel.

Categorieën
2023 Highlights

Krasse koppen: Bruegel, Rubens en Rembrandt in Antwerpen

De focus op het gezicht, dat klinkt intrigerend. In het Museum voor Schone Kunsten Antwerpen richten ze de spotlights dit najaar op wat vroeger zo mooi ‘de tronie’ heette. Karakteristieke koppen dus, die in de 17e eeuw populair werden. Denk aan de studies van Peter Paul Rubens, de expressieve gezichten van Rembrandt en Adriaan Brouwer, de boerenkoppen van Pieter Bruegel of de groteske hoofden van Quinten Metsijs. Met oog voor detail, hoe klein de werken soms ook zijn, blijven ze intrigeren. Of ze nu zijn geschilderd, getekend, of gegraveerd; de personages trekken onmiskenbaar je aandacht.

Het is voor ons nu, in selfie- en Tiktok-tijden, moeilijk voor te stellen, maar in de 16e en 17e eeuw was het opzienbarend om op deze manier te focussen op het gezicht. Het hoofd tonen in al zijn of haar glorie, losgeweekt uit de context van Bijbelse en/of mythologische taferelen, was toen helemaal niet zo gangbaar. De kunstenaars maakten veelal gebruik van anonieme modellen voor deze creatieve experimenten. Mensen uit een ver verleden, die hun beeltenis doneerden voor de kunst. Het ging niet over hén, maar over een menstype, een gevoel, of bepaalde karaktertrekken. Via vijf thema’s en tijdperken worden we in ‘Krasse koppen’ meegenomen door deze ontwikkeling, met in totaal 76 nationale en internationale gezichten. Behalve kijken naar anderen kun je ook je eigen tronie vast laten leggen in het Museum voor Schone Kunsten in Antwerpen.

Krasse Koppen: Bruegel, Rubens en Rembrandt
Museum voor Schone Kunsten Antwerpen
t/m 21 januari 2024

Meer lezen? Bestel een losse editie of haal hem in de winkel.

Categorieën
2023 Highlights

Niet autonoom: Philip Guston in Tate Modern

Hij is een van die kunstenaars wiens werk flinke reacties kan oproepen: je bent groot fan, of het is totaal niet je smaak. Er lijkt geen tussenweg te zijn. Maar aan welke kant je ook staat, een ding is zeker: Philip Guston (1913-1980) maakte schilderijen en tekeningen die de tijdgeest uitermate goed wisten te vatten. Niet voor niets leverde de verkoop van zijn To Fellini in 2013 destijds een record bij veilinghuis Christie’s op, waar het voor 25,8 miljoen dollar van eigenaar wisselde.

In zijn ruim vijftig jaar omvattende carrière werkte hij in eerste instantie onvermoeibaar aan een abstract expressionistisch oeuvre, met Jackson Pollock als een van zijn beste vrienden. In tegenstelling tot collega’s in dezelfde stijlgroep werkte Guston met name in zachte kleuren, ook wel abstract impressionisme genoemd. Hij maakte (muur)schilderingen die een kunstzinnige blik wierpen op het Amerika van die tijd, van oorlogen tot racisme. Maar eind jaren 60 switchte hij radicaal van stijl en liet daarmee de kunstwereld versteld staan. Van delicaat en abstract had hij opeens de overstap gemaakt naar rauw en figuratief. Grote schilderijen met cartooneske figuren waren het resultaat. Sommigen met witte Ku Klux Klan figuren als symbolen van het kwaad, die worden verbeeld in alledaagse situaties. Anderen met een intens rood gekleurd en eenogig personage, dat regelmatig terugkwam. Hij liet zich hierbij inspireren door zijn favoriete schrijver, Franz Kafka. Op zijn beurt werd Guston later een inspiratiebron voor vele anderen. Kijk maar eens naar de cartoons van Robert Crumb, of de neo-expressionistische schilder Walter Dahn.

Philip Guston Tate Modern Sara Madou Tableau Magazine
Philip Guston, The Line, 1978 © The Estate of Philip Guston, courtesy Hauser & Wirth

Guston had geen gemakkelijk leven. Als Europese Joden vluchtte zijn familie, om in Amerika opnieuw discriminatie mee te maken. Wellicht daardoor pleegde Guston’s vader zelfmoord, hij werd door zijn zoon gevonden in de schuur. Die geschiedenis is door kunsthistorici later regelmatig aangehaald als onderbouwing voor zijn focus op het weerspiegelen van een wereld in nachtmerriesferen. Toch is er ook vaak iets tragikomisch in te ontdekken. Door de uitvergrote figuren, buitenproportionele lichaamsdelen en de samenstelling van kleuren bijvoorbeeld. Hoe dan ook: het is een kunstenaar die zich niet laat negeren. Nog steeds niet. In 2020 werd een grote overzichtstentoonstelling van zijn werk in Washington uitgesteld, omdat de beeltenissen van de Ku Klux Klan net na de #blacklivesmatter protesten als te confronterend werden gezien.
In 1960, op het hoogtepunt van zijn activiteiten als abstractionist, zei Guston zelf:

‘Er zit iets belachelijks en gierigs in de mythe die we erven van abstracte kunst. Dat schilderen autonoom, puur en voor zichzelf is. Daarom analyseren we normaliter de ingrediënten en definiëren we de grenzen. Maar schilderen is op zichzelf onzuiver. Het is de aanpassing van onzuiverheden die haar continuïteit afdwingt. Wij kunstenaars zijn beeldmakers én beeldbepalend.’

Philip Guston
Tate Modern
t/m 25 februari 2024

Meer lezen? Bestel een losse editie of haal hem in de winkel.

Categorieën
2023 Highlights

Blik op oneindig in Museum De Lakenhal

Schilderkunst, beeldhouwwerken en spoken word komen deze winter samen in Leiden in Museum De Lakenhal. Te beginnen met de monumentale schilderijen van Hans de Bruijn, in een zeven exemplaren tellende serie uit 2017. De gigantische werken portretteren mensen die vanaf een imposante rotspartij de blik op het oneindige richten. Ze doen je contempleren over het leven en afvragen wat er door het hoofd gaat van de afgebeelde persoon.

De Bruijn liet zich inspireren door twee werken van Caspar David Friedrich (1774-1840), een van de boegbeelden is van de romantische schilderkunst. De zoektocht van Friedrich’s eenzame wandelaar komt terug in het werk van De Bruijn. Zijn het zelfportretten? Blikken ze vooruit, naar de toekomst, of denken ze juist na over wat er achter hen ligt? Het effect is mysterieus en hoopvol tegelijk.

Museum De Lakenhal Tableau Magazine Sara Madou
Zaalbeeld ‘De hardnekkigheid van de hoop’. Foto: Joep Jacobs

Ook de beeldengroep Requiem (2020) van Anjet van Linge laat hoop en troost zien. Tijdens de corona-lockdowns hakte zij 125 dagen lang elke dag een kruis uit een blok inheems hout. Van appel tot wilg, els en berk. Mensen van over de hele wereld nodigde ze uit een persoonlijke boodschap te verbinden aan een van de kruisen. Van Linge: ‘Het is een requiem voor wat was, wat we verloren en wie we zullen worden’.

Sophia Blijden vult beide kunstenaars aan met spoken word en schreef een tekst geïnspireerd op de titel van de expositie.

De hardnekkigheid van de hoop
Museum De Lakenhal
t/m 7 januari 2024

Meer lezen? Bestel een losse editie of haal hem in de winkel.

Categorieën
2023 Highlights

Oud en nieuw in het Dordrechts Museum

Nieuw talent spotten in kunst en design is altijd leuk: wie weet ben jij een van de eersten die het werk van een opkomende wereldster komt bewonderen. Momenteel kunnen talentspotters hun hart ruimschoots ophalen in het Dordrechts Museum, waar zes jonge, internationale ontwerpers in ‘A room with a view’ het dagelijkse leven vanaf een andere kant bekijken.

Bruno Baietto, Teresa Fernández­-Pello, Clara Schweers, Ceola Tunstall­-Behrens, Alex Werth en Te-­Yen Hsu combine­ren hun eigen werk met voorwerpen uit de collectie van het Dordrechts Museum, die ze zelf selecteerden. Daar zitten schilderijen tussen, maar ook archeologische vondsten, zilver, glas, de kamer uit een poppenhuis en een speelautomaat. Door deze oude voorwerpen te combineren met hun nieuwe werken laten ze hun visie op het leven van nu zien.

Hoe duurzaam en maakbaar is onze omgeving eigenlijk? Waarom kennen we aan bepaalde voorwerpen veel waarde toe, en aan andere minder? Hoe kunnen we behouden wat belangrijk is? Naast dat de installaties van het ontwerperscol­lectief bezoekers aan het denken zetten over deze en meer vragen, nodigt de tentoonstelling vooral uit om te kijken, te luisteren en te doen.

A room with a view
Dordrechts Museum
t/m 14 januari 2024

Meer lezen? Bestel een losse editie of haal hem in de winkel.

Dordrechts Museum Tableau Magazine
Ina van Zyl, Trostomaten, 2005, collectie Dordrechts Museum, aankoop 2006
Categorieën
2023 Highlights

Kunst met een verleden in het Mauritshuis

Het onderwerp ‘roofkunst’ blijft een actueel thema. Niet alleen de herkomst van een werk kan vragen oproepen, maar ook aan wie het toebehoort levert de nodige discussies op. Neem de kwestie rondom het Amsterdam Museum, dat kunstwerken uit de Krim in bruikleen kreeg voordat Rusland de regio veroverde. Naar wie moet die kunst teruggebracht worden: Rusland, of Oekraïne?

