Column Romantiek: ‘When you pay high for the priceless you’re getting it cheap.’

Door

Jop Ubbens Charles van Havermaet Tableau Magazine
Charles van Havermaet, The sleep of leisure, 1910

Het is altijd best moeilijk om aan een onderwerp voor een column te komen. Ik zou het kunnen hebben over het smetje van de verkeerde toeschrijving aan Jan Lievens op de laatste PAN (zie NRC, 2/3december jl.). Maar dat is te negatief en inmiddels uitgekauwd. Ik kan schrijven over de grote successen van de PAN, want die waren er wel zeker. Op het moment dat u dit leest zijn de BRAFA in Brussel en de TEFAF in Maastricht alweer voorbij en is een en ander ruimschoots achterhaald. De bizarre opbrengsten op de internationale veilingen dan? Oud nieuws. Het liefste vertel ik u iets positiefs, iets opwekkends.

Graag verhaal ik hier over mijn (of eigenlijk van mijn vriendin) spectaculaire vondst van een waanzinnig schilderij (foto) op een bovenkamer in de Jordaan. Een trouvaille waar ik in ieder geval extreem blij van werd. Uiteindelijk gaat het toch vooral om de zoektocht naar onbekende schatten? Het was geen nieuwe Rembrandt want die verkocht Sotheby’s in december al voor ruim 11 miljoen euro. Het was gewoon een werk van een petit maître. Een Belg, Charles van Havermaet (1870-na 1911) die goed kon schilderen en in 1900 een belangrijks stap in zijn carrière zette: hij vertrok naar Londen om nooit meer terug te komen. Ik durf te beweren dat hij anders nooit en te nimmer dit dromerige tafereel had kunnen maken. Alles aan het werk ademt Engeland; Eton, Oxbridge, dandyisme, rêverie, ennui, decadentie, spleen, verveling en het spel van te veel vrije tijd. Het wereldbeeld van Lord Byron, Jean des Eissentes en Oscar Wilde. In de PAN week was het een van de meest bekeken en besproken schilderijen. En ik wilde het helemaal niet verkopen. Het deed mij hevige pijn om het te zien gaan. Ik heb het te kort bij mij gehad. Te kort om er langer van te kunnen genieten. Ook om zelf eens het hedonistisch rendement te ervaren. Ouderwetse kalverliefde en hartzeer. Soms heb je dat als kunsthandelaar. Dan word je weer verzamelaar, liefhebber pur sang. Een gevoel, een vorm van een Stendhal syndroom, dat ik trouwens iedereen sterk kan aanraden. Het gaat wel gepaard met hebzucht, emotie (Gula) zoals trillende handen en een versneld hartritme en verslaving. En toch deed ik er afstand van. Gedane zaken! Panta rhei, ouden menei. De enige constante in een organisatie is verandering. Of zoals Gerard Reve het in 1998 ooit zei: ‘Moedig voorwaarts, maar waarheen?’

Hoe nu verder?

En dat is voor dit jaar de grote uitdaging. Hoe nu, hoe houdt de markt zich? Waar liggen de trends? Is er voldoende ruimte voor artistieke en commerciële spielerei? En waar in het bijzonder moet ik naar op zoek? Ik geloof in iets meer internationalisme op de kunstmarkt. Een bredere doelgroep met universele stijl en smaak van over de grenzen. Zeker waar het de 19e en begin 20e eeuw betreft.

Mijn voorkeur gaat dan hoofdzakelijk uit naar de periode van de Belle Epoque: 1870-1914. Parijs als cultureel kunstzinnig centrum liet toentertijd ongelofelijk veel moois, boeiends en spannends zien. En een van de beeldmotieven die daar vervaardigd werden is het afwijkende portret: vooral de kop alleen. Bij de internationale kunsthandel zie je ze al verschijnen. Schitterend uitgevoerde tronies van halfblinde Oriëntalistische bedelaars, gevaarlijke vrouwen met fatale oogopslag, en een konterfeitsel van een knipogende jongeman en profiel. Je treft ze aan bij bijvoorbeeld de jonge Londense kunsthandel van Will Elliott of bij de New Yorkse veteraan Jack Kilgore. Ook bij de Parijse marchands als Galerie Chaptal vind je de grappigste, meest idiosyncratische en gekste beeltenissen.
Vaak zijn ze inderdaad bedoeld als kwinkslag, oefening, schets of voorstudie. En om een bepaalde virtuositeit te tonen. Dichter bij een kunstenaar kom je niet! Eigenlijk ben ik al te laat met het constateren van deze tendens: eerder een early adopter om de late majority te bedienen.

Toch ga ik zo snel mogelijk merkwaardige portretten van mannen of vrouwen verzamelen. Portretten die iets disruptiefs hebben. Buitenbeentjes. Het is tenslotte een evident verzamelgebied geworden. En het schilderij van Charles van Havermaet past daar perfect in; ongewoon, excentriek, wonderlijk en gewoon heel sterk geschilderd. Dat wordt zoeken omdat ze ook nog eens zeldzaam zijn. Ik begin nu.

Jop Ubbens Art Advisory adviseert particuliere verzamelaars, connaisseurs en culturele instellingen op het gebied van 19e- en 20e-eeuwse Europese en exotische schilder- en tekenkunst. Ook geeft hij raad bij het samenstellen,sublimeren of afstoten van een collectie.

Meer lezen? Neem een abonnement of koop een losse editie in de winkel.

Lees meer ...

Graduation Shows Afstudeershows Afstudeertentoonstellingen Kunstacademies Tableau Magazine

Column Collect: een zomer vol talent

Deze zomer vindt de Biënnale van Venetië plaats, dé kans bij uitstek voor kunstliefhebbers, verzamelaars en professionals om de laatste ontwikkelingen binnen de hedendaagse kunstwereld te ontdekken. De Biënnale is niet alleen artistiek inhoudelijk een

Lees verder »
Manifesta 15 Tableau Magazine

Manifesta: meer dan kunst

Kunst kan een ander verhaal vertellen. Het kan verbinden. Dat is de vaste overtuiging van Hedwig Fijen, oprichter en directeur van Manifesta. Manifesta werd opgericht in de jaren 90, toen na de val van de

Lees verder »
Lee Ufan Rijksmuseum Tableau Magazine

Lee Ufan: Relatum

Relatum heet de serie werken die Lee Ufan deze zomer exposeert in de tuinen van het Rijksmuseum. Een serie sculpturen waar hij sinds de jaren 70 aan werkt. De titel vat samen waar het om gaat:

Lees verder »