Categorieën
2023 Stories

MOØDe: Anton Corbijn in het Cobra Museum

Fotograaf en filmmaker Anton Corbijn presenteert in het Cobra Museum foto’s waarin hij de cross-over verkent tussen fotografie en de modewereld. Hierbij omarmt Corbijn de termen ‘mood’ en ‘mode’ in de meest ruime zin. Een reis door zijn oeuvre in drie thema’s.

Mode, mood, mod! Het ingenieuze letterspel bij de titel van Anton Corbijns boek en van de expositie MOØDe (2020), die vanaf december in het Cobra Museum te zien is, roept uiteenlopende associaties op over zijn uitzonderlijke oeuvre. Allereerst verwijst het naar de modeopdrachten die hij sinds eind jaren 80 maakte in samenwerking met kledingmerken, ontwerpers, stylisten, modellen en fashion magazines. Tot de klanten behoren G-Star Raw, Woollyboolly, VogueHarper’s Bazaar en The Face.

‘Mood’ lijkt vooral een referentie naar de sombere, in grofkorrelig zwart-wit geschoten portretten van Corbijns muzikale helden uit de jaren 70 en 80, gebundeld in het boek Famouz (1989). Teruggeworpen op zichzelf in een vaak donkere, landschappelijke setting, poseerden onder meer David Bowie, Joy Division, Nick Cave, Stevie Wonder, U2, David Sylvian, Captain Beefheart, Sinéad O’Connor en Siouxsi Sioux voor zijn camera. Ieder portret is het resultaat van een persoonlijke ontmoeting. Een zoektocht naar de mens en de muziek achter de artiest, en naar zichzelf. Bij de latere compilaties Star Trek (1995) en 33 still lives (1999) is er meer ruimte voor humor en ironie. Bijvoorbeeld wanneer Anton Corbijn zijn modellen – nu ook acteurs, actrices, regisseurs en schrijvers – uitdaagt te spelen met hun imago en sterallures.

Anton Corbijn Cobra Museum MOØDe Rik Suermondt Tableau Magazine
Anton Corbijn, Virgil Abloh, Chicago, 2019

De derde associatie is die met ‘mods’, de groep recalcitrante jongeren die eind jaren 50 in Londen opviel met hun gepimpte scooters, maatpakken, liefde voor jazz en de bands The Small Faces en The Who. Samen met rockers, hippies, skinheads en punks zijn mods onlosmakelijk verbonden met de Engelse tegencultuur. Het jeugdig verzet en non-conformisme, met Londen als het epicentrum van de popmuziek en mode, sprak de jonge Corbijn enorm aan. In 1979 vestigde hij zich als fotograaf in de Britse hoofdstad.
De tentoonstelling MOØDe toont vanaf eind december ruim 200 foto’s uit zijn omvangrijke oeuvre. MOØDe is in Corbijns eigen woorden een poging om ‘de fragiele relatie tussen mode- en portretfoto’s af te tasten […] op zoek naar een uitwisselingsmoment, waarop een stuk stof leven wordt ingeblazen en het leven zich ontvouwt.’

Maar hoe breng je bij professionele modellen iets van hun psyche of zielenroerselen naar boven zonder het ontwerp en de materiële kwaliteiten van de kleding die ze dragen te kort te doen? Welk beeld schetst Corbijn van de vluchtige, trendy modewereld, die, vanuit zijn protestantse achtergrond en als fotograaf van de rauwe muziekscene van rond 1980 allerminst een natuurlijke habitat is? En hoe verhoudt zijn werk zich tot het vandaag zo populaire begrip ‘iconisch’?

Antimode

Het boek MOØDe opent met opdrachtfoto’s voor kledingmerken en modetijdschriften waarbij de rol van de stylist telkens nadrukkelijk wordt vermeld. Er is veel variatie: kleur, zwart- wit, een studiosetting met modellen aangestraald door oranje en blauw kunstlicht. Of simpelweg een verweerde buitenmuur, een uitzicht op een stad als achtergronddecor. De kleuren van de omgeving en kleding zijn ingetogen, vaak monochroom en in harmonische tinten. Zo poseert het Britse model Lily McMenamy aan de Noord-Hollandse kust in een gele wollen trui (van Woollyboolly) voor groene duinen met paarse hei. In een tweede opname rijst ze mysterieus op uit het wuivende helmgras, schaars gekleed in een paars-witte outfit. De armen geheven boven het hoofd en de ogen neergeslagen. Alsof ze in haar eentje staat te dansen. Op een enkele uitzondering na zijn de fashion shoots bij daglicht gemaakt. De blikken zijn dromerig, verlangend, serieus en naar binnen gericht.

