Categorieën
Columns

Kunst en technologie: Handiedan  

De wereld is zich in sneltreinvaart aan het digitaliseren en technologiseren. Kunstenaars zijn onze verkenners van het nieuwe, digitale terrein; zij onderzoeken waar verbeelding en technologie op inspirerende wijze samen kunnen komen en tonen hiermee niet minder, maar meer creativiteit. 
 
Handiedan is een kunstenaar die in de loop der jaren ambachtelijk maken heeft gecombineerd met technologische mogelijkheden. Na een opleiding fotografie aan St. Joost, afgerond in 2002, en een vroege periode waarin ze zich op diverse vlakken – als illustrator, fotograaf en ontwerper – ontwikkelde, vond ze in 2007 haar roeping als autonoom mixed-media kunstenaar. Haar artistieke proces is er een waarin ze voortdurend schakelt tussen analoge en digitale technieken. Ze begint met het doorzoeken van haar enorme verzameling van (antieke) bankbiljetten, postzegels, munten, speelkaarten en nog veel meer, waar ze specifiek beeldmateriaal en ornamenten uit selecteert. Deze elementen, doordrenkt van historische en persoonlijke verhalen, vormen de bouwstenen voor haar collages. 

Een volgende stap is het scannen en digitaal verwerken van haar materiaal. In programma’s als Photoshop componeert ze een eerste versie waarin de gekozen elementen – bijvoorbeeld de gezichten van belangrijke wetenschappers of patronen in de stijl van de Neoklassieke periodes – een dynamisch geheel gaan vormen. Dit digitale beeldhouwen vormt de basis van een werk dat is opgebouwd in lagen. Als de digitale compositie is vormgegeven, wordt deze geprint op meerdere vellen papier. Het handmatig snijden en zorgvuldig plakken van deze lagen zorgt er vervolgens voor dat een driedimensionaal beeld ontstaat. Deze fysieke structuur scant Handiedan daarna weer in voor verdere digitale manipulatie. Zo beweegt ze continu heen en weer tussen analoog en digitaal, wat de gelaagdheid van haar oeuvre benadrukt. Er komt daarmee in haar werk ook een dialoog tot stand: de digitale bewerking zorgt voor een nieuwe opmaak en verfijning van de oude symboliek en referenties, terwijl de fysieke collage de laag van tijd en materiaal tastbaar maakt. 

Neem bijvoorbeeld haar werk Heptade in Blue hiernaast. Op de achtergrond van deze compositie zien we ornamenten die zijn geïnspireerd op oude Nederlandse gulden biljetten. De grafische lijnen van het vroegere 25 briefje zijn erin verwerkt, in een blauwe tint die verwijst naar het kenmerkende Delfts blauw. Ze heeft het geld gedigitaliseerd, in een andere kleur bewerkt, en daarna het originele design van het bankbiljet losgehaald om met die lijnen zelf een nieuwe achtergrond te ontwerpen.  
Met haar oog voor detail weet Handiedan een beeldtaal te scheppen die tegelijkertijd nostalgisch en innovatief is. Haar kunstwerken zijn rijk aan symboliek en verweven met zowel persoonlijke als culturele referenties.  
 
Bewerkte beelden van iconische pin-ups, die door het hele oeuvre van Handiedan lopen, zijn geïnspireerd door het burlesque-universum en door de kunstenaar samengesteld uit klassieke pin-up foto’s uit de jaren 20 tot 40. Deze verbeelden voor haar zowel de zachte als de krachtige aspecten van de vrouwelijke energie. De posities, de speelse uitdrukkingen, en de fragiliteit van de figuratieve elementen, nodigen uit tot een verkenning van wat het betekent om vrouw te zijn in de huidige tijd. Al haar werk is het resultaat van een voortdurende wisselwerking tussen het oude en het nieuwe, het tastbare en het digitale.  

De integratie van augmented reality (AR) in Heptade in Blue (en in veel andere werken) biedt nog een extra dimensie aan de beleving van het kunstwerk. Daarnaast zorgt een chip in het kunstwerk ervoor dat de eigenaar ook toegang krijgt tot de digitale versie van hetzelfde werk. Hierdoor ontstaat er een interactieve relatie tussen de maker, het object en de beschouwer. Deze wisselwerking tussen de fysieke en digitale presentatie illustreert hoe Handiedan technologie weet te benutten om de kijker actief uit te nodigen tot het ontdekken van alle lagen in haar werk. 

