Categorieën
2024 Columns

Textielmania: textiel is helemaal terug

Textieldesign is terug, of eigenlijk nooit weggeweest. Vast staat dat een hele generatie jonge ontwerpers en kunstenaars zich de afgelopen tijd weer op het medium heeft gestort. Op de verschillende afstudeerpresentaties werd de toepassing van textiel het afgelopen jaar breed omarmd. Van hele conceptuele en experimentele onderzoeken tot vakkundige meesterwerken.

Opvallend is de schaal waarop wordt gewerkt. Vaak durven de makers het monumentale formaat aan en creëren wand­ tapijten die in een kerk of kasteel niet zouden misstaan. De allegorische werken van Jeroen van den Bogaert bijvoorbeeld vormen een intrigerende combinatie van symbolen en gebaren uit heden en verleden. Voor historische beelden gebruikt hij verschillende archieven, hedendaagse foto’s verzamelt Jeroen online, beide categoriseert hij vervolgens opnieuw per thema. Zo’n thema, bijvoorbeeld ‘de val’, wordt vervolgens uitvergroot in een textiele compositie. De beelden uit verschillende tijden verweeft hij letterlijk, waarbij je ziet dat er nog steeds veel overeenkomsten zijn ook al is de leefwereld van de mens door de tijd heen ingrijpend veranderd.

High tech experiment

Niet zelden zijn deze kunstenaars en ontwerpers in het Textiellab in Tilburg te vinden. Naast traditionele technieken als breien en tuften biedt dit maaklab ook de mogelijkheid om te experimenteren met high tech machines, 3D­-geweven constructies, vernieuwende borduurmethoden en lasersnijden. Waar ooit spin­- en weef­getouwen werden aangedreven door een stoommachine, vind je hier nu computergestuurde apparatuur gericht op innovatieve maakprocessen. Zie het Textiellab als een ultramoderne werkplaats in een voormalige textiel­ fabriek waar eeuwenoude ambachten heruitgevonden worden. En dit zorgt voor een heuse revival.

Terwijl Van den Bogaert nadrukkelijk historische referenties in zijn ontwerpen verwerkt, zijn de abstracte werken van de Italiaanse Francesca Franceschi bijna futuristisch te noemen. Ze specialiseerde zich in pattern design en illustratie en dat is aan haar werk af te lezen. Evenals haar jarenlange ervaring in de mode en de textielindustrie, waar ze onder andere voor het kleurrijke label Vlisco werkte. De optische kleden van Franceschi zijn geïnspireerd op eigentijdse elektronische muziek en de emoties die deze klanken bij de luisteraar op kunnen roepen. De fluorescerende kleuren komen niet in de buurt van de tapijten van weleer net als de materialen (acryl en lurex) die ze regelmatig toegepast. Het resultaat is licht, speels en kleurrijk, en eveneens vervaardigd in het TextielLab in Tilburg.

Waar spin- en weefgetouwen ooit werden aangedreven door een stoommachine, vind je hier nu computergestuurde apparatuur

Uniek of in oplage

Vaak zijn deze stukken uniek of alleen in beperkte oplage te krijgen. Maar ook via merken is er veel moois te vinden. Familiebedrijf EE Exclusives in Heeze ontwikkelt met high tech weefmachines duurzame jacquardstoffen voor speciale projecten op het gebied van mode en interieur. Rond 1900 begonnen als textielfabriek Van Engelen & Evers werkt de onderneming vandaag de dag samen met topontwerpers als Walter van Beirendonck, Inside Outside, Viktor & Rolf en Hella Jongerius. Het bedrijf staat bekend als hofleverancier, maar als kunstenaar, designer of architect kun je hier ook je eigen stoffen laten produceren. Via online kunstgalerie WEEEF is een fijnzinnige selectie textiele werken te koop van onder andere Kiki van Eijk, A + N Studio en fotografenduo Scheltens & Abbenes. Een meer dan indrukwekkende lijst Nederlandse designers heeft zich ook aan Moooi Carpets verbon­ den. Naast Marcel Wanders en Studio Job vind je onder andere Celia Hadeler, Studio Rens, Mae Engelgeer en Ruben de Haas in hun collectie. Onder de titel Your Own Design werden op OBJECT in Rotterdam begin dit jaar twee nieuwe creaties van Nynke Koster, bekend van haar rubberen afgietsels van historische ornamenten, en de jonge illustrator Samira Charroud gelanceerd. Moooi Carpets begeleidt de designers bij het ontwerptraject en de productie van de kleden, vaak vinden ze vervolgens hun weg naar internationale beurzen en klanten.

Toch een voorkeur voor het verleden? Op de TEFAF worden elk jaar verschillende historische tapijten getoond, zoals bij De Wit Fine Tapestries oftewel De Koninklijke Manufactuur De Wit uit Mechelen. Al meer dan een eeuw specialiseren zij zich in het verhandelen en restaureren van antieke maar soms ook klassiek moderne wand­ tapijten, met een groot team van onder andere kunsthistorici. Ze hebben al meerdere grote tentoonstellingen over het onderwerp samengesteld en regelmatig worden hun werken aangekocht door toonaangevende musea wereldwijd.