Veel musea, in binnen- en buitenland, doen onderzoek naar de herkomst van hun collecties. Dat gaat van kunst met een oorlogsverleden, geroofd van Joodse eigenaren in de Tweede Wereldoorlog bijvoorbeeld, tot koloniale roofkunst. De sleutel voor de toekomst van deze items ligt bij het in kaart brengen van hun geschiedenis.

Mauritshuis Roofkunst Tableau Magazine
Een highlight in de tentoonstelling: een paardenhoofd dat ooit deel uitmaakte van het paardenvierspan (quadriga) op de Brandenburger Tor, een bruikleen uit de collectie van het Berlijnse Stadtmuseum.

Het Mauritshuis heeft een belangrijke link met dit onderwerp. In 1795 namen Franse troepen namelijk de schilderijen uit de collectie van Prins Willem V mee naar Parijs, waar ze tot 1815 zouden blijven. Tussen 1822 en 1875 was een verdieping van het Mauritshuis gereserveerd voor het Koninklijk Kabinet van Zeldzaamheden, waar verschillende objecten met een koloniale herkomst verbleven. Ook heeft het Mauritshuis schilderijen uit de NK-collectie: cultuurgoederen die werden geroofd van Joodse eigenaren in de jaren 40 en daarna naar Duitsland zijn overgebracht. Een deel van deze objecten keerde na de oorlog terug naar Nederland. In deze expositie worden de verhalen van tien objecten en hun herkomst samengebracht. Door middel van virtual reality kan de geschiedenis hiervan bekeken en ervaren worden.

Roofkunst – 10 verhalen
Mauritshuis
t/m 7 januari 2024

Meer lezen? Bestel een losse editie of haal hem in de winkel.

Categorieën
2023 Highlights

Overgave: Antoni Tàpies in Bozar

Zeker de moeite waard voor een tripje naar België, en mocht dat lastig zijn: verdiep je dan vooral eens thuis in het werk van de Catalaanse Antoni Tàpies (1923-2012). Als autodidact dacht Tàpies tijdens het interbellum veelvuldig na over ‘la condition humaine’, gekoppeld aan de grenzen en tegenstrijdigheden van de schilderkunst. Daar kun je veel kanten mee op, iets wat hij dan ook deed.

De zeer productieve kunstenaar maakte vele werken, die inmiddels over de hele wereld zijn te vinden. Tàpies raakte geïnteresseerd in kunst toen hij in 1934, op de middelbare school, een tijdschrift vond waarin kunstenaars als Duchamp, Kandinsky en Picasso werden geportretteerd. Hij begon nog aan een studie rechten, but the heart wants what the heart wants: vanaf 1943 kon hij niet anders dan zijn leven wijten aan schilderen. Geleidelijk ontpopte hij zich tot pionier van de Spaanse avant-garde, waarbij het absurdisme duidelijk te herkennen is en thema’s als lijden en onderdrukking overheersen. Het is werk waar de frustratie vanaf knalt, waarbij de verf vol overgave is aangebracht. Hele volksstammen aan kunsthistorici analyseerden zijn werk, maar volgens Tàpies zelf ligt de betekenis daarvan in de participatie van de kijker: ‘Wie leeft zonder innerlijke beelden, zonder verbeelding en gevoeligheid die geassocieerd moeten worden met zijn of haar eigen gedachten en gevoel, zal niks zien.’

Op dus naar het Brusselse Bozar voor een retrospectief van Tàpies, waarin je als het ware op een tijdreis gaat van 1944 tot 1990. Ruim 120 items zijn samengevoegd: vroege tekeningen en zelfportretten, maar ook de ‘materieschilderijen’ die hij in de jaren 50 maakte en assemblages uit de jaren 60 en 70. Vervolgens werkte Tàpies in de jaren 80 aan vernissen, geïnspireerd door de Spaanse democratie. In de jaren 90 stortte hij zich meer op het experimenteren, in vorm en stijl.

Antoni Tàpies: de praktijk van de kunst
Bozar
t/m 7 januari 2024

Meer lezen? Bestel een losse editie of haal hem in de winkel.

Categorieën
2023 Highlights

Prints uit Parijs: Chagall, Matisse en Miro in Museum Folkwang

Parijs is het centrum van het universum voor velen. De Fransen natuurlijk, die geen enkele andere stad als hun favoriet dulden. En degenen die op zoek zijn naar een romantische trip zetten de lichtstad ook vaak bovenaan hun lijstje. Maar ook de kunstwereld heeft een belangrijke link met Parijs. Sinds het begin van de 20e eeuw is het een van de belangrijkste plekken voor de productie van kunstboeken en -portfolios in Europa.

Waar een schilderij door een beperkt aantal mensen bekeken en bewonderd kan worden bieden grafische werken in oplage de kans op een bredere verspreiding. Onder andere Marc Chagall, Henri Matisse, Joan Miró en Pablo Picasso hadden dat al snel door. Met dezelfde passie als waarmee ze schilderden, publiceerden ze bewonderenswaardige boekwerken. Museum Folkwang in Essen heeft een aantal van die boeken in de collectie. Aangevuld met exemplaren die ze in bruikleen wisten te vergaren, geeft dit een goed beeld van de vele manieren waarop dit soort boeken konden worden uitgegeven. Neem bijvoorbeeld de gebundelde schetsen die Chagall maakte van de Hebreeuwse bijbel. Of Jazz van Matisse, vol kleurrijke papieren collages. Of A toute épreuve van Miró, met houtsneden in allerlei grafische vormen. In Museum Folkwang kun je als bonus ook een aantal van de apparaten en hulpmiddelen zien, waarmee dit soort items werden geproduceerd.

Made in Paris: Chagall, Matisse, Miro
Museum Folkwang
t/m 7 januari
2024

Meer lezen? Bestel een losse editie of haal hem in de winkel.

Categorieën
2023 Highlights

The Encounter: Barbara Chase-Riboud en Alberto Giacometti in het MoMA in New York

In 1962 maakte de Amerikaanse Barbara Chase-Riboud, geboren in 1939, een bijzondere reis. Ze bezocht de Zwitserse beeldhouwer Alberto Giacometti (1901-1966) in zijn werkplaats, in de Parijse buurt Montparnasse. ‘Alles was er bedekt onder het gips’, herinnerde ze zich later. ‘De muren, de vloer, het plafond; alles. Toen ik Alberto zag, leek hij net een lopende Egyptische mummie: van top tot teen was hij bedekt in wit gips.’ Het was de eerste ontmoeting tussen de twee kunstenaars: allebei expats die hun nieuwe thuis in Parijs hadden gevonden, maar uit verschillende generaties. Het klikte meteen. Een paar jaar later was hun laatste ontmoeting, in Milaan, net voordat Giacometti overleed in 1966.

Hun werk is anders, maar bevat ook veel overeenkomsten. Zo keken ze allebei veelvuldig naar het verleden om de kunst van hun eigen tijd te kunnen maken en begrijpen. Vaak resulteerde dat in beelden van menselijke figuren. Giacometti werkte veel met klei: hij boetseerde zijn werken met de hand, voordat ze in gips werden gegoten. Chase-Riboud had een voorliefde voor de ouderwetse wasgietmethode die ze weer in ere herstelde. Haar bronzen beelden combineerde ze vervolgens met geknoopte en gevlochten vezels, wol of zijde.

In het MoMa te New York zijn vijf gipsen sculpturen van Giacometti’s kenmerkende serie Femmes de Venise te zien. Hij maakte ze voor de Biënnale van Venetië in 1956. Ze worden vergezeld door verschillende werken uit het oeuvre van Barbara Chase-Riboud, dat inmiddels zeven decennia omvat: ze is 83. Er zijn bijvoorbeeld vroege bronzen werken, zoals The Couple (1963), maar ook beelden uit de jaren 70, waaronder All That Rises Must Converge (1973); een werk dat exemplarisch is voor haar visie dat ‘sculpturen niet stil moeten zitten’.

Barbara Chase-Riboud Giacometti MoMa Tableau Magazine
Barbara Chase-Riboud, Woman’s Monument, 1998

Mocht New York niet in je reisplannen passen en je het werk van Barbara Chase-Riboud tóch beter willen leren kennen, goed nieuws: naast kunstenaar was ze ook dichter en schrijver. Zo schreef ze Sally Hemings (1979), een historische roman over de tot slaaf gemaakte vrouw die zeven kinderen kreeg met Thomas Jefferson. Het boek leverde de nodige discussie op van historici die niet geloofden in de connectie tussen de twee. Maar toen in 1998 DNA onderzoek aantoonde dat dit wel degelijk klopte, moesten zij hun ongelijk erkennen. Haar levensverhaal is sowieso de moeite waard om in te duiken, bijvoorbeeld met de memoires die ze schreef. Als de eerste African-American vrouw die zich bij de Yale Universiteit Meester in de Schone kunsten mocht noemen, weet je: dit is iemand met bijzondere verhalen. In tekst en in beeld.

The Encounter: Barbara Chase-Riboud en Alberto Giacometti
MoMA New York
t/m 9 oktober 2023

Meer lezen? Bestel een losse editie of haal hem in de winkel.

Categorieën
2023 Highlights

De kracht van kunst: Ai Weiwei in de Kunsthal

Waar ligt de grens tussen activisme en kunst? Hoe zet je het een in voor het ander? Dé kunstenaar wiens werk dit soort vragen oproept, is de Chinese Ai Weiwei. Hij had een ingewikkelde jeugd, met een vader in ballingschap als gevolg van de Culturele Revolutie (1966-1976) en de studentenprotesten in Beijing. Ai Weiwei (nu 65) ontwikkelde zich steeds meer tot iemand die openlijk onderwerpen als corruptie en mensenrechten bespreekbaar maakt. In het gesloten China werd hij hiervoor meerdere keren gearresteerd en in 2011 belandde hij in de gevangenis.