Anton Corbijn Cobra Museum MOØDe Rik Suermondt Tableau Magazine
Anton Corbijn, Tom Waits, Santa Rosa, 2004

Ik fotografeerde mensen, geen kleren. […] Meer huid dan stof

Het tweede en grootste deel van MOØDe bestaat uit een parade van portretten van popartiesten, een paar acteurs en actrices, modeontwerpers (o.a. Alexander McQueen, Giorgio Armani, Victor & Rolf ) en supermodellen als Naomi Campbell, Kate Moss en Christy Turlington. Enkele foto’s uit zijn begintijd dienen als referentiepunt, misschien om te laten zien dat mode toen binnen de alternatieve muziekscene een minder prominente rol speelde.

Van het blad New Melody Express (NME), leerde Anton Corbijn dat kleding in sterke mate bepalend is voor het imago en succes van artiesten. Maar: ‘Ik fotografeerde mensen, geen kleren. […] Meer huid dan stof’. Outfits worden ook bij de latere zwart-wit portretten zelden opzichtig in beeld gebracht. Vaak zit het in details: de vorm van een hoed, een stuk stropdas over een shirt. Soms verschijnen bands in vreemde uitdossingen. Zoals Passengers (pseudoniem voor het samenwerkingsproject Orginal Soundtracks 1 van U2 en Brian Eno) in witte kokskleding op een vervallen industrieterrein in Dublin. Of de in het zwart gestoken Rolling Stones met raar kronkelende ‘dr. Seuss hats’ ergens op straat in Boedapest. Het lijken een soort antimode statements. Een knipoog naar de wereld van de Haute Couture. In de kleurportretten krijgen stoffen en de symboliek van kleding meer aandacht. Zoals de wapperende, rode koningsmantel van zanger Chris Martin van Coldplay, poserend aan de Haagse kust met een nepkroon op zijn hoofd en een ingelijste reproductie van De vrijheid leidt het volk van Eugène Delacroix aan zijn voeten. 

Verder lezen? Bestel een losse editie of haal hem in de winkel.

Anton Corbijn – MOØDe
Cobra Museum
22 dec 2023 t/m 12 mei 2024

Categorieën
2021 Stories Tentoonstellingen - Nationaal

Frida Kahlo en Diego Rivera

Frida Kahlo en Diego Rivera. Twee namen die tot de verbeelding spreken. Individueel, maar ook samen. Een legendarisch duo dat de kunst in Mexico voorgoed veranderde.

Mexico, 20 november 1910, het begin van een revolutie. De Mexicaanse revolutie was van groot belang voor het leven en werk van Rivera en Kahlo. Sinds de tijd van de Spaanse veroveraars was tot dan toe niets veranderd. De Spanjaarden waren Mexico binnengevallen en hebben de macht. Het grootste deel van de bevolking is boer en wordt onderdrukt door de grootgrondbezitters. De rijkdom van de haciendas is onvoorstelbaar. De oude indiaanse cultuur is onzichtbaar. Alleen de roem en rijkdom van de Azteken mag gezien worden.
De Mexicaanse revolutie is de eerste sociale revolutie. Een spontane beweging in het hele land. Hoofdrolspelers zijn de boeren. Met hen keert ook de oude cultuur van het gebied weer terug. De bevolking bevrijdt zich van de macht van grootgrondbezitters, waardoor de inheemse cultuur van Mexico weer meer ruimte krijgt. Onder het bewind van Porfiria Diaz (van 1876 tot 1911) bloeide de economie van Mexico, maar de groep die van de rijkdom profiteerde was klein. De winst ging ten koste van boeren en arbeiders die er hard voor werkten. De onrust groeide en na een aantal kleinere opstanden zijn het Emiliano Zapato en Pancho Villa die de geschiedenis ingaan als bevrijders. Diaz treedt af in mei 1911.
Diego Rivera is dan 24 jaar oud en op dat moment in Parijs om zich in de schilderkunst van het kubisme te verdiepen. Frida Kahlo is drie jaar en woont in Coyoacan, net buiten Mexico Stad.