Anne van der Zwaag is curator, publicist en eigenaar/directeur van designbeurs OBJECT en kunstplatform BIG ART. Ze maakt tentoonstellingen, schrijft boeken en columns, adviseert bedrijven en zit in allerlei besturen en adviescommissies. Daarnaast verzamelt ze kunst en design.

Meer lezen? Neem een abonnement of koop een losse editie in de winkel.

Categorieën
2023 Columns

Column Design: Thomas Eyck en de liefde voor het ambacht

De grande dame van design, Rossana Orlandi, was een van de eersten die zich volledig toewijdde aan wat we ‘collectible design’ noemen. Haar galerie en tentoonstellingsruimte aan de Via Matteo Bandello nummer 14 trekt designliefhebbers van over de hele wereld naar Milaan. Ze transformeerde een voormalige stropdassenfabriek in een design­paradijsje, compleet met prachtige binnentuin. Hier toont ze een fijnzinnige selectie van objecten gemaakt door bekende ontwerpers zoals Piet Hein Eek, een van haar dierbare vrienden, Formafantasa en Maarten Baas. Maar ook jong talent scout Orlandi op allerlei plaatsen en geeft ze graag een podium. Textielontwerper ByBorre vond al snel een plekje in haar stal net als de Nederlandse Onno Adriaanse, Tjitske Storm en Klaas Kuiken. Wie door Rossana wordt gekozen kan zijn/haar geluk niet op. Orlandi beschikt niet alleen over een enorm netwerk in binnen­ en buitenland maar koestert ‘haar’ ontwerpers stuk voor stuk. Meer dan dertig jaar geleden opende ze de deuren van haar galerie en nog steeds is het the place to be.

Experimenteren

Een van haar terugkerende deelnemers tijdens de Salone del Mobile was design uitgever Thomas Eyck. Eyck startte in 2007 zijn label t.e. en richtte zich net als Rossana op karakteristieke en vaak exclusieve designobjecten voor liefhebbers en verzamelaars. Jaarlijks nodigde hij een of meerdere ontwerpers uit om met een specifiek materiaal en vanuit hun eigen signatuur aan de slag gegaan. Deze carte blanche om te experimenteren en onderzoeken resulteerde steevast in unieke en kwalitatief hoogwaardige edities die Thomas vervolgens met verve aan de man bracht, in Milaan maar ook op andere beurzen zoals Maison et Objet in Parijs. Materiaal, techniek en vakmanschap stonden vanaf het begin centraal, en steeds was het aan de ontwerper om hier eigenhandig een draai aan te geven. Van klei tot katoen en koper, van weven tot bakken en blazen, niet voor niets kun je op zijn website objecten op materiaal zoeken. Die liefde voor het ambacht ontwikkelde Thomas Eyck al voor 2007 bij Koninklijke Tichelaar in Makkum, waar ook de samenwerking met architecten en ontwerpers altijd hoog in het vaandel staat.

Voor veel ontwerpers markeerde de samenwerking met Thomas Eyck een belangrijk moment in hun oeuvre of carrière.

De totstandkoming van een serie was dan ook een arbeidsintensief proces, wat betekende dat zijn collectie gestaag groeide want voor elke ontwerper nam Thomas echt de tijd. Vaak maakten ze gebruik van niet voor de hand liggende materialen, die onder zijn bezielende leiding werden getransformeerd en ontwikkeld tot een uiteindelijk altijd goed verkoopbaar collector’s item. Vanaf het eerste moment wist Eyck de aandacht op zijn label gevestigd. Na de lancering van een markante collectie objecten gemaakt van tin met de toen nog relatief onbekende Studio Job volgden samenwerkingen met Aldo Bakker, Irma Boom, Scholten & Baijings en Hella Jongerius. Niet zelden vonden bijzondere series hun weg naar musea. De driehonderd unieke porseleinen vazen van Hella Jongerius vormden bijvoorbeeld de blikvanger van haar overzichtsten­ toonstelling in Museum Boijmans Van Beuningen. Een van mijn persoonlijke favorieten is de FLAX collectie die Thomas in 2014 met Christien Meinderstma maakte. De tijdloze vlaslamp, bestaande uit enkel een dik touw met aan de ene zijde een stekker en aan de andere zijde een fitting met een pitje, blijft een van mijn meest dierbare aankopen.

Afgelopen zomer is Thomas Eyck op 59-­jarige leeftijd overleden, tot groot verdriet van zijn dierbaren en de design community. Net als Rossana Orlandi stond Thomas te boek als gedreven en genereus. Hij werkte met tientallen designers samen, bracht meer dan 200 bijzondere objecten tot wasdom, en stond garant voor ontelbare enthousiaste ontmoetingen. Voor veel ontwerpers markeerde de samenwerking met hem een belangrijk moment in hun oeuvre of carrière. Zijn label blijft bestaan, maar zijn sprankelende aanwe­ zigheid zal gemist worden. Evenals zijn ervaring en expertise. Wat Thomas Eyck wist op te bouwen was zeldzaam, door zijn bevlogenheid maar ook zijn oog voor kwaliteit, makerschap, productontwikkeling én positione­ ring. De werken zijn stuk voor stuk online te bekijken en bestellen. Zijn meest poëtische product vind ik persoonlijk de ogenschijnlijk eenvoudige witte kaars die beeldend kunstenaar Sarah van Sonsbeeck maakte, met hierop geschreven: ik brand voor jou.