Sinds 2015 ontvluchtte hij het land, waarna hij onder andere in Engeland, Portugal en Duitsland woonde. Zijn werk blijft ondertussen de wereld veroveren. Deze herfst kun je in de expositie ‘In search of humanity’ in Kunsthal Rotterdam zien waarom. Het is de meest volledige tentoonstelling van zijn werk tot nu toe en omvat een indrukwekkend overzicht van Ai Weiwei’s carrière, die inmiddels ruim vier decennia omspant. Opvallend is de grote diversiteit in vormen en genres die hij gebruikt, om zijn denkbeelden en ideeën tentoon te spreiden. Er zijn schilderijen, maar ook werken van Lego-steentjes, sculpturen, foto’s, video’s, installaties en readymades. Gemene deler is, ondanks alles, een zoektocht naar menselijkheid en een betere toekomst. Hierin hebben we, aldus de kunstenaar, allemaal een verantwoordelijkheid. Want, zoals hij zelf zegt: ‘Can a civilization that is built on the misfortune of others carry on forever?’

Ai Weiwei Kunsthal Rotterdam Sara Madou Tableau Magazine
Ai Weiwei, Crystal Ball, 2017, privécollectie. Foto courtesy Ai Weiwei Studio © 2022 Ai Weiwei

Zijn visie resulteert bijvoorbeeld in Forever Bicycles (2003), een sculptuur van stuurloze fietsen: symbolisch voor het feit dat je niet altijd zelf bepaalt waar je naartoe gaat, en een verwijzing naar het dominante Chinese regime. Ook bijzonder is Sunflower Seeds (2010), een vloer met ruim honderdduizend handgeverfde porseleinen zonnebloempitten die doet denken aan het ‘Made in China’ label. En After the Death of Marat (2018), waarin met Lego-steentjes een verdronken vluchteling wordt geportretteerd. Daarnaast maken de objets trouvés indruk: alledaagse voorwerpen die een nieuwe betekenis krijgen. Van de loopband van Julian Assange, een beeld dat zijn uitzichtloze situatie weerspiegelt, tot een met geheime Amerikaanse documenten gevulde speelgoedpanda. Op deze manier worden politieke onderwerpen zichtbaar, is het achterliggende idee, om te voorkomen dat we er te zeer aan gewend raken in een door nieuwsberichten overspoelde maatschappij.

Natuurlijk zien we ook de foto’s waar velen hem van kennen: met opgestoken middelvinger naar internationale monumenten en machtsymbolen. Juist in de huidige maatschappij, waarin democratie steeds meer onder druk staat, geeft het werk stof tot nadenken. Een tentoonstelling die toont hoe krachtig kunst kan zijn, met werk van een man die ondanks alles niet opgeeft en zijn creativiteit blijft inzetten.

Ai Weiwei – In search of humanity
Kunsthal Rotterdam
30 september 2023 – 3 maart 2024

Meer lezen? Bestel een losse editie of haal hem in de winkel.

Categorieën
2023 Highlights

The Goldin age: Nan Goldin in het Stedelijk

Er zullen weinig kunstliefhebbers zijn die de rauwe fotografie van Nan Goldin (1953) niet kennen. Weinig fotografen kunnen mensen zo in beelden vatten als zij. Neem de foto’s die ze schoot van de homoseksuele en trans-community’s van Boston in de jaren 70. Of de door drugs en geweld overspoelde straten van New York in de jaren 80, dat resulteerde in haar magnum opus: The Ballad of Sexual Dependency.

Goldin verliet zelf op haar dertiende het ouderlijk huis, getraumatiseerd door onder andere de zelfmoord van haar oudere zus. Door de lens van een camera, die ze op haar zestiende ontdekte, kon ze naar eigen zeggen de wereld ‘vanuit een veilige plek’ bekijken. In die wereld was nogal wat gaande op dat moment. Goldin: ‘Al sinds ik heel jong was, wilde ik high worden, een junkie zijn. Dat vind ik nu heel intrigerend. Deels kwam het denk ik door de tijdsgeest, de Beat-beweging en The Velvet Undergrond. Maar daarnaast had het voor mij ook iets te maken met een verlangen om zoveel te verschillen van mijn moeder als ik maar kon, zo ver weg mogelijk te komen van het burgerlijke leven waar ik vandaan kwam.’

Goldin, zelf biseksueel, richtte haar blik op gemarginaliseerde groepen. Zo fotografeerde ze slachtoffers van de AIDS-epidemie, waaraan ze zelf veel vrienden verloor. Een ervaring die haar een levenslange missie bezorgde: benadrukken dat de verschillen tussen mensen helemaal niet zo groot zijn als velen denken of beweren.

Nan Goldin Stedelijk Museum Tableau Magazine Sara Madou
Nan Goldin, Brian and Nan in Kimono, 1983 © Nan Goldin

Iets minder bekend dan haar foto’s is hoe Goldin die beelden verwerkt tot filmmateriaal. In het Stedelijk zien we hier de eerste overzichtstentoonstelling van, in samenwerking met Moderna Museet uit Stockholm. Goldin maakte ruim een dozijn diavoorstellingen, die elk zijn samengesteld uit duizenden afbeeldingen. Die zijn zo afwisselend als beeld maar kan zijn. Portretten van haar vrienden, maar ook foto’s die teruggrijpen op haar jarenlange verslaving aan Oxycontin.

Dat laatste is de moeite waard om even verder in te duiken, want dit is het onderwerp waar Goldin de afgelopen jaren het meest mee in verband wordt gebracht. Goldin is de initiatiefnemer en het boegbeeld van de protesten tegen de Sacklers, een steenrijke familie die hun fortuin vergaarde met de zeer verslavende pijnstiller Oxycontin. Met donaties aan toonaangevende musea en kunstinstellingen probeerden de Sacklers goodwill te kweken. En daar had Goldin, die uit eigen hand had ervaren hoe schadelijk die pillen konden zijn, geen zin meer in. Ze richtte actiegroep Prescription Addiction Intervention Now (PAIN) op, ging voor dood liggen op de stoep van het Metropolitan Museum in New York en kreeg voor elkaar dat de naam Sackler nu grotendeels wordt gemeden in de kunstwereld.

Nan Goldin – This will not end well 
Stedelijk Museum
7 oktober – 28 januari 2024

Meer lezen? Bestel een losse editie of haal hem in de winkel.

Categorieën
2023 Highlights

Nieuwe kansen, nieuwe kunst in het Joods Cultureel Kwartier

Het Joods Museum richt zich op alle aspecten van de Joodse cultuur en religie. Zo kun je, als je snel bent (tot en met 3 september), naar de tentoonstelling ‘Nieuwe kansen, nieuwe kunst’. Daarin wordt gekeken naar de ontwikkeling van kunst- en architectuurstijlen in Nederland in de periode tussen 1880 en 1940, een hoopvolle tijd vol nieuwe technieken en idealen. Met bijvoorbeeld het ontstaan van de Amsterdamse School, art deco en art nouveau.

Na lange tijd te zijn uitgesloten van beroepsgroepen en (kunst)verenigingen lukt het veel Joden nu eindelijk een zichtbare plaats te verwerven in de samenleving en de kunstwereld. Zowel makers als opdrachtgevers. Hoe grepen zij deze ‘nieuwe kunsten’ aan om onderdeel uit te maken van de samenleving, en tegelijkertijd hun Joodse identiteit te benadrukken? Theater Tuschinski, de Bijenkorf en de synagoge aan het Jacob Obrechtplein zijn slechts enkele voorbeelden. De nieuwe stijlen komen niet alleen terug in prijzige kunstwerken, maar ook in het dagelijkse leven. Van architectuur en meubels tot affiches en serviesgoed. Gebruiksvoorwerpen, zoals een koekblik van HEMA en zakdoekjes van de Bijenkorf, komen in de expositie aan bod, net als beeldbepalende werken van bekende kunstenaars, architecten en ontwerpers als Fré Cohen en Joseph Mendes de Costa.

Joods Historisch Kwartier Joods Museum Tableau Magazine
Samuel Leser Schwarz (1876-1942), tentoonstellingsaffiche, Drukkerij Kotting, 1920, collectie Joods Museum, aangekocht met steun van de BankGiro Loterij

Loop je deze tentoonstelling net mis, dan kun je daarna in het Joods Museum terecht voor het werk en leven van Sol LeWitt, uitgediept op verschillende manieren. Van tekeningen, structures (zoals LeWitt zijn sculpturen zelf noemde) en werken op papier tot context, over hoe zijn Joodse achtergrond onderdeel uitmaakte van zijn werk. Als conceptueel kunstenaar was dat voor hem in eerste instantie minder relevant, maar vanaf eind jaren 80 produceerde LeWitt een aantal specifiek Joodse werken. Zo ontwierp hij een synagoge, gebaseerd op de vroegere Oost-Europese houten synagogen, en maakte hij een sculptuur op het plein van de universiteit van Münster; een plek waar voor de Tweede Wereldoorlog veel Joodse jongeren studeerden. Bij hoge uitzondering gaf hij dit werk een ondertitel: Black Form – Dedicated to the Missing Jews.

Joods Museum / Joods Cultureel Kwartier
Nieuwe kansen, nieuwe kunst
t/m 3 september 2023 

Sol LeWitt
30 oktober 2023 t/m 31 maart 2024

Meer lezen? Bestel een losse editie of haal hem in de winkel.