Voor Handiedan is het gebruik van technologie een noodzakelijke ontwikkeling binnen haar proces van herontdekking en vernieuwing. Door digitale tools in te zetten, kan zij de beperkingen van het fysieke medium overstijgen en nieuwe mogelijkheden verkennen. Haar techniek geeft haar de vrijheid om te experimenteren met de grenzen van perceptie en materialiteit.  

Meer lezen? Neem een abonnement of koop een losse editie in de winkel.

Categorieën
2024 Stories

Zonder zwaartekracht


Nieuwe technologie in de kunst, wat levert dat op? De wereld is zich in sneltreinvaart aan het digitaliseren en technologiseren. Deze wending brengt een paradox met zich mee: wereldwijde verbinding en eindeloze mogelijkheden versus meer zichtbare verdeeldheid en misverstanden. Kunstenaars zijn essentiële verkenners van het nieuwe, digitale terrein. Zij onderzoeken waar verbeelding en technologie op inspirerende wijze samen kunnen komen en tonen hiermee niet minder, maar meer creativiteit. Noortje Stortelder (1986) studeerde in 2010 af als beeldhouwer aan de Willem de Kooning Academie. Ze vond het altijd fijn om met haar handen te werken en genoot in haar studentenjaren daarom van het maken van grote, driedimensionale werken van latex en rubber. Na de academie bleek het creëren van enorme installaties en sculpturen echter niet echt een optie voor een recent afgestudeerde maker die niet de financiële middelen had voor een groot atelier, gereedschap en materiaal.

De drang om te maken was desalniettemin groot, en het doel heiligde daarmee andere middelen. Stortelders laptop met daarop Photoshop bood een oplossing: de mogelijkheid om 2D werken in de vorm van collages te maken. Hierdoor kon ze veel werk produceren zonder de beperkingen van fysieke ruimte en haast zonder extra kosten. Naast het maken van haar digitale collages – met vaak (eigen) fotografie als basis – werkte ze uiteindelijk ook veel samen met muzikanten en dansers voor hun visuele (promotie)materiaal. Dit alles gebeurde over een tijdspanne van tien jaar. Onverwachts kwam daar een opdracht van RORO Rotterdam bij: het maken van een beeldend kunstwerk in de buitenruimte. Net als in haar collages, speelde Stortelder hierbij met realiteit en verwarring. Lellebel (2021) werd een surrealistisch kunstwerk, dat na de uitvoering ook als resultaat had dat Stortelder besefte hoezeer ze het ambacht van het lijfelijke maken had gemist.

Als gevolg ging ze gipsafdrukken maken van haar eigen lichaamsdelen en die van dierbaren, om een moment van een lichaam in de tijd een vaste vorm te geven – als een herinnering of imprint. Ze was nog altijd verliefd op het proces van het maken met haar handen, waarmee je letterlijk de creatie voelt ontstaan. De vraag die haar daarna lang heeft beziggehouden was: hoe …

Verder lezen? Neem een abonnement of koop een losse editie in de winkel.

Categorieën
2020 Columns Galeries

Instagram als motor voor de kunstwereld

De focus in de berichtgeving over Instagram ligt vaak op de vele selfies voor de Mona Lisa of, erger nog, berichten over museumbezoekers die in een poging zichzelf vast te leggen met een kunstwerk datzelfde of een ander werk omstoten.

de Infinity Room op instagram

De kritiek is vaak dat niet de kunst maar de Instagrammer zelf in de spotlight staat: in hoeverre ervaren mensen een kunstwerk nog écht als ze deze vooral door de lens van hun telefoon bekijken? En wordt een kunstwerk nog wel op inhoudelijke kwaliteiten beoordeeld of alleen op Instagramwaardigheid? Het lijkt mij helder dat het allemaal kan: eerst kijken, dan fotograferen, en eventueel posten. Niet alles komt immers goed uit de verf op een foto.
Maar Instagram heeft iets nog veel belangrijkers gedaan voor de kunstwereld dan de mogelijkheid je persoonlijke kunstervaring te delen: instagram heeft de kunstwereld een stuk democratischer gemaakt.