Anne van der Zwaag is curator, publicist en eigenaar/directeur van designbeurs OBJECT en kunstplatform BIG ART. Ze maakt tentoonstellingen, schrijft boeken en columns, adviseert bedrijven en zit in allerlei besturen en adviescommissies. Daarnaast verzamelt ze kunst en design.

Meer lezen? Neem een abonnement of koop een losse editie in de winkel.

Categorieën
2023 Columns

Column design: functionele sculpturen of conceptuele designobjecten?

Een fabrieksgebouw als krantenrek, een wc-rol met hierop een schommelend mannetje en een huisje dat ook pedaalemmer is. De sculpturen van Tomas Schats bevinden zich op het grensvlak van kunst en design. Ze ogen simpel maar zijn slim bedacht en raken altijd een snaar. Niet zelden prijken er meerdere rode stippen bij zijn werk, dat vaak wordt uitgebracht in kleine oplages. Zijn het functionele sculpturen of conceptuele designobjecten? Ze houden het midden tussen beide, maar met de signatuur van een beeldhouwer. Dat zijn werken handgemaakt en helemaal wit zijn draagt hieraan bij, al worden ze vaak uit hout en/of epoxy opgebouwd. Tomas komt zelf uit de kunsthoek maar ook in de designwereld zien we een toenemende interesse in sculptuur, zeker bij de nieuwe garde.

Aanstormend talent Erik Sluijs studeerde product design, maar neemt niet zozeer dingen als wel gebouwen als vertrekpunt voor zijn witte en grijze wandobjecten. Hij ontleedt bouwstijlen en brengt zijn voorbeelden terug tot een reeks minimale vormen en patronen. Door middel van experimenten met klei, textiel, pvc en andere materialen komt hij tot spannende mallen waarmee hij het platte vlak als het ware uitdaagt. Dit resulteert in driedimensionale wandsculpturen die heel tactiel ogen en allerlei referenties oproepen. Zijn series, want ook dit werk is in een oplage te verkrijgen, zijn gemaakt van Elfenbein gips wat vaak voor decoratieve ornamenten wordt gebruikt. Ook zijn sculpturen vinden gretig aftrek. Door te werken met verschillende formaten en oplages weet hij net als Schats de prijzen redelijk bescheiden te houden.

Tussen kunst en design

Op de graduation show van de HKU dit jaar viel het werk van designer Lucy Schoorl in dit kader op. Een ragfijne collectie keramiek met de mysterieuze titel Glorifying Phylogeny. Kleine maar fijne porseleinen objecten die als tere sculptuurtjes staan te pronken, met her en der een laagje parelmoer. Lucy nam de afstammingsgeschiedenis van organismen als uitgangspunt en beschrijft in een eenvoudig boekje een groep schelpachtige wezens die ze stuk voor stuk in vorm en materiaal heeft gegoten. Haar eindexamenwerk is een alsmaar evoluerende serie objecten die tot ieders verbeelding spreekt. Het leuke is dat ook deze sculpturen een functie hebben, je kunt ze gebruiken als beker, doosje of gewoon als hebbeding: ‘Mijn werk is het resultaat van voortdurend onderzoek naar vorm, verbeelding en functie’, aldus de ontwerper. Ook Lucy wist trots te vertellen dat ze al meerdere stuks had verkocht.

Vervormde plastieken die doen denken aan ballen, stenen of kussens maar waarbij het materiaal als het ware gesmolten lijkt

Hetzelfde geldt voor Floor Merjenburgh die een intrigerende serie van ogenschijnlijk abstracte objecten van klei presenteerde. Vervormde plastieken die doen denken aan ballen, stenen of kussens maar waarbij het materiaal als het ware gesmolten lijkt. En dat is het gevolg van haar ontwerpproces. Wanneer klei net uit de mal komt is het kneedbaar en kun je de oorspronkelijke vorm bewerken tot een nieuw object wat Floor naar hartenlust doet. Ze versmelt twee voorwerpen zodanig dat de beginvorm subtiel zichtbaar blijft, maar er wel een nieuwe en unieke sculptuur ontstaat. Hoewel het voorwerpen lijken die in een kunstverzameling niet zouden misstaan, verwijst Floor zelf nadrukkelijk naar haar metier als vormgever: ‘Uiteindelijk komen producten bij mensen thuis en speelt gevoel een enorme rol. Daarom vind ik het belangrijk om dit niet weg te laten tijdens het ontwerpproces.’