Categorieën
2023 Highlights

Monochroom: Wouter Dam in Kunstmuseum Den Haag

Wouter Dam (1957) is keramist van beroep, en een bijzondere bovendien. Hij werkt impulsief, zonder vooropgezet plan, en zijn objecten zien eruit als architectonische hoogstandjes: sculpturaal en opvallend in vorm, kwetsbaar qua afwerking.

Dam begint achter een regulier pottenbakkerswiel, waar allerlei cilindervormige en vaas-achtige figuren worden gemaakt. Daarna snijdt en knipt hij deze los en door elkaar, om er monochrome linten van klei van te maken. Elk werkstuk wordt uitvoerig geschuurd, waardoor het een glad oppervlak krijgt met een zachte uitstraling. Elk stuk is uniek. Bekijk het vanuit een ander gezichtspunt, en je ziet iets heel anders.

In eerste instantie lijkt zijn stijl minimalistisch, maar de ronde vormen, scherpe hoeken en het gladde oppervlak van de keramische vormen zorgen voor een intrigerend spel tussen licht en schaduw. Heel logisch dus, dat de sculpturen van Wouter Dam hun plek vonden en vinden in menig museum én woonhuis. The Los Angeles Times noemde de werken ‘heerlijk nutteloze vormen’ met een ‘radicaal andere notie van schoonheid’. Je kunt er van alles in zien en de inspiratiebronnen komen dan ook overal vandaan: van het menselijk lichaam tot golven in de zee, of planten en bloemen.

Wouter Dam Kunstmuseum Den Haag Tableau Magazine
Wouter Dam, Vorm, 2023. Foto: Erik & Petra Hesmerg.

Elk stuk is uniek. Bekijk het vanuit een ander gezichtspunt en je ziet weer iets heel anders

Na een carrière die al ruim veertig jaar duurt, vond Kunstmuseum Den Haag het hoog tijd voor een oeuvre tentoonstelling. En dat is het zeker, want het werk van Wouter Dam was eerder onder andere te zien in Musée des Arts Décoratifs in Parijs en het Londense Victoria and Albert Museum.

Wouter Dam
Kunstmuseum Den Haag
t/m 24 september 2023

Meer lezen? Bestel een losse editie of haal hem in de winkel.

Categorieën
2023 Highlights

Hyperrealistisch: Samah Shihadi in Museum MORE

Het lijken net foto’s, de hyperrealistische tekeningen van Samah Shihadi (1987). De Palestijnse tekent met houtskool en potlood, naar eigen zeggen ‘tegen het vergeten’ en ‘om troost te bieden’. Heimwee is dan ook een belangrijk thema in haar nog jonge oeuvre. Hoewel ze tekent in zwart, wit en grijstinten, weet ze er een heleboel details in te verwerken en de taferelen tastbaar te maken. We zien landschappen, hele families met elkaar aan tafel, symbolische stillevens en mysterieuze zelfportretten in haar eerste museale solotentoonstelling in Europa, die nu te zien is in Museum MORE.

Samah Shihadi Museum MORE Tableau Magazine
Samah Shihadi, Mansaf, 2018, © Samah Shihadi

De tekentingen van Sama Shihadi zijn fijnzinnige en precieze beeltenissen, die het gevoel van ontheemding willen laten zien. Juist ook door de zichtbaarheid van praktische zaken als groenten, fruit en kruiden in variaties die veel voorkomen in Palestina. Van rituele gebeurtenissen rondom het samen koken en eten, als ankerpunt voor families, tot landschappen die een ode brengen aan Shihadi’s geboortegrond. Fotografie ligt ten grondslag aan het werk: de kunstenaar reisde fotograferend rond en zette het resultaat bij terugkomst om in tekeningen, soms met haar familieleden als figuranten. Ook gebruikt Shihadi zichtbaar onafhankelijke vrouwenfiguren, deels geïnspireerd door tarotkaarten en astrologie. Daarnaast is er een glansrol weggelegd voor de inheemse cactus, die stekelig maar sterk is en daarom voor veel Palestijnen een symbool van geduld en verzet. Allemaal heel logisch als we kijken naar Shihadi’s grote voorbeelden: Georgia O’Keeffe, Frida Kahlo en Shirin Neshat; sterke, eigenzinnige vrouwen.

Roots: Samah Shihadi
Museum MORE
t/m 3 september 2023

Meer lezen? Bestel een losse editie of haal hem in de winkel.

Categorieën
2023 Highlights

Haarscherp: Jan Veth in het Dordrechts Museum

De naam van Jan Veth (1864-1925) is minder bekend dan hij eigenlijk zou moeten zijn, als je nagaat wat zijn impact op de kunstwereld was én is. Al is er in de regio Dordrecht, waar de schilder en criticus werd geboren, vast geen kunstliefhebber te vinden die hem niet kent. Onbegrijpelijk genoeg is deze tentoonstelling in het Dordrechts Museum het eerste grote overzicht van zijn werk. Dit terwijl Veth een van de bekendste portretschilders en meest gerespecteerde kunstcritici van zijn tijd was.

De mensen die Veth portretteerde nestelen zich in je hart: intense blikken, waar allerlei emoties achter schuil lijken te gaan, en persoonlijkheden die zo van het doek lijken te kunnen stappen. Dat talent, om mensen haarscherp te kunnen observeren en vastleggen, wist hij ook in zijn andere werk tentoon te spreiden. Veth was een drukbezet man. Naast het schilderen en het schrijven over beeldende kunst werkte hij ook als dichter, en deed hij baanbrekend werk op het vlak van monumentenzorg. We zouden hem zelfs een talentscout kunnen noemen: hij zag als een van de eersten het talent van Vincent van Gogh, stak de loftrompet over Breitner en Jan Toorop en stopte al zijn kennis van Rembrandt in de opzet van Museum het Rembrandthuis.

Deze expositie laat niet alleen de veelzijdigheid van zijn werk zien, maar probeert ook een kijkje te geven in het leven van Jan Veth zelf. Door middel van brieven en andere bezittingen kijk je als het ware mee door zijn ogen. Daarnaast is ook het randprogramma, dat bijvoorbeeld ingaat op zijn observerende manier van kijken, zeker een aanrader om te bekijken.

Het oog van Jan Veth
Dordrechts Museum
t/m 3 september 2023

Meer lezen? Bestel een losse editie of haal hem in de winkel.

Jan Veth Dordrechts Museum Tableau Magazine
Jan Veth, Portret van Davida Willemina Hacke op 18-jarige leeftijd, latere echtgenote van Joannes van Woensel Kooy, 1899, particuliere collectie
Categorieën
2023 Highlights

Gestroomlijnd in Design Museum Den Bosch

De stroomlijn is een van de belangrijkste ontwerpprincipes van de moderne tijd. In het kort is de bijpassende filosofie: het design van de minste weerstand, om te zorgen voor meer snelheid als het gaat om voertuigen. Een concept dat in de jaren 30 van de vorige eeuw ontzettend populair werd, meeliftend op de vele ontwikkelingen in de wetenschap en industrie. Basale houten vliegtuigen transformeerden tot strakke aluminium exemplaren, en ouderwetse koetsen leken in the blink of an eye te zijn vervangen door – voor die tijd – razendsnelle auto’s.

Het idee van gestroomlijnd design gaat natuurlijk veel verder dan voertuigen: in huishoudelijke apparaten was het bijvoorbeeld ook al snel een hit. Maar we kunnen nog een stapje verder zetten. Kijk maar naar het be­drijfsleven, dat het nogal eens heeft over zaken als ‘de orga­nisatie willen stroomlijnen’. Of de honger van de sportsector naar snelheid en het altijd maar weer opnieuw verbreken van records. Want: het kan altijd sneller, beter en mooier. De expositie Sneller, beter, mooier – de Vormgeving van de Vooruitgang in Design Museum Den Bosch voegt al deze elementen uit de we­relden van design, kunst, natuur en techniek samen en vertelt het verhaal over de geschiedenis die eraan vooraf ging. Maar ook wat we van de toekomst kunnen verwachten.

Design Museum Den Bosch Tableau Magazine
Sneller, beter, mooier – de vormgeving van de vooruitgang, Design Museum Den Bosch. Foto: Mike Bink

Zo zie je er bijvoorbeeld Le Jamais Contente (1899), de eerste auto die honderd kilometer per uur reed en nog elektrisch was ook. En door de ontwerpen van de Amerikaanse Norman Bel Geddes wordt getoond hoe de stroomlijnontwerpers hun inspiratie uit de natuur wisten te halen. Industrieel ontwerper Geddes liet zich niet tegenhouden door conventies in zijn futuristische ontwerpen. Het meest bekend werd hij met Futurama: een design namens General Motors voor de New York’s World Fair in 1939, waarmee hij speculeerde hoe de wereld er later uit zou gaan zien.

In de expositie komt ook het intrigerende werk van Italiaanse futuristen aan bod, en de toentertijd shockerende film­ kunsten van de Lumière broers. Meer van het nu zijn een waterstofauto en de beroemde zonneauto van het Twentse Solar Team: hoe gestroomlijnder een ontwerp, hoe minder luchtweerstand en hoe zuiniger een voertuig. Dat is nu nog net zo goed als vroeger het geval. Elon Musk staat met zijn Tesla’s in een lange traditie van stroomlijning en duurzaam­ heid. Gecombineerd met de onderzoeken en tests die je er als bezoeker zelf kunt doen, is het een plek waar je de nodige uren kunt doorbrengen zonder je te hoeven vervelen. En de opmerking ‘laten we dit even stroomlijnen’ zal daarna nooit meer hetzelfde klinken.

