Oceanista – Fashion & Sea 

Fashion in Het Scheepvaartmuseum. Wie had dat gedacht. De nieuwe tentoonstelling Oceanista legt een verbinding tussen haute couture, massamode en de maritieme cultuur en geschiedenis. Tableau sprak met directeur Michael Huijser en hoofd publiek Repti Suprantinah over deze vrolijke tentoonstelling waar je ontdekt welke invloed de zee heeft gehad op mode en kleding. Maar ook waar Coco Chanel het idee voor haar streepjes-shirt vandaan haalde. Wie heeft er geen marinière in de kast?  

Beroemde modehuizen 

De tentoonstelling laat zien dat de maritieme cultuur veel invloed heeft gehad op wat we dragen. Denk aan de gele oliejas, de Bretonse streep en de kabeltrui die hun oorsprong vinden in de wereld van de scheepvaart. Kledingstukken die ontwerpers tot de dag van vandaag blijven inspireren. Dat zie je vanzelf op deze tentoonstelling wanneer je langs de ontwerpen loopt van modehuizen als Chanel, Versace, Maison Margiela, Jean Paul Gaultier, Thom Browne, Balmain, Off-White/Virgil Abloh en Moncler. Ook zijn er Nederlandse ontwerpers met een duurzame signatuur, zoals Iris van Herpen, Duran Lantink, Botter, Martan, Camiel Fortgens, Darwin Winklaar (NIÑO DIVINO) en Yousra Razine Mahrah. Er zit ook een kritische kant aan deze tentoonstelling onderstreept Suprantinah: “Tegelijk met het genieten van al dat moois willen we bezoekers bewust maken van de minder positieve kanten van fast fashion, de snelle productie en consumptie van betaalbare kleding met vaak negatieve invloeden op het milieu en arbeidsomstandigheden.” 

Jonge makers 

Wat weinig mensen weten is dat Het Scheepvaartmuseum een grote collectie uniformen bezit, vertelt Huijser : “We hebben veel uniformen van de marine en van koopvaardij. Een schat aan historische stukken die we voor het eerst laten zien. In kleding ligt ook een link naar het koloniale verleden waar de oorsprong van grondstoffen en productiemethoden ter sprake komt. Van het verleden naar het heden gaan we met een aantal jonge makers wiens werk we hier laten zien.” Zoals het jonge modemerk Martan dat veel waarde hecht aan duurzaamheid en zich richt op het upcyclen van afvalstoffen, vooral uit de luxe hotelsector, en die verwerkt tot unieke kledingstukken met duidelijke elementen uit de scheepvaart. Een mooi voorbeeld van wat de menselijke relatie is met de zee. En wat de zee doet met de mens qua kleding. 

Mooie dialogen 

In alle tentoonstellingen van Het Scheepvaartmuseum zit tegenwoordig een maatschappijkritische ondertoon, zegt Huijser. “Niet zozeer wijzen met het vingertje maar we laten wel zien waar de wereld om ons heen mee bezig is. Maatschappelijke context speelt vrijwel altijd een rol in onze tentoonstellingen. De maritieme cultuur en geschiedenis is immers nauw vervlochten met maatschappelijke thema’s. Zo wordt 30% van alle goederen wereldwijd vervoerd met containerschepen, dan speel je als maritiem museum een rol. Musea moeten zich steeds bewuster zijn van hun publiek. Opvallend is de verjonging van ons publiek sinds we maatschappijkritisch zijn gaan programmeren. We zijn echt meer mensen met ons en met elkaar gaan verbinden en groeien ook in bezoekersaantallen. Hoe kritischer hoe beter. Zo staan wij middenin de samenleving. Dat zie je ook aan onze aankopen: wij brengen werken van  Kadir van Lohuizen en Robin de Puy van wie we ook werken aankopen. zij leggen de geschiedenis van morgen vast en laten zien wat er nu speelt in de samenleving. En dat leidt weer tot mooie dialogen.”      

Rijke collectie 

Het Scheepvaartmuseum bewijst al jaren dat het veel meer is dan een bewaarplaats van de ongeveer 400.000 maritieme objecten zoals scheepsmodellen, kaarten en nautische instrumenten. Het imposante voormalige ’s Lands Zeemagazijn huisvest namelijk een dynamische culturele instelling die actief inspeelt op de maatschappij van vandaag. Die rijke collectie is er gelukkig nog steeds, en biedt een zee aan connecties die een brug slaan tussen het maritieme verleden en actuele thema’s. Zoals nu met deze visueel inspirerende modetentoonstelling die aanleiding is om na te denken over de relatie tussen mode, maritieme geschiedenis en een duurzame toekomst.  

Breder perspectief 

Oceanista – Fashion & Sea is opgebouwd rondom negen thematische vertrekken waarin de maritieme wereld invloed uitoefent op mode – van materialen en silhouetten tot prints en symboliek. De manier waarop ontwerpers met maritieme inspiratie spelen nodigt uit tot reflectie op duurzaamheid, erfgoed en identiteit. De tentoonstelling opent zo een breder maatschappelijk gesprek: wat betekent duurzame mode vandaag? En hoe kun je expressie en zorg voor de planeet met elkaar verenigen? Ook worden thema’s als migratie, koloniale geschiedenis en de invloed van de scheepvaart op klimaatverandering niet geschuwd. Het museum heeft ich ontwikkeld tot een plek waar historie en actualiteit elkaar ontmoeten en bewijst daarmee dat erfgoedinstellingen relevant kunnen blijven door zich open te stellen voor maatschappelijke reflectie en door bezoekers actief te betrekken bij urgente kwesties. Een dubbelrol dus voor het museum: als hoeder van het verleden en als deelnemer aan het gesprek over de toekomst.  

TK 

Terug naar het verhaal over mode en de zee. Een bijzonder onderdeel van de tentoonstelling is het Oceanista Atelier dat het museum samen met ROC Amsterdam ontwikkelde. Dit atelier legt de nadruk op slow fashion, tijdloze en herstelbare ontwerpen met een minimale ecologische voetafdruk. Studenten tonen hier eigen creaties, geven tutorials in traditionele handwerktechnieken en nodigen bezoekers uit om zelf duurzame kledingstukken te schetsen. Een ludieke maar relevante manier om jongeren en de buurt bij het verhaal te betrekken. Suprantinah besluit: “Dat is het mooie van dit museum, dat er zoveel kansen liggen. En dat je elke dag weer beseft hoeveel maritieme zaken gerelateerd zijn aan je eigen leven.” Huijser knikt bevestigend: “Wat mij boeit is dat we hier zo breed dienen. Kijk naar onze bezoekers, een mooie mix uit alle delen van de bevolking. Dat je zoveel verschillende mensen aanspreekt. Dat vind ik echt heel leuk.”       

Meer lezen? Neem een abonnement of koop een losse editie in de winkel.

Oceanista – Fashion & Sea, 
Het Scheepvaartmuseum
10 oktober t/m 12 april 2026