Het is geen verrassing dat de richting Ceramics van de Gerrit Rietveld Academie een walhalla is voor liefhebbers van sculpturale vormgeving. Deze academie heeft een aantal afdelingen waarbij de grens tussen autonome en toegepaste kunst vervaagt en bij studenten keramiek is dit regelmatig het geval. Het vakmanschap speelt een grote rol en tegelijkertijd wordt er veelvuldig geëxperimenteerd en hebben de werken vaak een monumentaal karakter. Tot de verbeelding sprak wat dat betreft de presentatie van Elle van Baaren met onder andere drie reusachtige en realistische vingers, met veel aandacht voor detail gemaakt. Ze zijn onderdeel van een grotere kunstinstallatie, maar zouden het zeker ook goed doen als limited edition design objecten. Terug naar de werken van Tomas Schats, een XL versie van zijn ‘Pedaalemmerhuisje’ was dit najaar te zien op BIG ART. Zo’n drie meter hoog en daarmee niet geschikt voor elk huis maar voor op het aanrecht heeft hij ook een kleiner exemplaar.

Anne van der Zwaag is curator, publicist en eigenaar/directeur van designbeurs OBJECT en kunstplatform BIG ART. Ze maakt tentoonstellingen, schrijft boeken en columns, adviseert bedrijven en zit in allerlei besturen en adviescommissies. Daarnaast verzamelt ze kunst en design.

Meer lezen? Bestel een losse editie of haal hem in de winkel.

Categorieën
2023 Columns

Column Design: de openbare ruimte

Vaak kleine maar fijne ingrepen en toevoegingen typeren het werk van Street Art Frankey in de publieke ruimte van Amsterdam. Een subtiel sculptuurtje van een pianospeler op een kruk hangt aan de daklijst in de Blankenstraat, een roze tong steekt uit een rooster in een muur aan de Jan Pieter Heijestraat en een konijntje piept uit een boom op de Prins Hendrikkade. Slimme, speelse en vaak humoristische werkjes die alleen de oplettende kijker ziet, maar die de stedelijke omgeving net een beetje leuker maken. Op een subtieler manier neemt Frankey de stad als uitgangspunt voor zijn talloze originele urban interventions. Op de Overtoom voegde hij een gele hijskraan toe aan een neoklassiek wit timpaan en een betonnen blok wordt in een handomdraai een dobbelsteen. Soms ontwerpt hij in opdracht maar vaak ook op eigen initiatief. Recent liet Piet Boon in zijn galerieruimte in Oostzaan een overzicht van het werk van Street Art Frankey zien, dat zich begeeft op het grensvlak tussen kunst, design en architectuur. In de openbare ruimte vraagt hij altijd toestem­ming aan de eigenaar van het gebouw, tenzij het pand aan zijn lot is overgelaten dan neemt Frankey het heft in eigen hand. De interventies zijn niet ironisch of kritisch bedoeld, ze vormen een knipoog naar het alledaagse leven en verwijzen naar de hedendaagse beeldcultuur.

Theatrale eyecatchers in de openbare ruimte

Minder subtiel maar even speels en verrassend is de grote lichtsculptuur die ontwerper Maarten Baas dit voorjaar onthulde op de Neude in Utrecht. Voor de historische gevel van de Centrale Bibliotheek creëerde hij een beeld­ bepalende installatie die de entree van de bibliotheek markeert. Het werk Intellectual heritage slaat een brug tussen het ingetogen karakter van de bibliotheek en de drukke, dynamische sfeer van de binnenstad. De opvallende sculp­ tuur vormt een groot contrast met de statige, gesloten architectuur van het voormalig postkantoor maar past heel goed bij het uitnodigende en interactieve karakter van het stadsplein. Het werk is opgebouwd uit kleurrijke vormen en teksten en heeft iets van de neonreclames die je bijvoorbeeld in Las Vegas ziet, maar de woorden verwijzen naar literatuur, cultuur en filosofie, en natuurlijk is Dick Bruna’s Nijntje vertegenwoordigd. Het extraverte kunstwerk roept nogal wat reacties op en is – zoals veel werken van Maarten Baas – een echt conversation piece, theatraal en een tikkeltje recalcitrant.

Het werk slaat een brug tussen het ingetogen karakter van de bibliotheek en de drukke, dynamische sfeer van de stad

Kunst in de Openbare Ruimte Anne van der Zwaag Tableau Magazine
Maarten Baas, Intellectual Heritage, 2023, Bibliotheek Neude, Utrecht. Foto: Maarten Noordijk