Sneller, beter, mooier – de vormgeving van de vooruitgang
Design Museum Den Bosch
t/m 3 september 2023

Meer lezen? Bestel een losse editie of haal hem in de winkel.

Categorieën
2023 Highlights

Basquiat X Warhol

De rebel van de kunstwereld, Jean-Michel Basquiat (1960-1988), werkte graag en veelvuldig samen met zijn collega enfant terrible Andy Warhol (1928-1987). Er zijn maar liefst zo’n 160 werken gemaakt door hen samen, waaronder een aantal buitengewoon grote stukken.

De samenwerking tussen de twee kunstenaars was indrukwekkend. Dat zei ook Keith Haring, toen hij het duo ooit aan het werk zag: ‘A conversation occurring through painting, instead of words, two minds merging to create a third distinctive and unique mind’, noemde hij het. Wat waren we graag een vlieg op de muur geweest tijdens een van die sessies..!

De expositie in Fondation Louis Vuitton, een plek waar in 2018 nog een expositie over het werk van Basquiat was te bezoeken, richt zich volledig op deze samenwerking. Het is een afwisselende tentoonstelling, waar aanvullend ook werk is te zien dat de kunstenaars solo maakten en stukken van tijdgenoten en geestverwanten als Jenny Holzer en Kenny Scharf. Het transporteert ons terug naar de jaren 80, om precies te zijn naar de unieke art scene in New York van die tijd. Een moment in de geschiedenis waar een heleboel gaande was. Terwijl de middenklasse de stad steeds vaker verliet voor de buitenwijken, werden het centrum en de rafelranden bevolkt door een nieuwe generatie kunstenaars. De goedkope huren, grote beschikbare atelierruimtes en vrije sfeer waren te verleidelijk om te weerstaan. Een deel van hen richtte zich op ‘traditionele’ kunstvormen, anderen uitten hun creativiteit in graffiti of performance art. Het verdienmodel van velen was non-existent en menig kunstenaar leefde in schamele omstandigheden. Degenen die doorbraken in deze tijd waren echter hét bewijs dat je als kunstenaar ook bakken met geld kon verdienen. Warhol and Basquiat zijn daar twee uitermate goede voorbeelden van.

Andy Warhol Jean-Michel Basquiat Fondation Louis Vuitton Tableau Magazine
Jean-Michel Basquiat en Andy Warhol, Ten Punching Bags, 1985/86, coll. Andy Warhol Museum Pittsburg

De samenwerking tussen het duo voelt vanzelfsprekend. Hoewel hun stijlen verschilden is het in de gezamenlijke werken duidelijk dat ze elkaar begrepen en aanvulden. Op een gegeven moment was de samenwerking zo hecht, dat ze bijna dagelijks aan de slag waren. Die bijna koortsige energie komt overduidelijk terug op het doek. Kijk bijvoorbeeld naar het monumentale Ten Punching Bags (Last Supper), of het acht meter grote African Mask. Ook interessant: de portretten die de twee van elkaar maakten.

De kunstenaars hadden duidelijk veel respect voor elkaar. Waar Basquiat de oudere Warhol bewonderde als baanbrekend figuur in de kunstwereld, zag Warhol hem op zijn beurt als een frisse kijk qua creativiteit. Dankzij Basquiat pakte Warhol het schilderen weer vol enthousiasme op. Basquiat: ‘Andy begon vaak met een schilderij door er een herkenbaar beeld op te plaatsen, of het logo van een product. Dat ging ik vervolgens bekladden. Vervolgens probeerde ik hem weer wat nieuws te laten maken. Zo vulden we elkaar steeds aan.’ Het resultaat is een veelzijdige mix aan thema’s, vormen en stijlen, waar je telkens weer iets nieuws in ontdekt.

Basquiat X Warhol – Painting four hands 
Fondation Louis Vuitton
t/m 28 augustus 2023

Meer lezen? Bestel een losse editie of haal hem in de winkel.

Categorieën
2023 Highlights

Onweerstaanbaar: Donatello in het Victoria and Albert Museum

De meningen in de kunstwereld zijn veelal verdeeld. Wie is de de grootste, de meest getalenteerde – men is het er zelden over eens. Want wie zou nu bijvoorbeeld de beste beeldhouwer ooit zijn? Bernini, Michelangelo, of toch Rodin? Ook een goede kandidaat: Donatello (1386-1466), die voluit de onweerstaanbare naam had van Donato di Niccolò di Betto Bardi.

In de Renaissance werd zijn talent al bijzonder gewaardeerd, onder andere vanwege zijn veelzijdigheid. Geen enkel werk leek op een ander. Mede doordat hij allerlei verschillende materialen gebruikte: hij begon met marmer en werkte daarna vooral in brons, maar draaide zijn hand ook niet om voor allerlei soorten steen, klei, hout of wax. Wat hij ook koos; Donatello was een meester in het uitdrukken van emoties. Een mooi voorbeeld is het houten beeld van Maria Magdalena, dat zich in het Museo dell’opera del Duomo in Florence bevindt; de stad waar hij geboren werd én stierf. Of wat dacht je van de bronzen David, zijn beroemdste werk. Het bevindt zich in het Bargello museum – ook in Florence – en is baanbrekend in de wereld van sculptuur. Donatello maakte het in opdracht van Cosimo de’Medici, voor op de binnenplaats van zijn paleis.

In Londen kun je nu naar een mooie overzichtstentoonstelling van Donatello, waar verschillende werken van deze legende zijn samengebracht. De christelijke figuren die hij neerzette in reliëf, maar ook tekeningen, schilderijen en natuurlijk allerlei beelden, zoals de levendige kleine Spiritello met zijn tamboerijn.

Donatello – Sculpting the Renaissance
Victoria and Albert Museum
Tot 11 juni 2023

Meer lezen? Bestel een losse editie of haal hem in de winkel.

Categorieën
2023 Highlights

Connectie: Felix de Rooy in het Stedelijk Museum

In het werk van multitalent Felix de Rooy is alles en iedereen met elkaar verbonden. De kunstenaar, afkomstig van Curaçao, combineert film, theater en beeldende kunst in allerlei soorten en maten. Maar of je nu een van zijn schilderijen, assemblages of wandkleden voor je neus hebt, vast staat dat de thematiek minstens net zo veelzijdig is.

Felix de Rooy laat zich inspireren door het koloniale verleden, sterfelijkheid en het verlangen naar romantiek, maar geeft ook zijn visie op alledaags racisme anno nu en queer identiteiten in de kunst. Zijn Afro-Caribische identiteit is bovendien altijd een essentieel onderdeel. De kunstenaar koppelt zijn interesse in schoonheid en liefde aan beelden en verhalen. Zelf noemt hij zijn stijl ‘psychic realism’. Het zijn kleurrijke beelden met een dromerige sfeer, waarin menselijke en mythologische figuren centraal staan. In 2000 werd hij benoemd tot Ridder in de Orde van Oranje Nassau, en in 2017 ontving hij de oeuvreprijs Black Achievement Award.

Het Stedelijk Museum biedt een ruim overzicht van zijn werk en denkt ook aan degenen die niet of minder bekend zijn met De Rooy: introductie lezingen op zaterdagmiddag vormen een handige voorbereiding op de tentoonstelling. In het uitgebreide randprogramma zitten verder onder meer een Gallery Talk en het Meet the Masters event: verschillende sprekers en performers die inspiratie uit het werk van Felix De Rooy halen komen aan het woord. Kun je geen genoeg krijgen van De Rooy? Breng dan een bezoek aan Filmmuseum Eye, waar een aantal van zijn films op het programma staan. Ook bijzonder is dat De Rooy een van de initiatiefnemers is achter het nieuwe Suriname Museum in Amsterdam, waar hij als curator bij betrokken is. Het museum wordt later dit jaar geopend.

Felix de Rooy Stedelijk Museum Tableau Magazine
Felix de Rooy en Mieke Soemodihardjo, Shaman’s Dream, 2008, bruikleen Garden of Eden Thai Restaurant, Paramaribo

De Rooy zegt zelf over zijn werk: ‘Ik ben van alles: kunstenaar, acteur, docent, regisseur, curator, cultureel adviseur, film- en theatermaker. Met mijn multidisciplinaire werk probeer ik commentaar te leveren op de maatschappij. Volgens mij moeten Europeanen gaan beseffen dat we allemaal één genetische familie zijn. Als kleinzoon van een blanke Hollandse grootvader, vind ik het essentieel dat iedereen met Europees bloed zijn positie in Europa moet claimen. Neem nu de vroegere Nederlandse kolonisten. Die hebben destijds wel een hybride cultuur gecreëerd waarin iedereen de Nederlandse taal en geschiedenis moest leren en waar iedereen dezelfde nationaliteit heeft. Maar toch worden deze mensen niet als gelijkwaardig aan Nederlanders gezien. Dit moet doorbroken worden. Voordat de apartheid werd afgeschaft in Zuid-Afrika hadden veel Nederlanders een grote mond, maar ondertussen vinden we het nog steeds normaal dat we zwarte en witte scholen hebben. Het is alsof ze de rassenscheiding hebben teruggebracht. Dat mag toch niet? Terwijl: het gaat niet om jullie en wij, maar om samen.’

