Waar toegepaste kunst van oudsher werd gekoppeld aan praktisch nut ligt dit bij design anders. De beetje oubollige term kunstnijverheid doelde op kunst die je kon gebruiken, oftewel een ketting, kop of stoel. Functionele ontwerpen met vaak een ambachtelijk productieproces, waarbij de esthetiek vanzelfsprekend een rol speelt maar de toepassing voorop staat. Kijk je naar de hedendaagse ontwerpopleidingen en designacademies dan viel het de laatste jaren op dat de interesse in toegepaste vormgeving steeds verder afnam ten faveure van een conceptuele benadering, met de nadruk op het idee en/of het proces.
Het ontwerpen van een echt product waarbij de werking ervan een bepaalde technische vaardigheid vereiste verdween meer naar de achtergrond. Net als de ambachtelijke benadering van het maakproces. Misschien omdat er simpelweg al ontzettend veel gebruiksvoorwerpen ontworpen zijn en het dus ook minder makkelijk is om je hiermee te onderscheiden. Maar afgelopen jaar doken er op de academies opvallenderwijs weer veel meer mooie meubels op.
Een feest was wat de betreft de graduation show van de Design Academy waar je voorheen juist veel onderzoek en experiment zag. Deze editie draaide meer om vorm en functie. Emma Batsheva Cohen presenteerde een set prachtige handgemaakte meubels van natuurlijke materialen onder de noemer ‘do not waste.’ Aan de basis staat leer, wat ze plantaardig kleurde en vervolgens door middel van ambachtelijke methodes bewerkte. Haar houtbewerkingstechniek is eveneens van hoog niveau. Niet alleen de meubels zelf vielen op maar ook het professionele lookbook wat ze erbij presenteerde.
Floor Leermakers heeft ook begrepen wat styling doet, haar set van ‘Flat Twin’ stoelen zijn qua vorm geïnspireerd op een klassieke Citroën 2CV maar vertaald naar een comfortabele fauteuil. De vorm van de cilinder is bepalend in het ontwerp maar doet in haar ontwerp handig dienst als tijdschriftenrek.
Op maat gemaakt
De minimalistische zitobjecten van Yeeun Lee sprongen eruit door hun eenvoud en hebben juist weinig context nodig. In een handomdraai wordt een kleurrijk tafeltje voor volwassenen een speelobject voor kinderen. Simpel, praktisch en doordacht, het zou bij een merk als HAY niet misstaan. Ook haar collega Lynn Gong verraste maar dan door middel van onverwachte ingrepen in bestaande stoelen. Met haar ‘Height Hacks’ voegt ze aan traditionele stoelen elementen toe waarmee de gebruiker de hoogte kan bepalen. Een rugleuning van lego die je eigenhandig uit kunt bouwen, een opblaasbare zitting en dikke stroken vilt die je zelf op of af kunt rollen. Meer iets voor een design galerie en minder geschikt voor massa productie maar het nodigt zeker uit tot zitten.
Evenzo speels zijn de modulaire meubels van Olivier Spaan die ik op de HKU spotte. Kleurrijke, stapelbare onderdelen die er smakelijk uitzien en doen denken aan een doosje macarons. Kijk je goed dan zie je dat de gestapelde delen een handzaam meubel vormen. Die benadering heeft iets weg van wat ik noem het Engelse dropje oftewel de ‘Totem’ die Vincent Van Duysen jaren geleden voor Pastoe ontwierp.
Zoals de naam ‘Stack’ al doet vermoeden kun je de losse elementen gemakkelijk combineren tot een krukje of een bijzettafel. Het object biedt opbergruimte, zitgelegenheid en is op een slimme manier multifunctioneel. Spaan start na zijn studie zijn eigen ontwerpstudio maar dit is nou typisch een meubel wat het ook goed bij een merk zou doen. Denk aan de speelse serie van Teun Zwets die al snel zijn weg naar Lensvelt vond.
Ook bestaande merken vormen voor jonge ontwerpers nog steeds een dankbare inspiratiebron. Op de WDKA in Rotterdam viel mijn oog op ‘Chairs of Tomorrow’, een project van Julie Blanchard. Ze onderzoekt het spanningsveld tussen historische stoelontwerpen en moderne technologie. Hiervoor dook ze in de design geschiedenis van de 20e eeuw en ging vervolgens aan de slag met Artificial Intelligence hetgeen resulteerde in nieuwe vormen die toch heel duidelijk naar iconische voorbeelden verwijzen. Hoe dan? Door te programmeren combineerde ze pixel data uit iconische stoelontwerpen en transformeerde deze vervolgens met de hand tot fysieke modellen van staal en leer. Hiermee laat ze niet alleen zien hoe belangrijk technologie in design is geworden maar toont ze ook hoe de inzet van technologie ontwerpen van weleer opnieuw vorm en betekenis kan geven. AI niet als copycat maar als creatieve catalysator voor een nieuwe benadering van het vak.
Anne van der Zwaag is curator, publicist en eigenaar/directeur van designbeurs OBJECT en kunstplatform BIG ART. Ze maakt tentoonstellingen, schrijft boeken en columns, adviseert bedrijven en zit in allerlei besturen en adviescommissies. Daarnaast verzamelt ze kunst en design.
Meer lezen? Neem een abonnement of koop een losse editie in de winkel.