Een eyecatcher is ook het grote publieke werk dat Studio Job recent ontwierp voor de Kunstkerk in Dordrecht. The Embrace is een dertien meter hoge gevelsculptuur van brons en glas waar de wereldberoemde studio vijf jaar aan werkte. Het is een rijk gedecoreerd tafereel in glas in lood, volledig met de hand vervaardigd, en zit net als het werk van Maarten Baas boordevol verhalen, referenties en details. Ook Studio Job stond voor de uitdaging een opvallend werk te ontwerpen voor de ingang van een monumentaal gebouw, met alle technische en artistieke beperkingen van dien. Het framework sluit in dit geval naadloos aan bij de contouren van het gebouw, een voor­ malige gereformeerde kerk. Ook de keuze voor glas in lood past bij de oorspronkelijke functie. In tegenstelling tot de kerkramen van weleer is deze voorstelling echter naar buiten gericht. Studio Job staat bekend om de toepassing van ambachtelijke technieken en ging uiterst nauwkeurig en gedetailleerd te werk. Een grote groep ontwerpers, illustra­ toren, architecten, beeldhouwers, bronsgieters, glas­ en staalbewerkers leverde een bijdrage aan het werk dat op een eigentijdse manier een tijdloos thema ‘saamhorigheid’ verbeeldt. De Kunstkerk is de afgelopen tijd getransformeerd tot een tentoonstellingsruimte en ontmoetingsplaats die kunstenaars, creatieven en cultuurliefhebbers verwelkomt.

Alles komt goed

Terug naar Utrecht waar Lily van der Stokker in 2013 een enorme theepot op Hoog Catharijne plaatste. Celestial Teapot is een doodnormaal huishoudelijk object dat Van der Stokker in polyester, zeven meter hoog liet uitvoeren. De afgelopen decennia werkte Van der Stokker aan een eigenzinnig oeuvre waarin vaak alledaagse bezig­ heden en objecten centraal staan. Haar werk is uitbundig, vrouwelijk, vrolijk en frivool, decoratief ook, zonder een moment cynisch te worden. Met rake teksten laat ze zien dat (conceptuele) kunst ook best grappig, direct en aandoenlijk mag zijn, bijvoorbeeld in de lichtsculptuur Kalm nou maar, alles komt goed uit 2007.

Anne van der Zwaag is curator, publicist en eigenaar/directeur van designbeurs OBJECT en kunstplatform BIG ART. Ze maakt tentoonstellingen, schrijft boeken en columns, adviseert bedrijven en zit in allerlei besturen en adviescommissies. Daarnaast verzamelt ze kunst en design.

Categorieën
2023 Columns

Column Design: verleidelijk

Van de glanzende tompoucen van designer Mickey Philips loopt het water je in de mond. De sculpturen zijn in verschillende maten te krijgen en nauwelijks te onderscheiden van het origineel, maar gemaakt van keramiek en met de hand beschilderd. Klein maar niet onbelangrijk verschil: deze tompouce blijft extra lang lekker en kun je ook nog aan de muur hangen. Ze kosten vanzelfsprekend een veelvoud van de bekende HEMA tompouce, maar zijn wel genummerd en gesigneerd. Voor de echte liefhebber bestaat er zelfs een gouden variant.

Kunst en eten vormen al eeuwenlang een verbond en ook onder jonge designers blijft ‘food’ een gewild onderwerp, zeker nu onze eetgewoontes onder een vergrootglas liggen.

Mierzoet ogen ook de nieuwste producten van Simone Post, maar hier is het geen kwestie van schijn bedriegt. Voor de etalage van Hermès in Japan bedacht ze een verzameling interieurobjecten gemaakt van echt snoepgoed, in samenwerking met een fabriek in Friesland. Alle meubels en producten in de etalage zijn volledig opgebouwd uit snoep, met uitzondering van de ontwerpen van Hermès uiteraard. Een bloempot, spiegel en lamp maar ook een theepot, samengesteld uit spekjes, marshmallows en ander lekkers. Kunst en eten vormen al eeuwenlang een verbond en ook onder jonge designers blijft ‘food’ een gewild onderwerp, zeker nu onze eetgewoontes onder een vergrootglas liggen.

Anne van der Zwaag Mickey Philips Tableau Magazine
Mickey Philips, Golden Tompoes, 2021

Vet

Net zo opvallend en speels als de serie van Mickey Philips maar van een hele andere soort zijn de sculpturen van de Koreaanse Sohye Shin (ShiSoH) die afgelopen jaar afstudeerde aan de Design Academy in Eindhoven. Zij richt zich met de installatie Inside Out op excessief eetgedrag binnen de kapitalistische maatschappij. De behoefte aan ongezonde tussendoortjes en snacks als opkikker, ter afleiding, of om stress te lijf te gaan. Slechte eetpatronen kunnen ontstaan door sociaal wenselijk gedrag en vervolgens weer leiden tot problemen met sociale acceptatie. Door uitgebreid onderzoek te doen en kritische vragen te stellen legt Shin de verschillende oorzaken, maar ook de gemene deler bloot: vet. Dit resulteert in grote gestaltes gemaakt van kippengaas, piepschuim, boter, margarine en was. Op het eerste gezicht ogen ze verleidelijk, maar ze worden al snel glibberig en griezelig als je in haar onderzoek duikt. Met de hand boetseerde ze ook kleine sculpturen van boter die op een sokkel in een museum niet zouden misstaan.