Felix de Rooy – Apocalypse
Stedelijk Museum Amsterdam
t/m 3 september 2023

Categorieën
2023 Highlights

Chinese muur in Fotomuseum Den Haag

De beelden van fotograaf Xiaoxiao Xu (1984) knallen je netvlies op en laten zich niet gemakkelijk negeren. Vanaf 27 mei is haar werk te zien in een tentoonstelling in Fotomuseum Den Haag. Tijdens deze expositie ligt de nadruk op twee van haar uitgebreide series, die allebei ook in boekvorm zijn uitgebracht: Watering my horse by a spring at the foot of the Long Wall (2020) en Shooting the tiger (2022).

Beelden waarin ze focust op de inwoners, tradities en gebruiken van haar geboorteland China. Xu emigreerde op haar veertiende vanuit het Zuidoosten van China naar Nederland, waar ze later cum laude de Fotoacademie afrondde. Je ziet in haar werk haarscherp de liefde die ze heeft voor het land waar ze werd geboren en de mensen die er wonen. Met bijzonder veel oog voor detail krijg je als kijker aan de ene kant een geschiedenisles en aan de andere kant een inkijkje in de vaak gesloten Chinese cultuur en samenleving. Van kleurrijke traditionele kleding en optochten tot een gruizig straatbeeld en grootse, verstilde landschappen die ogen als een dystopische filmset. Xu staat er middenin en tegelijkertijd ook helemaal niet, vanwege haar leven in Nederland. Het levert beelden op die regelmatig ontroeren en waarbij de minder glanzende kanten van de samenleving zeker niet worden ontweken, maar die toch zorgen dat je bij thuiskomst het liefst á la minute een reis naar China boekt.

Xiaoxiao Xu
Fotomuseum Den Haag
27 mei t/m 22 oktober 2023

Meer lezen? Bestel een losse editie of haal hem in de winkel.

Categorieën
2023 Highlights

Dubbelop in het Cobra Museum

Vijftig jaar geleden overleed een van de beroemdste kunstenaars uit de 20e eeuw: Pablo Picasso. Daarnaast is het dit jaar de 75e verjaardag van de internationale Cobra-beweging. Beide wapenfeiten kan het Cobra Museum in Amstelveen natuurlijk niet zomaar aan zich voorbij laten gaan.

In ‘Terug naar de bron’ leren we meer over de kindertijd van de illustere man en zijn culturele achtergrond: welke rol speelden dans en theater in zijn werk? Een van zijn bekendste uitspraken is ‘Ieder kind is een kunstenaar. De moeilijkheid is er een te blijven als je groot wordt.’ Het kind zien we terug in de experimentele aard van de tentoongestelde tekeningen, keramiek en etsen.

Picasso werd geboren in Málaga, zijn vader was eveneens kunstenaar. Zijn eerste schilderij maakte Pablo in 1890, toen hij negen jaar oud was: een stierenvechter in de arena, gemaakt in olieverf. Een paar jaar later overleed zijn zusje Conchita aan difterie, het maakte veel indruk op de kunstenaar in spe en kwam later regelmatig terug in zijn schilderijen. Op zijn dertiende werd Picasso toegelaten aan de Academie voor Schone Kunsten in Barcelona: het voor de toelating vereiste werk, het tekenen van een torso, maakte hij in één dag in plaats van de maand die ervoor stond. Men was zo onder de indruk dat hij de eerste twee jaren van de studie meteen mocht overslaan.

Pablo Picasso Cobra Museum Tableau Magazine
Pablo Picasso, Taureau, 1955

Vervolgens kun je in de tentoonstelling ‘Grenzeloos vrij’ stilstaan bij de verwantschap van Cobra met vrije expressieve kunstenaars door de jaren heen. Zij zagen Picasso als een van hun grote voorgangers, naast Paul Klee, Joan Miró en Wassily Kandinsky. In deze expo is er werk van Appel, Constant, Corneille en Jorn te zien, maar ook bijvoorbeeld Munch, en hedendaagse kunstenaars als Jonathan Meese en Cecily Brown.

Juist door al deze schilderijen, sculpturen, werken op papier, foto’s en keramiek zo dichtbij elkaar te kunnen bekijken, zie je hoe universeel Cobra eigenlijk was. De kunstenaars die tot deze avant-gardebeweging behoorden vonden het essentieel om hun ideeën met anderen te delen. Daarvoor zochten ze naar gelijkgestemden, die mee konden in hun honger naar speelsheid, provocatie en experimenteren. Vanaf het begin waren er grote verschillen tussen de individuele kunstenaars van de groep. Ook hun artistieke ontwikkeling verliep totaal verschillend. Toch is het niet te ontkennen wat hun impact was op de schilder- en beeldhouwkunst, en hoe overtuigend de expressieve kracht van veel werken nog steeds is.

Grenzeloos vrij – Van Appel tot Picasso 
De andere Picasso – Terug naar de bron
Cobra Museum
resp. tot en met 8 oktober en 17 september
2023

Meer lezen? Bestel een losse editie of haal hem in de winkel.

Categorieën
2023 Highlights

Ontgroening in het Centraal Museum

Het is een bijzonder verhaal, dat van De Bentvueghels. Het beruchte genootschap, bestaande uit kunstenaars uit de Noordelijke en Zuidelijke Nederlanden, verenigde zich rond 1620 in Rome. Hun opvallende naam refereerde aan hoe ze zichzelf zagen: als een groep kleurrijke vogels. Ze gingen met gestrekt been in tegen de Rooms-Katholieke kerk en kunstenaarsvereniging Accademia di San Luca en ja, dat mocht en kon ook eindigen in een drinkgelag.

Rome bleek ook voor hen een bron van inspiratie in betrekking tot hun werk. Ze waren dan wel jong en onbezonnen, maar ook verbonden in hun liefde voor de stad en de schilderkunst. Overigens was het nog niet zo eenvoudig om je bij deze groep aan te sluiten; er kwam een uitgebreid ontgroeningsritueel bij kijken, net als een flinke berg geld om een banket mee te bekostigen. Een wereld die we in onze eigen tijd herkennen als het studentencorps, waarin de kunstenaars elkaar bijnamen gaven die soms behoorlijk pijnlijk konden zijn. Zoals Jan Asselijn, die Krabbetje werd genoemd: hij had een handicap aan zijn hand, met kromme vingers, waardoor hij amper een schilderspalet kon vasthouden. De groepsleden lieten allerlei lolligheden achter op de muren van ruimtes waar ze samenkwamen, als een soort graffiti, en verzonnen hun eigen liedjes, gezegden en oneliners (‘Wie gek geboren is, geneest nooit’).

Verderop in het Centraal Museum wordt de film Brussels, 2016 uit 2017 vertoond, van Sara Sejin Chan oftewel Sara van der Heide (1977, Busan). Ook hedendaagse kunstenaars zoeken regelmatig een tijdelijke werkplek in het buitenland, om te kunnen focussen op hun kunst en zich te laten inspireren. In deze film zien we hoe de werkelijkheid haar studio binnenkomt, tijdens een residency
in Brussel. Ze toont de stad vanuit het perspectief van een denkbeeldig gesprek met haar (onbekende) moeder. Dat doet
ze op een gevoelig moment: direct na de bomaanslagen, waarbij 32 doden vielen, en vlak voor het Brexit-referendum.

De Bentvueghels & Annex: Sara Sejin Chang (Sara van der Heide)
Centraal Museum
t/m 4 juni 2023

Meer lezen? Bestel een losse editie of haal hem in de winkel.

Categorieën
2023 Highlights

In plaats van Vermeer: Jacobus Vrel in het Mauritshuis

De kunstwereld is soms ongrijpbaar. Want waarom staan er lange rijen om bepaalde schilderijen te kunnen bewonderen, en zijn er kunstenaars die de hele wereld kent, terwijl andere werken en namen voor het grote publiek onbekend blijven? Vragen die niet altijd een altijd een antwoord hebben. Neem Jacobus Vrel, die ongeveer tussen 1640 en 1660 werkzaam was. We weten bar weinig van deze man. Geboorte- of sterfdatum? Geen idee. Woonplaats? Waarschijnlijk Haarlem, of Delft. Hoe hij eruit zag is al helemaal een mysterie. Toch besloot het Mauritshuis een expositie aan hem te wijden, en zodra je in zijn werk duikt wordt al snel duidelijk waarom.

Van Jacobus Vrel zijn zo’n vijftig schilderijen bekend. Vooral straattaferelen en stadsgezichten, met allerlei figuren op het doek, en taferelen binnenshuis die het leven van toen illustreren. Weinig tierelantijnen: het zijn vrij kale kamers en ruimtes, waarbij een melancholiek gevoel naar boven komt kruipen hoe langer je ernaar kijkt. De genrevoorstellingen die hij maakte worden gezien als min of meer trendsettend: hiermee maakte hij de weg vrij voor (de veel bekendere) vakgenoten als Pieter de Hooch en Johannes Vermeer. Saillant detail: zestien werken van Vrel werden zelfs langere tijd aan Vermeer toegeschreven. Sterker nog, tijdens de herontdekking van Vermeer rond 1860, door de Franse criticus Theophile Thoré, waren het precies deze werken die enthousiast werden ontvangen in het paleis Champs-Elysées. Dat het in werkelijkheid om Jacobus Vrel zijn talent ging, bleek pas na uitgebreide analyse van de handtekeningen – die qua initialen natuurlijk gelijk zijn.

