Met de oubollige naam behang zijn veel merken en makers al lang niet blij meer. Verschillende premium labels in binnen- en buitenland hebben het ontwerpen van wandbekleding succesvol tot een kunstvorm verheven, en daar is een reden voor. Een van de bekendste in designland is het in 2010 gelanceerde label NLXL van Rick Vintage en Esther Vlak. De eerste collectie ‘Scrapwood Wallpaper’ werd ontworpen door Piet Hein Eek en was direct een doorslaand succes. Net als de ontwerpen die studio Job in 2014 op de Salone del Mobile in Milaan toonde. De negen meter lange rollen van de Archives-collectie waren volledig opgebouwd uit bestaande tekeningen, iconen, beelden en patronen uit het archief van Studio Job, zonder enige herhaling. De interieurbladen stonden er bol van. Nu, tien jaar later, brengt NLXL opnieuw een bijzondere samenwerking met Studio Job. Maar niet alleen grote namen gaan voor het merk aan de slag, ook met jongere ontwerpers maken ze fraaie designs van hoge kwaliteit.
Typisch Hollands behang
Bijzonder en kwalitatief papierbehang kent al een lange geschiedenis. Een indrukwekkend voorbeeld uit de 18e eeuw vind je in landhuis Oud-Amelisweerd in Bunnik. Het behang, van Chinese makelij, is handgeschilderd en kwam met de V.O.C naar Nederland. Maar met name Engels en Frans papierbehang raakt in de 19e eeuw in zwang. Vaak betreft het imitaties van textiele stoffen maar ook architecturale details zijn in trek. Vooral in Frankrijk is het niveau van de afbeelding op dat moment heel hoog omdat hier met kunstenaars wordt samengewerkt. In Nederland zien we dit in de 20e eeuw eveneens. De in 1890 opgerichte behangselpapierhandel Rath & Doodeheefver start in 1921 een compleet eigen fabriek. Het bedrijf groeit enorm en telt op het toppunt in de jaren 60 maar liefst negentien vestigingen in eigen land. Ze geven verschillende kunstenaars de opdracht om ‘typisch Hollands’ behang te ontwerpen, onder andere Hendrik Petrus Berlage, Theo Nieuwenhuis en Cor de Wolff komen met handgemaakte designs. De collectie wordt tegenwoordig bewaard in het Amsterdam Museum en telt onder andere zo’n veertienhonderd behangontwerpen.
Met de industrialisatie wordt het productieproces gemechaniseerd en kunnen door middel van een drukpers honderden rollen op een dag worden vervaardigd. Tot ver in de 20e eeuw voert deze productiewijze de boventoon, alleen de stijl en bedrukking van behangpapier is aan trends onderhevig. Het Haagse Eijffinger is dan een belangrijke speler in de Nederlandse markt. Het is Anna Eijffinger die in 1875 een behangselzaak tegenover Paleis Noordeinde in Den Haag opent. Een vrouw aan het roer van een dergelijke zaak is op dat moment uniek en kenmerkt ook het vernieuwende en eigenzinnige karakter van het bedrijf. Steeds meer mensen gebruiken behang om hun interieur op te fleuren en al gauw groeit Eijffinger uit tot toonaangevend merk.
Wandbekleding, zeg niet zomaar behang, maakte de afgelopen decennia een revival door
Wandbekleding
Begin 20e eeuw doen abstracte motieven hun intrede, beïnvloed door stromingen in de kunst en architectuur. Geïnspireerd op de Bauhaus beweging zien ontwerpers af van realistische afbeeldingen en is het behang steeds minimalistischer en meer materiaal georiënteerd. Pas na de oorlog in de jaren 50 oogt behang weer wat uitbundiger. Daarna maakt men in het interieur steeds vaker gebruik van egaal stucwerk en wordt muurverf een belangrijke concurrent in de consumentenmarkt. Maar wandbekleding, zeg niet zomaar behang, maakte de afgelopen decennia een revival door. Hier is ook het Belgische familiebedrijf Arte, dat in 1981 officieel werd opgericht, een voorbeeld van. Een heel ontwerpteam onderzoekt daar de toepassing van bijzondere materialen zoals bijvoorbeeld leer, zijde, bananenschors en denim maar ook technieken als weven en borduren. Met een eigen designstudio en verschillende coloristen in dienst beschikt Arte over een enorme hoeveelheid kennis en vakmanschap en dat loont. In meer dan honderd landen wordt het merk momenteel verkocht aan luxehotels, boetieks, bars, restaurants en high end merken als Gucci, Cartier en Louis Vuitton. Complete exotische taferelen, driedimensionale Japanse patronen en tactiele effecten, alle trends en stijlen vind je terug.
Voor een bonte mix aan prints kun je dus eveneens terecht bij NLXL, pionier op het gebied van digitale wandbekleding, met een uniek aanbod. Naast de designs van bekende namen als Piet Boon, Paola Navone en Richard Hutten is er ook ruimte voor jong talent en experiment. Studio Truly Truly, Thomas Eurlings en Elvis Wesley etaleerden al hun kunsten. Komend jaar verschijnt het eerste ontwerp van Suzan Hijink die nog niet zo lang geleden afstudeerde aan de HKU in Utrecht.
Anne van der Zwaag is curator, publicist en eigenaar/directeur van designbeurs OBJECT en kunstplatform BIG ART. Ze maakt tentoonstellingen, schrijft boeken en columns, adviseert bedrijven en zit in allerlei besturen en adviescommissies. Daarnaast verzamelt ze kunst en design.
Meer lezen? Neem een abonnement of koop een losse editie in de winkel.