Anne van der Zwaag Sohye Shin (ShiSoH) Tableau Magazine
Sohye Shin (ShiSoH), The Wonderer (l) and The Mumbler (r), 2022

Voor Arne Hendriks vormt vet al vijftien jaar een rode draad in zijn werk, hij wijdde er meerdere lezingen en kunstwerken aan. De meest bekende is de FATBERG, een bal van vet die door donaties groter en groter groeide. Het project vormt onderdeel van zijn doorlopende onderzoek The Incredible Shrinking Man naar manieren om als mens minder ruimte in te nemen. Minder eten is hier een onderdeel van omdat de mens langer en langer wordt en steeds meer eten nodig heeft. Een mens van 50 centimeter zou veel minder voedsel verbruiken en zijn ecologische voetafdruk drastisch verminderen. Daarbij zouden we ook veel minder van de ingrediënten nodig hebben die we zo graag eten, zoals vet. Door het verbruik van vet te visualiseren, agendeert Hendriks onze eetgewoontes op een speelse maar tegelijkertijd urgente wijze. Zijn projecten vinden geregeld hun weg naar musea waar ze een inspiratiebron voor een nieuwe generatie ontwerpers vormen.

Het nieuwe jagen

Een van die jonge designers is Geke Schalkwijk die deze zomer afstudeerde aan de Willem De Kooning Aademie in Rotterdam. Met The NEW Hunt neemt hij het consumentisme op de hak. Consumeren is volgens Schalkwijk het nieuwe jagen geworden; van jagen en verzamelen in de natuur naar de run op voorverpakte, bewerkte etenswaren in de supermarkt. Middels foto’s en installaties van geschoten of gevangen etenswaar legt hij de link tussen ons heldhaftige verleden en de hedendaagse gemakzucht. Museum LAM in Lisse kocht zijn werk alvast aan. In dit museum maak je als bezoeker kennis met internationale topstukken die iets met eten, drinken of consumeren te maken hebben. Van kunstenaars als Folkert de Jong en Maria Roosen, maar ook ontwerpers als Studio Job en Bertjan Pot.

In Lisse vind je ook het intrigerende Food Chain Project van Itamar Gilboa, dat het midden tussen kunst en design houdt. Meer dan 8000 kleine sculpturen uitgevoerd in wit porselein, van een komkommer tot een hotdog, representeren de producten die de maker gedurende een jaar kocht. Een overweldigende hoeveelheid in relatie tot de miljoenen mensen wereldwijd die elke dag hongerlijden. Verfijnde, decoratieve objecten die niet alleen functioneren als eye candy maar ook als eye opener.

Anne van der Zwaag is curator, publicist en eigenaar/directeur van designbeurs OBJECT en kunstplatform BIG ART. Ze maakt tentoonstellingen, schrijft boeken en columns, adviseert bedrijven en zit in allerlei besturen en adviescommissies. Daarnaast verzamelt ze kunst en design.

Categorieën
2023 Columns

Column Design: Toekomstmuziek

Met de tentoonstelling ‘RetroFuture’ opende het Evoluon in Eindhoven afgelopen najaar na 32 jaar weer haar deuren. Het markante gebouw werd in jaren zestig ontworpen door Louis Kalff en Leo de Bever in opdracht van Frits Philips, als boegbeeld van technologie en wetenschap. In haar hoogtijdagen trok het Evoluon 500.000 bezoekers per jaar met interactieve tentoonstellingen. Veel mensen hebben er nog levendige herinneringen aan.

In het huidige ruimteschip vormt nieuwe technologie nog steeds de rode draad maar nu nadrukkelijk gericht op het voortbestaan van onze planeet. Bezoekers van het Evoluon worden gestimuleerd na te denken over een duurzame samenleving door middel van tentoonstellingen, lezingen en workshops. De eerste expositie ‘RetroFuture’ combineert het verleden en de toekomst met een tentoonstelling die laat zien hoe wij vroeger naar de toekomst keken, maar die ook nieuwe visies een podium geeft. Een flink aantal designers en kunstenaars, waaronder Driessens&Verstappen, Studio Drift en Floris Kaayk, toont er speelse installaties die tot denken aanzetten.

WAT WE NIET WETEN

Een meer mystieke invalshoek bood de tentoonstelling Unknown Unknowns’ in de imposante Triënnale in Milaan, gericht op alles wat we nog niet weten over de aarde. Met deze groots opgezette presentatie bevraagden de curatoren een flink aantal onderwerpen die op de internationale agenda staan, van de oorsprong en toekomst van steden en oceanen tot genetica en zwaartekracht. Creatieven blikten terug op nooit opgeloste mysteries maar er werden ook nieuwe visies voor de toekomst aangedragen. Een van de ontwerpers die speciaal voor ‘Unknown Unknowns’ een nieuw werk maakte is de in Amsterdam werkzame Irene Stracuzzi, als docent ook verbonden aan de Design Academy. Met enorme precisie en cartografie en data visualisatie als uitgangspunt onderzoekt ze eigentijdse fenomenen, zoals de legale status van de poolgebieden. De tentoonstelling was er niet op gericht om antwoorden te geven, maar had een onderzoekend en daardoor ook poëtisch karakter. Maar liefst 400 designers, architecten en kunstenaars uit meer dan 40 landen leverden een bijdrage. Met een opvallend aantal deelnemers uit het Afrikaanse continent bood de presentatie de bezoeker een divers perspectief.