In de 19e en vroege 20e eeuw kwam de naam van Jacobus Vrel boven drijven. De kunsthistoricus Cornelis Hofstede de Groot was de eerste die een officiële zoektocht naar hem ondernam. In zijn queeste zocht hij op allerlei spelwijzen van de naam: Frel, Frelle, Vriel, Verel, Verhel. Maar meer biografische informatie leverde dit niet op. De vele onduidelijkheden die om het werk en het leven van Vrel hangen maken alleen maar nieuwsgieriger. Er is slechts een document dat de schilder en zijn werk noemt: de inventaris van de kunstcollectie van de aartshertog Leopold Wilhelm van Oostenrijk (1614-1662), die het startpunt was voor het Kunsthistorisch museum in Wenen. In deze inventaris worden drie werken van Vrel genoemd en omschreven. Die gebrekkige kennis over de kunstenaar zelf is waarschijnlijk de reden dat hij niet veel grote exposities op zijn naam kreeg. Het Mauritshuis durft het wel aan en vertelt wat er bekend is en waarom Vrels werk zo exemplarisch is voor de tijdsgeest in een zorgvuldige selectie.

Tip: Van 17 juni tot en met 17 september is deze expositie van Jacobus Vrel ook te bezoeken in Fondation Custodia in Parijs.

Jacobus Vrel, voorloper van Vermeer
Mauritshuis
t/m 29 mei 2023

Categorieën
2023 Highlights

Ode aan Antwerpen in Museum Catharijneconvent

Dat de 17e-eeuwse Hollandse schilderkunst terecht wereldwijd wordt bewonderd, weten we allemaal. Van portretten tot stadsgezichten en van landschappen tot stillevens. Minder bekend is dat die kunstwerken er misschien niet waren geweest in deze vorm zonder de Brabantse en Vlaamse meesters uit de 16e eeuw. En dan met name de schilders uit Antwerpen, van waaruit religieuze vluchtelingen massaal naar het noorden trokken. Inclusief hun talent, schilderkunst en culturele invloeden. Dit werd ingezet door de Val van Antwerpen in 1585, waarbij de katholieken overwonnen.

Veel protestantse kooplieden, intellectuelen én kunstenaars trokken daardoor halsoverkop noordwaarts. Niet alleen vonden ze in hun nieuwe leefomgeving godsdienstvrijheid, er waren in Amsterdam ook betere handelsmogelijkheden en collega-kunstenaars om mee van gedachten te wisselen. De nieuwkomers namen onder andere het maniërisme mee, een manier van schilderen die met name opviel door onnatuurlijke houdingen van de afgebeelde lichamen. Daarnaast zie je in deze stijl ook vaak onrealistische weergaven van ruimte en perspectief. Een beroemd voorbeeld is de figura serpentinata, waarbij figuren in een gedraaide pose zijn afgebeeld, zoals in het beeld van de steenwerpende David, gemaakt door Michelangelo.

De tachtig topstukken in ‘Ode aan Antwerpen’ in Museum Catharijneconvent geven een evenwichtig beeld van Hollandse én Vlaamse meesters, waardoor je als kunstliefhebber mooie vergelijkingen kunt maken. Peter Paul Rubens, Jan Steen, Rembrandt van Rijn en Frans Hals, maar ook Joos van Cleve, Pieter Aertsen, Maerten de Vos en Frans Floris. Veel van deze werken zijn voor het eerst in Nederland te zien.

Ode aan Antwerpen
Museum Catharijneconvent
14 mei t/m 17 september 2023

Meer lezen? Bestel een losse editie of haal hem in de winkel.

Categorieën
2023 Highlights

Out of this world: Sanja Marušić in het Nederlands Fotomuseum

‘In mijn werk ben ik altijd op zoek naar vervreemding door de werkelijkheid te manipuleren of te abstraheren’, zegt Sanja Marušić (1991) in een interview met Fotolab Kiekie. ‘Ik werk erg intuïtief en laat me altijd beïnvloeden door mijn omgeving. Deze werkwijze komt voor mij het beste tot zijn recht in bijvoorbeeld desolate landschappen. Ook kijk ik op een andere manier naar het landschap om me heen als het onbekend is. Als ik met een afstand naar een omgeving kijk, ben ik in staat de mooie dingen te zien die in het dagelijks leven vaak verloren gaan.’

Sanja Marušić Nederlands Fotomuseum Tableau Magazine
Sanja Marušić, Flowers in December, 2016

Marušić is een Kroatisch-Nederlandse kunstenaar wier werk is opgenomen in de Eregalerij van de Nederlandse fotografie. Het museum in Rotterdam toont dit voorjaar uit eigen collectie dertien werken uit de serie Flowers in December (2015-2016). Het is haar allereerste solotentoonstelling, waar fotografieliefhebbers met smart naar uitkijken. Het zijn kleurrijke, persoonlijke beelden, waar een compleet eigen universum achter schuil lijkt te gaan. Als waren het miniatuur voorstellingen. De afgebeelde menselijke figuur (meestal de fotografe zelf ) bevindt zich in surrealistische landschappen. Haar gezicht is meestal niet te zien, wel voelen we een bijna buitenaardse sfeer. Marušić combineert analoge en digitale fotografie, maar gebruikt ook schildertechnieken en collages om haar mixed mediakunst samen te stellen. Werk om bij weg te dromen en in te verdwalen.

Meer lezen? Bestel een losse editie of haal hem in de winkel.

Out of this world – Sanja Marušić
Nederlands Fotomuseum
t/m 18 juni 2023

Categorieën
2023 Highlights

Brave New World in Museum de Fundatie

In ‘Brave New World’ richt Museum De Fundatie de blik op recente ontwikkelingen in de schilderkunst. De tentoonstelling is samengesteld door schrijver en kunstcriticus Hans den Hartog Jager en omvat werk van zeventien internationale topschilders onder de veertig.

Voor Brave New World koos hij voor een grote variatie in stijl, perspectief en techniek. Van de hypnotiserende vormen op de doeken van de Amerikaanse Loie Hollowell tot de treffende boodschappen achter het werk van Portia Zvavahera (Zimbabwe).

Museum de Fundatie Hans den Hartog Jager Tableau Magazine
Loie Hollowell, Green Ovum (2021)

Door de focus op digitale kunst in de afgelopen decennia leek schilderkunst zo’n beetje weggeschoven als ouderwets, met name in
de westerse wereld. In Zuid-Amerika, Azië en Afrika is schilderen echter altijd een krachtige en invloedrijke kunstvorm gebleven die geworteld is een sterke traditie. Daarmee inspireren deze kunstenaars ook weer de nieuwe generatie schilders in het westen, waar de dagelijkse overvloed aan beelden intussen ook duidelijk heeft gemaakt hoe krachtig beeld is. Voor de nieuwe generatie schilders zijn digitale beelden een gegeven, ze zijn ermee opgegroeid. Toch kiezen ze ervoor om te schilderen, juist omdat schilderen hen een ongekende, rijke verscheidenheid aan artistieke uitdrukkingen en invloeden biedt.

Brave New World: 16 schilders voor de 21e eeuw
Museum de Fundatie
t/m 11 juni 2023

Meer lezen? Bestel een losse editie of haal hem in de winkel.

Categorieën
2023 Highlights

Suikerzoet: Wayne Thiebaud in Fondation Beyeler

100 jaar geleden, oktober 1923, richtte Walt Disney zijn al snel wereldberoemde studio op. Een plek waar ‘dromen ontstaan’, zoals hij zelf altijd zei, maar ook een plek waar talent werd ontdekt. Wayne Thiebaud (1920 – 2021) is er daar een van.

Wayne Thiebaud begon zijn carrière als graphic designer en werkte een tijdje voor de animatie-afdeling van Walt Disney Studios. Als je naar zijn huidige werk kijkt, zie je het daar stiekem nog wel tussendoor piepen; een sprookjesachtige manier van naar de wereld kijken. Thiebaud is met name bekend om zijn stillevens van eten en drinken. Luxe taarten, ijsjes, snoepgoed, een schaal met kersen; hij heeft duidelijk een voorkeur voor de zoetere kanten van het leven.

Maar zijn werk is meer dan dat. Met de stillevens toont hij de beloftes en overvloed van de Amerikaanse consumptiemaatschappij. We zien pastelkleuren gemixt met felle tinten, een jaren 50 sfeer en een tikje melancholie, maar ook een geweldige techniek. De kunstenaar noemt deze stijl zelf ook wel ‘object transference’: hij brengt het onderwerp van zijn schilderij zo levensecht mogelijk over op het doek. Vanwege de manier waarop hij alledaagse objecten als zijn inspiratie gebruikt, wordt Thiebaud vaak geassocieerd met pop art. Toch lijkt dat niet helemaal terecht, gezien zijn compleet eigen blik – op basis van herinneringen, waar pop art kunstenaars met name putten uit massamedia.

In deze expositie, die plaatsvindt in het Zwitserse Basel, zijn natuurlijk volop zoetigheden te zien, je gaat er automatisch van watertanden. Daarnaast hebben ze ook portretten, stadsgezichten en landschappen bij elkaar gebracht: een stokoud genre, dat in de handen van Thibaud een compleet andere insteek blijkt te krijgen.

Wayne Thiebaud 
Fondation Beyeler in Basel
t/m 21 mei 2023

Categorieën
2023 Highlights

Opstandig collectief: General Idea in het Stedelijk Museum

Het Canadese collectief General Idea was baanbrekend en vooraanstaand op het gebied van conceptuele kunst. Actief vanaf 1969, maakten Felix Partz, Jorge Zontal en AA Bronson onder meer offset-affiches, luchtballonnen, vloerkleden, wapenemblemen, postkaarten en ruimtevullende installaties. Hiermee leverden ze onder andere speelse kritiek, satire en pastiches op onderwerpen als massamedia, consumentencultuur, sociale ongelijkheden en de aids-crisis, die op dat moment het dieptepunt beleefde.