Diego Rivera, Detroit Industry, 1932-33, fresco i.o.v. Edsel B. Ford, Detroit. coll. Detroit Institute of Art

Beide kunstenaars hebben grote rol in de kunst van Mexico. Rivera met zijn grote muurschilderingen waarin hij de geschiedenis van Mexico, de revolutie en de ideale samenleving in beeld brengt. Inclusief politieke gevoeligheden en soms met gewaagde keuzes. En Kahlo met haar op persoonlijke thema’s gebaseerde schilderijen, waarin zij vele taboes doorbreekt, fysiek lijden expliciet laat zien en zichzelf op verschillende manieren portretteert. En ook in haar werk heeft de Mexicaanse cultuur een prominente plek. In haar roem evenaarde Kahlo uiteindelijk ook echtgenoot Rivera, die toen zij begon met schilderen al een gevierd kunstenaar was.

Frida Kahlo, Henry Ford Hospital, 1932, olieverf op metaal, 31,8×39,5cm, coll. Museo Delores Olmedo, Mexico


Lees meer in de nieuwe editie van Tableau over de ontwikkeling van hun werk, de wisselwerkingen tussen beide kunstenaars en de context van Mexico, de internationale kunstwereld en het communisme. Bestel Tableau hier.

Werk van Frida Kahlo en Diego Rivera is deze zomer te zien in het Cobra Museum in Amstelveen. https://cobra-museum.nl/tentoonstelling/frida-kahlo-diego-rivera-a-love-revolution/

Werk van Frida Kahlo is dit najaar te zien in de expositie Viva la Frida, in het Drents Museum in Assen. https://drentsmuseum.nl/nl/tentoonstellingen/viva-la-frida

Categorieën
2019 Tentoonstellingen - Nationaal

Sigmar Polke vs Blaudzun in het Cobra Museum

Het werk van de Duitse schilder en fotograaf Sigmar Polke (1941-2010) blinkt uit in diversiteit aan onderwerpen en materiaal. Het is zowel technisch als inhoudelijk zeer gelaagd. Verschillende verflagen en transparante lakken combineerde hij met fotografische beelden tot een vaak absurd of ironisch geheel. Fragmenten uit de hele beeldcultuur kwamen daarin samen, zowel uit de populaire cultuur als uit de kunstgeschiedenis en politiek. Zijn inventieve materiaalgebruik, dat veel verder reikte dan alleen verf op doek, maakte zijn werk tot een fris element in de kunstwereld. Polke groeide uit tot een van de bekendste kunstenaars van zijn generatie, met tijdgenoten als Anselm Kiefer (1945) (van wie nu werk te zien is in Museum Voorlinden), die eveneens ongewone materialen in zijn schilderijen toepaste, zoals lood, klei en as. Deze Duitse kunstenaars duwden de schilderkunst een nieuwe richting in.

Het Cobra Museum laat deze winter Musik ungeklärter Herkunft zien, een prachtige reeks grote gouaches, die Sigmar Polke in 1996 maakte voor het Institut für Auslandsbeziehungen. De serie bestaat uit 40 werken op papier van 70x100cm waarin alle aspecten van Polkes werk voorbijkomen. Het stippenraster dat hij vaak gebruikt, (fragmenten van) foto’s en bekende schilderijen, druipende verf en abstracte vormen en dat alles in-deels transparante-lagen over elkaar heen. Evenals ander werk hebben de gouaches bijzondere titels; soms poëtisch/filosofisch, soms meer zakelijk of politiek, soms simpelweg een praktische tip over de was of het aantrekken van een schoen. Wie lang ist ein Meter?Schwarz mit guten ErinnerungenJeder Deutsche Besitzt, statistisch gesehen 10.000 Dinge, om maar een paar voorbeelden te noemen.

 

Sigmar Polke, Sphinx aus der Sammlung Sigmund Freud, 1996,
zeefdruk, 70x100cm

Het Cobra Museum nodigde de eveneens veelzijdige muzikant Blaudzun (Johannes Sigmond) uit een compositie te maken geïnspireerd op dit werk, op zoek naar de herkomst van de muziek. Terwijl je door de museumzalen dwaalt klinken straks negen composities die Blaudzun maakte bij het werk van Polke. Hij liet zich zowel door het beeld inspireren als door de titels die Polke zijn werk meegaf. Beide roepen associaties op die Blaudzun vertaalt in geluid; soms een minimalistische soundscape, soms juist dramatischer, sneller of met meerdere instrumenten. Bij wijze van catalogus verschijnt in december het nieuwe album Blaudzun – Music from an Unknown Source, met de negen kunstwerken van Polke als losse prenten toegevoegd.

Cobra Museum • Amstelveen 14 december 2019-05 april 2020 www.cobra-museum.nl