Anne van der Zwaag Toekomst Design Tableau Magazine
Andrea Galvani, Unknown – V1 Study on Leptoquark, 2021

HELLO ROBOT

Heel concreet wordt het toekomstdenken in het Vitra Museum. Onder het mom van ‘Science fiction becomes reality’ is hier tot en met 5 maart ook een interessante presentatie te zien. Met ‘Hello, Robot’ onderzoekt het museum de relatie tussen mens en machine. Een dankbaar onderwerp want dit is inmiddels al versie 2.0 van de tentoonstelling die in 2017 aan een succesvolle wereldtournee begon. Het museum presenteert een even intrigerend als intimiderend beeld van de sturende rol die robotica in ons dagelijks leven speelt en de grote vlucht die de technologie op dit gebied heeft genomen. Een enorme variatie aan robots passeert de revue, waarbij de toepassing in ons huis en interieur uitgebreid aan bod komt. Maar ook de gezondheidszorg, nieuwe media, en natuurlijk de gaming industrie krijgen veel aandacht. Bijzonder om te zien hoe bepalend daarbij altijd het design is geweest, van auto’s en mobiele telefonie tot modeontwerpen, waaronder die van onze Nederlandse hightech fashion designer Anouk Wipprecht maar ook de 3D geprinte brug die Joris Laarman in 2015 creëerde.

DE ZON ALS KRACHT

Dat niet alleen nieuwsgierigheid en inventiviteit ten grondslag ligt aan vernieuwing werd duidelijk op ‘The Solar Biennale’, een initiatief van duurzame designers Marjan van Aubel en Pauline van Dongen. Met de energiecrisis ‘top of mind’ gingen zij vorig jaar op zoek naar allerlei vormen en gebruik van zonne-energie, nu en in de toekomst.

Anne van der Zwaag Toekomst Design Tableau Magazine
Marjan van Aubel, Sunne, 2021

Het perspectief is hierbij niet alleen gericht op vooruitgang en dat is een verademing. Ze toonden ook de keerzijde van de mogelijkheden en de menselijke kant van een post fossiele toekomst. Gedurende een periode van zes weken vonden afgelopen herfst allerlei presentaties, lezingen en discussies over de energietransitie plaats. Samen met Het Nieuwe Instituut maakte de organisatie over dit onderwerp een tentoonstelling die nog tot het voorjaar te bezoeken is. Hoeveel energie hebben we en hoeveel hebben we werkelijk nodig? Hoe zou de wereld eruitzien als we allemaal gebruik maakten van zonne-energie? ‘The Energy Show’ toont tot en met 5 maart inspirerende projecten waarin de wisselwerking tussen de zon, energie, mens en ontwerp centraal staat. Blikvanger vormt Van Aubel’s eigen project Sunne, een immersieve installatie die de stand van de zon verbeeldt en – hoe kan het ook anders – werkt op zonne-energie.

Anne van der Zwaag is curator, publicist en eigenaar/directeur van designbeurs OBJECT en kunstplatform BIG ART. Ze maakt tentoonstellingen, schrijft boeken en columns, adviseert bedrijven en zit in allerlei besturen en adviescommissies. Daarnaast verzamelt ze kunst en design.

Categorieën
2020 Columns

No show: ook de designwereld staat on hold.

Veel uitstel en ook regelmatig afstel, dat typeerde het afgelopen halfjaar wat betreft presentaties, tentoonstellingen en beurzen in de designwereld. Een paar mooie tentoonstellingen werden verlengd maar voor veel culturele instellingen, kunstenaars en ontwerpers was het vooral teleurstellingen incasseren en ook een flinke dosis geduld hebben.

Een groot aantal nationale en internationale beurzen werd helemaal afgeblazen. De schrik zat er binnen de designwereld goed in en met name solisten en kleinere studio’s zagen zich geconfronteerd met een inkomstenstop. Opdrachtgevers trokken zich terug, marketingbudgetten werden bevroren, musea zaten zelf in zwaar weer en er waren geen presentatieplekken waar je verzamelaars tegen het lijf kon lopen. 

Creatieve sector

De sector zou de creatieve industrie niet zijn als er niet links en rechts samenwerkingsverbanden werden gezocht en nieuwe initiatieven ontstonden. De jonge kunstbeurs Unfair veranderde prompt in een museum waardoor ze in ieder geval open konden. Niet met de gedroomde bezoekersaantallen, maar the show must go on en op deze manier konden trouwe fans toch cultuursnuiven. De opzet van Amsterdamse designfestival GLUE was bij voorbaat al coronaproof. Designers, ondernemers en instellingen in de stad werden begin september op een slimme manier middels een plattegrond verbonden en stelden een lang weekend hun deuren open. Het altijd inspirerende Lloyd hotel was een van de design hubs en bood ruimte aan verschillende vormgevers zoals Ruwe Bolster, Fields en Carina Riezebos. Ontwerpers die eigenlijk hun zinnen op Milaan hadden gezet presenteren hun werk nu veel dichterbij huis. Zo toonde BIG ART in de afgelopen editie een opvallende kleurrijke installatie van designduo Rive Roshan, die eigenlijk haar primeur op de Salone del Mobile zou beleven. Met name de evenementen met een internationaal profiel hebben het te zwaar, want veel buitenlandse deelnemers en bezoekers laten het logischerwijs afweten. Een belemmering vormde dat gelukkig niet overal, de Dutch Design Week organiseerde een afgeslankte versie waardoor liefhebbers in Eindhoven toch hun designhart op konden halen. 