Zo produceerden ze affiches met het tekstsymbool Aids, als onderdeel van een bewustwordingscampagne, die ook in Amsterdam waren te zien. Het werk is een variant op het beroemde tekstbeeld Love van Robert Indiana. Aids was in meerdere werken een thema, zo ook in een van hun laatste grote installaties, waarin de aidsremmer AZT een hoofdrol speelt. One Year of AZT – One Day of AZT (1991) bestaat uit een representatie van 1825 blauw-witte medicijncapsules, in rijen aan de wand bevestigd. Een tweede deel van de installatie zijn vijf reusachtig uitvergrote capsules, die diagonaal op de grond liggen midden in de ruimte.

General Idea publiceerde ook twaalf jaar lang het kunstmagazine FILE via hun eigen uitgeverij Art Metropole. De uitgeverij bestaat nog steeds, en maakt bijzondere boeken en andere uitgaven van kunstenaars. Aan de creativiteit van General Idea kwam in 1994 een eind toen Zontal en Partz beiden overleden aan de gevolgen van aids. In de hoogtijdagen was General Idea zeer productief. Dit geeft voldoende input voor dit meest uitgebreide retrospectief ooit, meer dan 200 werken worden samengebracht. Het Stedelijk Museum, dat al sinds 1980 hun werk verzamelt, werkte hiervoor samen met de National Gallery of Canada.

General Idea
Stedelijk Museum Amsterdam
1 april t/m 16 juli 2023

Meer lezen? Bestel een losse editie of haal hem in de winkel.

Categorieën
2023 Highlights

Cool Painting: Alex Katz in Albertina Modern

Andy Warhol zag hem als een grote inspiratiebron en dat is volledig terecht, als we diens pop art naast het werk van Alex Katz leggen. Katz werd geboren in het New York van 1927, als kind van Russisch-Joodse immigranten. Nadat hij in 1949 geobsedeerd raakte door het werk van Henri Matisse ging hij schildercursussen volgen en begon met werken in de buitenlucht.

Zijn inspriratiebronnen kwamen daarna van verschillende kanten. Van abstract expressionisme (Jackson Pollock, Willem de Kooning) tot Titiaan en Velásquez. Dat resulteerde later in een focus op collages en cut-outs, die vrijstaand in ruimtes werden tentoongesteld. Maar Katz voelde er niets voor om zicht te beperken tot een techniek, vorm of stijl. Zo maakte hij in de jaren 60 groepsportretten, kwamen daar in de jaren 70 panoramaschilderijen bij en ontwierp hij in 1977 een 80 meter breed billboard met daarop 23 vrouwenhoofden, dat op Times Square was te bewonderen. Het grote publiek maakte kennis met hem doordat hij in de jaren 80 veel portretten maakte van beroemde fotomodellen als Kate Moss en Christy Turlington. In 2010 was hij in zijn thuisstad New York helemaal niet meer te ontwijken: 160 taxi’s reden dat jaar rond met reproducties van Katz’ schilderijen.

Een heleboel variatie dus, al zijn er ook overeenkomsten. Klein denken was niets voor Katz, hij werkte graag groot, groter, grootst, met levendige kleuren en brede penseelstreken. Hij werd gezien als de uitvinder van ‘cool painting’, zoals Miles Davis de vader van ‘cool jazz’ was. Daarbij nam hij de mensen uit zijn eigen wereld, de kunst scene van New York, als inspiratiebron. Voordat pop art een term of een trend was deed Katz al min of meer hetzelfde: figuratieve schilderkunst maken, die bij nadere inspectie abstractie, rationalisme en een flinke dosis sensualiteit bevatte.

Het Albertina Museum pakt het groots aan en brengt, vanwege de 95e verjaardag van Katz, een uitgebreide ode aan zijn rijke oeuvre.

Cool Painting
Albertina Modern (Wenen)
t/m 4 juni
2023

Meer lezen? Bestel een losse editie of haal hem in de winkel.

Categorieën
2023 Highlights

Folkert de Jong in Kunsthal KAdE

Folkert de Jong (1972) is niet zo van bescheiden ergens in een hoekje bivakkeren, of van subtiliteit in zijn werk. Hij maakt grote, indrukwekkende sculpturen en installaties, die de ruimtes waar ze zich in bevinden volledig overnemen met hun aanwezigheid en vaak giftige kleurenspel. Hiervoor gebruikt hij plastic en brons, maar vooral polyurethaanschuim, wat normaliter gebruikt wordt als isolatiemateriaal.

Daarbij moet hij heel snel te werk gaan, in het boetseren en beeldhouwen op monumentale schaal, want dat schuim is binnen een seconde of dertig al uitgehard. De installaties die het eindresultaat zijn staan symbool voor de grotere thema’s, van oorlog tot religie, en tonen zijn fascinatie voor de lichamelijke en psychische toestand van de mensen om hem heen.

Folkert de Jong Kunsthal Kade Tableau Magazine
Folkert de Jong, Trinity 2, 2017, courtesy de kunstenaar en Galerie Fons Welters, Amsterdam

Inspiratiebronnen zijn in eerste instantie moeilijk te benoemen, als je naar zijn werk kijkt. Zelf noemt hij bijvoorbeeld Picasso, en dan met name de figuren uit een circusfamilie die hij in zijn vroege werk schilderde: Les Saltimbanques. Google dat maar eens, en leg het naast dit beeld van De Jong, en dan snap je hem meteen. Maar hij maakt ook beelden die rechtstreeks verwijzen naar de kunstgeschiedenis, en dan vooral Pieter Bruegel de Oude, een schilder uit de 16e eeuw die in dezelfde hoek als Jheronimus Bosch ingedeeld kan worden.

Vrolijk wordt je meestal niet van de installaties van De Jong, maar dat is ook niet zo vreemd als je bedenkt dat hij dramatische gebeurtenissen als de moord op de Gebroeders de Witt in 1672 verbeeldt. Hoe verontrustend soms ook; je kunt niet stoppen met kijken. ‘Even’ langs een Folkert de Jong wandelen lijkt een onbegonnen missie; vanuit elke hoek en ieder standpunt zie je er weer iets anders in. Kunsthal KAdE geeft een kijkje in het hoofd van deze intrigerende kunstenaar en toont een overzicht van zijn inmiddels 25-jarige oeuvre.

Folkert de Jong
Kunsthal KAdE
t/m 7 mei

Meer lezen? Bestel een losse editie of haal hem in de winkel.

Categorieën
2023 Highlights

Waarheden: Jenny Holzer in K21 in Düsseldorf

Ze was de eerste vrouwelijke Amerikaanse kunstenaar die – in 1990 – deelnam aan de Biënnale van Venetië en won meteen de Gouden Leeuw met haar bijdrage Child Text. Jenny Holzer (1950) wordt geroemd vanwege haar tot nadenken stemmende gebruik van woorden en zinnen, waarbij ze baanbrekend was in het gebruik van digitale technologie in kunst.

In K21 in Düsseldorf is vanaf dit voorjaar te zien (en lezen) waarom Holzer internationaal zo gevierd is. Ze maakt posters, schilderijen en beeldhouwwerken, die bezoekers aan het denken zetten over onderwerpen als oorlog, populisme en absurditeit. Iets dat voor haar altijd belangrijk is geweest om voor elkaar te krijgen met haar werk, en als we kijken naar de vele crises die er zijn, actueler dan ooit.

Holzer was een actief lid van Colab oftewel Collaborative Projects, een New Yorkse groep kunstenaars die zich in de jaren 70 en 80 bezig hield met thema’s die op dat moment speelden: de recessie, het beleid van president Ronald Reagan en de angst voor kernwapens. Een mooi voorbeeld hiervan zijn de Truisms van Holzer, oftewel ongesigneerde ‘waarheden’, die ze in de late jaren 70 verspreidde in de openbare ruimte. Aan telefooncellen, muren, straatlantaarns en gebouwen hingen rijen en rijen korte, ironische, vaak wrange statements. ‘ABUSE OF POWER COMES AS NO SURPRISE’, ‘THE ONLY WAY TO BE PURE IS TO STAY BY YOURSELF’, ‘REPETITION IS THE BEST WAY TO LEARN THINGS’.

Jenny Holzer K21 Kunstsammlung Nordrhein-Westfalen Dusseldorf Tableau Magazine
Jenny Holzer, exhibition view: Forty-second Street Art Project, Times Square, New York (Detail), 1993 © 1993 Jenny Holzer © VG Bild-Kunst, Bonn 2022, Foto: Stephen Sweet / Shutterstock

Die hoofdletters zijn geen tikfout, want Holzer gebruikt bewust alleen kapitalen. Naar eigen zeggen wil ze hiermee ‘de noodzaak laten zien en harder roepen om te tonen wat er aan de hand is in de wereld’. Zo heeft ze het vaak over feminisme, seksisme en geweld tegen vrouwen. ‘We hebben niet nog meer werk over plezier en genot nodig’, zei ze daar over. Recenter werkte ze veel met LED-installaties en lichtkranten en na de aanslagen van 11 september keerde ze terug naar haar roots: die van de schilderkunst. In Even Magazine licht ze dat toe:

‘I wanted to be a painter; I failed at being a painter because, among other things, I was impatient. I should have known better, when I was younger, that to be even an acceptable painter took years. But I was anxious, anxious, anxious about not being a horrible artist. So I gave up painting, for a long time. When the US went into Iraq, and I didn’t understand why – I thought it might be catastrophic, as it seems to have proven – I figured out how to put content in painting without being a social realist painter. Which I don’t have the skill to be, nor the desire.’

JENNY HOLZER
K21 (onderdeel van Kunstsammlung Nordrhein-Westfalen)
11 maart t/m 6 augustus 2023