Online markt

De kunstenaar kan via Instagram direct contact maken met zijn of haar publiek en heeft daarmee een sterke marketingtool in eigen handen. Daar waar de online kunstmarkt – tegen de initiële verwachtingen in- nog niet volledig op stoom lijkt te zijn, is Instagram bij uitstek een plek waar veel jonge kunstenaars zelf hun werk kunnen delen én verkopen. Online mediaplatform Artsy plaatst de lancering van Instagram in 2010 dan ook op nummer 1 in de lijst van de 10 momenten ‘that defined art in the 2010s’.

Ook verzamelaars kunnen dankzij Instagram onafhankelijk van de markt – van wat galeries en beurzen hen voorschotelen -nieuwe kunstenaars ontdekken en gemakkelijk zoeken naar kunst uit landen die niet goed vertegenwoordigd zijn op de dominant westerse kunstmarkt of die om politieke redenen niet in de spotlight kunnen staan. Vooral voor de nieuwe generatie verzamelaars is Instagram de perfecte tool: uit onderzoek blijkt dat de millennial verzamelaar (grofweg 23-38 jaar) veel waarde hecht aan impact en transparantie. En daar is Instagram het ideale medium voor.

Nieuwe verzamelaars

de Infinity Room op instagram

Op Instagram kan de deze nieuwe generatie verzamelaars niet alleen informatie vinden, kennis vergaren en inspiratie opdoen, maar ook heel gericht zoeken naar kunstenaars die hun steun verdienen. Kunstenaars die een maatschappelijke boodschap vertellen die resoneert bij deze betrokken generatie bijvoorbeeld. Zo steunt de Instagrammer niet alleen door aan te kopen, maar ook door kunstwerken te delen op hun eigen account. En ja, Instagram wordt door hen óók gebruikt voor die perfecte selfie, waarmee gebruikers hun kunstbelevingen in installaties van Anish Kapoor of Ai Wei Wei kunnen laten zien.

Instagrammable kunst

Deze ontwikkeling zorgt ervoor dat Instagram ook voor musea belangrijk is: een ‘instagrammable’ tentoonstelling zorgt voor een enorme toestroom van publiek. Denk bijvoorbeeld aan de Yayoi Kusama tentoonstelling in Voorlinden dit jaar, waarbij je alleen door een felbegeerde time slot te bemachtigen de Infinity Room kon bekijken – om in 45 seconden de perfecte post te creëren. Instagram heeft voorgoed de deuren voor digitale kunst geopend, en dan met name de overweldigende installaties waarin licht, geluid, projecties en interactiviteit centraal staan. Het is gemakkelijk deze kunstvorm weg te zetten als kunst voor de massa’s, of de opkomst van Instagram als verloedering van de kunstbeving, maar dat is niet terecht. Eén van de meest vooruitstrevende partijen op het gebied van digitale kunst is teamLab: zij openden in het gebouw van het Mori Art Museum in Tokyo ‘Borderless’ – een museum voor digitale kunst. In de Instagram-posts van celebrities als Kim Kardashian West en Justin Bieber voelt Borderless soms misschien meer als speeltuin dan als kunst; maar intussen wordt teamLab wél vertegenwoordigd door de toonaangevende Pace Gallery en is hun werk opgenomen in collecties van toonaangevende musea over de hele wereld.

Influencers

Instagram zorgde ook voor de opkomst van de influencer: Instagram-accounts die gericht zijn op het promoten van kunst. En die zijn er in allerlei soorten en maten, waarvan de meest interessante accounts gevuld worden met goed doordachte mini-recensies. Zij besteden niet alleen aandacht aan hedendaagse kunst of instagrammable vormen ervan, maar brengen ook oude meesters of moderne kunst onder de aandacht.
Een aantal accounts die de moeite meer dan waard zijn om te volgen:

@Galeriereporter bezoekt meer dan 180 tentoonstellingen per jaar -nationaal en internationaal – en heeft daarbij een focus op abstracte, moderne kunst. Je ziet Flor Linckens zelf eigenlijk nooit in beeld, kunst speelt de hoofdrol. In de captions deelt ze haar persoonlijke blik op de werken gecombineerd met achtergrondinformatie over de kunstenaar en het werk.

@Kunstkijken – Yuki Kho en Ko van ’t Hek tippen al jaren via Instagram (en hun maandelijkse nieuwsbrief) de beste online en offline tentoonstellingen in binnen- en buitenland.

Beeld: screenshots van de instagram zoekopdracht `Infinity Room, Yayoi Kusama`