Temidden van alle galeries en kunsthandels richt PAN Amsterdam zijn spotlights op een museum. Dit jaar is dat het Kröller Müller Museum.
Bezoekers van PAN Amsterdam kunnen er niet omheen, pontificaal hangt-ie bij de ingang, de enorme stekker van Claes Oldenburg. Three-Way Plug, Scale D, Soft uit 1970 is een werk uit de collectie van het Kröller-Müller Museum in Otterlo. Elk jaar zet de PAN – te midden van galeries en kunsthandels – één Nederlands museum in de spotlight. Behalve de eyecatcher bij de ingang, heeft het museum op de beursvloer een stand ingericht.
Benno Tempel, sinds 1 november 2023 directeur van het Kröller-Müller Museum, hoefde niet lang na te denken over het verzoek om zich op de PAN te presenteren. ‘Ik vind het belangrijk om er te staan, omdat het museum in een spannende fase zit. Om meerdere redenen. Je ziet altijd als er een nieuwe directeur komt dat het schip iets anders gaat varen. Zonder dat het over een totaal andere boeg gaat, wordt de koers ietwat verlegd. Dat is bij ons ook het geval. Daar past het naar buiten gaan en je meer zichtbaar presenteren ook bij.’
Reizen
Op de PAN toont het museum onder meer het schilderij Spaanse vrouw van Isaac Israels uit 1918. ‘Om aandacht te vragen voor de tentoonstelling die volgend voorjaar plaatsvindt. We zoomen daarbij in op de reizen die Israels door Europa maakte. Dat is nog nooit een onderwerp van een tentoonstelling geweest. We kijken hoe die reizen invloed hadden op zijn kunst. We kijken hoe hij reisde. Hij had bijvoorbeeld geen paspoort, maar een laissez-faire, een soort briefje waarmee hij werd doorgelaten. Zelfs tijdens de Eerste Wereldoorlog reisde Israels kriskras door Europa. Het was bijna miraculeus dat hij zich kon verplaatsen. Het is een onderwerp waarvan wij denken dat het aansluit bij een deel van de doelgroep van de PAN. Tijdens de beursweek zijn we al volop bezig met de voorbereidingen en ongetwijfeld zullen er bruiklenen komen van bezoekers of standhouders. Dat hoop ik niet alleen, dat weet ik wel zeker. Dat kan bijna niet anders bij zo’n geweldige kunstenaar.’
Tempel vindt het belangrijk dat het museum meer nadruk legt op de klassieke moderne periode, begin twintigste eeuw. ‘Dat gaan we zeker doen, we hebben daar prachtige werken van in huis. Ook zullen we in de toekomst nog meer Van Gogh gaan presenteren. Die is altijd al aanwezig, maar we zullen dat meer gaan uitdragen.’
Het Kröller-Müller Museum presenteert op de PAN ook de laatste stand van zaken van de grote uitbreidingsplannen. Een verbouwing die hard nodig is, zegt Tempel. ‘Ons grootste probleem is dat we gewoon veel te weinig ruimte hebben om, vooral de naoorlogse collectie, goed te kunnen tonen. Lisette Pelsers, mijn voorganger, heeft de stoute schoenen aangetrokken en de beroemde Japanse architect Tadao Ando gevraagd. Gelukkig zei hij ja.’ Tempel hoopt dat in 2027 de verbouwing eindelijk kan beginnen.
Particulier initiatief
Er is nóg een reden dat Tempel het leuk vindt om op de PAN te staan. ‘Onze collectie is ontstaan vanuit een particulier initiatief. Helene Kröller-Müller was een van de allergrootste verzamelaars op dat moment in Europa. Zij kon dat niet doen zonder samen te werken met de kunsthandel. Door nu zelf op de PAN te staan, kunnen we onderstrepen hoe belangrijk de relatie tussen musea en handel is. En met verzamelaars, niet te vergeten. Het zou mooi zijn als er verzamelaars bij onze stand binnenlopen en zeggen: ‘Wilt u nog een leuke schenking?’ Ik heb nog wat leuks.’ Onze collectie is niet gestopt bij schenkingen in het verleden. We hebben bijvoorbeeld de collectie Visser verworven, ruim vierhonderd kunstwerken van 42 kunstenaars uit de privéverzameling van Martin, Mia en Geertjan Visser. Ook de collectie van Art & Project, een baanbrekende en invloedrijke galerie die van 1968 tot 2001 in Amsterdam bestond, is daar een goed voorbeeld van. We hebben dus altijd veel contact met particulieren.’
Kruiwagen
Het Kröller-Müller heeft op de PAN ook nog een nieuwtje. ‘We lanceren er onze kruiwagenbank, die speciaal voor ons is ontworpen door Rogier Martens, voor Weltevree. Wat dat is, een kruiwagenbank?’ Tempel lacht: ‘Precies wat je denkt dat het is. Een bank die je kunt optillen als een kruiwagen en zo ergens anders heen kunt rijden. Dat worden de nieuwe bankjes in onze tuin.’ Daar staan nu al stoelen, maar die zijn toch lastiger te slepen.’
Hij is heel benieuwd hoe de bezoekers ermee om zullen gaan. ‘Misschien vinden we aan het einde van de dag wel een heksenkring van kruiwagensbankjes, haha.’ En als bezoekers denken dat het om een kunstwerk gaat en er dus vanaf moeten blijven? Tempel: ‘Die verwarring is alleen maar leuk, toch?!’
Meer lezen? Neem een abonnement of koop een losse editie in de winkel.