Seet van Hout, Blumenzucht, 2018-2020, serie van kleine unieke schilderijen, 13x18cm

Wat deze crisis betekent voor de hele creatieve sector zal op lange termijn duidelijk worden. Voor nu lijkt de interieur business, net als de huizenmarkt en de vastgoedwereld, er niet onder te lijden. Integendeel. We spenderen immers allemaal meer tijd thuis en willen van dit huis dan wel optimaal kunnen genieten. Nu we minder vaak en minder makkelijk op vakantie gaan, een restaurant bezoeken of een filmpje pakken wordt thuis de plek waar je inspiratie zoekt en wilt ontspannen. Wonen en werken vloeien daarbij steeds meer in elkaar over, wat betekent dat de functionaliteit van het interieur wordt uitgebreid met de meubels en praktische tools die hierbij horen. De grote interieurlabels als Lensvelt en Hay hebben niet te klagen. En zij besparen intussen op de kosten die de internationale beurzen met zich meebrengen. Maar voor kleinere interieurwinkels en designgaleries is het een ander verhaal. Zij zijn meer en meer afhankelijk geworden van e-commerce nu het directe contact met de klant lange tijd ontbrak. Het aantal webshops is daardoor weer toegenomen en online platforms zoals We Like Art en Post Modern doen goeie zaken. Want tijd hadden we allemaal even in overvloed. 

Chris Kabel, Hidden Colors, 2018, gesigneerd en genummerd wandobject, 17×12 cm

Extra Large

Ook kunstenaars en ontwerpers in de designwereld hebben niet stilgezeten, niet eerder was de productie van nieuw werk en vernieuwende concepten zo hoog. Op de afstudeershow van de Rietveld Academie vertaalde zich dit in veel monumentale installaties. De nieuwste generatie pakte opvallend groots uit. De enorme schilderijen van Sanne van Balen van de Gerrit Rietveld Academie en de XL illustraties op textiel van Vere van der Veen zijn hier een mooie voorbeelden van. De belangrijkste vraag is nu waar zij hun werk het komende jaar kunnen presenteren. Vooral voor de jongste generatie ontwerpers is dit essentieel, zij zijn afhankelijk van een nieuw netwerk, en hebben een lanceringsplatform met bijbehorende pers en publiek nodig. Als er weer een beurs, evenement of graduation show plaatsvindt ga dan vooral kijken. En plan een paar keer een studiobezoek. Er is zoveel nieuws te zien in de designwereld.

Anne van der Zwaag is curator, publicist en eigenaar/directeur van designbeurs OBJECT en kunstplatform BIG ART. Ze maakt grote tentoonstellingen (o.a. in het Fotomuseum en de Kunsthal), schrijft boeken en columns, adviseert bedrijven en zit in allerlei besturen en adviescommissies. Daarnaast verzamelt ze kunst en design.

Wil je op de hoogte blijven van alle ontwikkelingen op het gebied van design? Meld je dan aan voor onze nieuwsbrief of abonneer je op Tableau Magazine!

Categorieën
2020 Tableau

Drie vragen aan … Anne van der Zwaag

1. Wat is jouw rol bij Tableau Magazine?
Als columnist schrijf ik over trends en ontwikkelingen in de designwereld. In de column plaats ik wat mij opvalt in een historische context en kijk vooruit naar de nieuwste producten, materialen, kleuren, tentoonstellingen en beurzen op designgebied.

2. Wie of wat inspireert je op het gebied van kunst?
Ik vind het interessant als kunst een relatie aangaat met de omgeving, een bijzondere locatie die tot de verbeelding spreekt en waarbij de kunst en de plek elkaar versterken. Een paar jaar geleden mocht ik een grote tentoonstelling op Paleis Soestdijk maken en dat was zo’n enorme bron van inspiratie. De Verbeke Foundation maar ook Insel Hombroich, dat zijn ook magische plekken.

3. Waar werk je op dit moment aan?
We hebben OBJECT gelukkig in februari gehad, een paar weken later hadden we het moeten cancelen. Ik werk aan een groot project voor de Biënnale Architettura in Venetië die nu in augustus pas opent, als dit door kan gaan. Ondertussen scouten we een nieuwe locatie voor de komende editie van BIG ART dit najaar en ben ik gevraagd om volgende zomer een grote tentoonstelling in het Zuiderzeemuseum samen te stellen, ook weer zo’n bijzondere plek. Deze tentoonstelling start in april 2021. Dat klinkt ver weg omdat de wereld nu bijna stil lijkt te staan, maar als dit achter de rug is gaat de tijd denk ik ineens heel snel.