Categorieën
2024 Stories

Mark Rothko in Parijs: een verbluffende ervaring

De Fondation Louis Vuitton exposeert in Parijs het werk van de 20e-eeuwse Amerikaanse kunstenaar Mark Rothko. Zijn complete oeuvre passeert de revue: van het vroege figuratieve werk tot de abstracte monumentale kleurexplosies waarmee hij wereldfaam verwierf. Alles is uit de kast getrokken om postuum recht te doen aan de uitgesproken wensen die de kunstenaar had over het tentoonstellen van zijn schilderijen.

Elke dag spat een veelkleurig schilderij van Mark Rothko van het scherm, vergezeld van een uit­ spraak van of over de kunstenaar. Het Instagram account @dailyrothko heeft meer dan 150 dui­zend volgers en dat aantal groeit rap. Zeker nu de blockbuster ‘Mark Rothko’ drommen bezoekers uit heel Europa naar de Franse hoofdstad trekt. Ook op de kunstmarkt is de schilder geliefd. In 2012 ging Orange, Red, Yellow (1961) onder de veilinghamer en bracht een record van 86,9 miljoen dollar op.

Fondation Louis Vuitton (FLV) zetelt in een futuristisch ogend tentoonstellingsgebouw van architect Frank Gehry, geopend in 2014 pal aan het Bois de Boulogne. Het is het privé­museum van Bernard Arnault, bestuursvoorzitter van een conglomeraat modemerken en naar verluidt `s werelds meest vermogende man. De Fondation heeft een imposante eigen collectie hedendaagse kunst, maar sinds medio oktober vorig jaar zijn vrijwel alle zalen ingeruimd voor Rothko. Er zijn 115 werken bijeengebracht die hij maakte vanaf 1932 tot aan zijn dood in 1970. Ze zijn in bruikleen gegeven door musea als de National Gallery of Art in Washington D.C., San Fran­ cisco Museum of Modern Art, The Art Institute of Chicago en het Tate in London. Ook particuliere collecties stelden schil­derijen beschikbaar voor de expositie en er is veel werk uit de collectie van Rothko’s dochter Kathe Rothko Prizel en zijn zoon Christopher Rothko. Die laatste is ook co-­curator van de tentoonstelling, samen met FLV’s artistiek directeur en curator Suzanne Pagé, die ook in 1999 een Rothko tentoonstelling in Parijs organiseerde. Pagé vindt dat iedereen – ook nieuwe generaties – de ervaring moet krijgen die de kunstenaar voor ogen had: ‘Voor Rothko kon abstracte kunst een onverwachte dimensie aanboren om fundamentele menselijke emoties tot uitdrukking te brengen. Dit is precies de reden waarom deze tentoonstelling wordt gehouden.’

Mark Rothko Fondation Louis Vuitton Parijs Tableau Magazine
Mark Rothko, No. 14, 1960, collectie SFMOMA Helen Crocker Russell Fund purchase © 1998 Kate Rothko Prizel & Christopher Rothko – Adagp, Paris, 2023

New Yorkse kunstscene

Markus Rotkovitch werd geboren in 1903 in het Russische Dvinsk (tegenwoordig Letland) als vierde kind in een joodse familie. Toen hij tien jaar was, emigreerde het gezin naar Portland aan de westkust van de Verenigde Staten. Met een beurs kwam hij een aantal jaar later op Yale terecht, waar hij verschillende vakken volgde, maar zich nooit echt thuis voelde. In 1923 vertrok hij zonder diploma naar New York waar zijn bezoek aan een bevriend kunstenaar een zodanige openbaring was dat hij zich direct voegde bij de Art Students League. Hij volgde tekenlessen bij George Bridgman en lessen stilleven bij Max Weber. Die laatste was een pupil geweest van Henri Matisse – wiens The Red Studio (1911) Rothko decennia later zou inspireren tot zijn abstracte werken. Ook de ontmoeting in 1928 met Milton Avery, die zijn mentor werd, had een diepgaande invloed op zijn werk.

In 1933 had Rotkovitch zijn eerste solo expositie in The Contemporary Arts Gallery in New York. Dat was het begin van een serie tentoonstellingen samen met een groep avant-garde kunstenaars genaamd ‘The Ten’. In 1938 kreeg de kunstenaar de Amerikaanse nationaliteit en twee jaar later veranderde hij zijn naam in Mark Rothko. Zijn carrière nam een vlucht en leidde in de jaren 60 tot grote opdrachten. Rothko worstelde echter ook met depressies, op 25 februari 1970 maakte hij in zijn atelier een eind aan zijn leven.

Ik ben niet geïnteresseerd in kleur

Het groots opgezette retrospectief ‘Mark Rothko’ in Parijs is chronologisch opgebouwd. Elke zaal representeert niet alleen een periode in zijn carrière, maar onthult door de samenhang van zijn doeken, een heel nieuw verhaal. De schilderijen communiceren met elkaar; zijn meer dan de optelsom van losse doeken. Het effect van de veelheid is met name bij de zalen met abstracte werken verbluffend. Je blik blijft heen en weer dansen tussen de schilderijen, zoekt naar houvast, patronen in vormen en kleuren, blijft steken in een poging iets te begrijpen, te focussen. Zoveel Rothko’s bij elkaar is hard werken, voelen, ervaren of zoals Rothko zelf zei: ‘Zonder de reis te hebben gemaakt, heeft de toeschouwer werkelijk de essentiële ervaring van het beeld gemist.’

Mark Rothko
Fondation Louis Vuitton
t/m 2 april 2024

Meer lezen? Neem een abonnement of koop een losse editie in de winkel.

Categorieën
2023 Stories

Jan Kuhlemeier: een zee van kleur

Kunstenaar Jan Kuhlemeier wint de John & Marine van Vlissingen Art Foundation Prijs 2023. Het levert een veelbewogen jaar op met een kleurrijke reis vertaald in nieuw werk. Als klap op de vuurpijl zijn er een expositie in Singer Laren en een boek.

‘In mei ging ik als onderdeel van de prijs op reis naar de Mentawai Eilanden in Indonesië,’ vertelt Jan Kuhlemeier enthousiast. ‘Ik was er nog nooit eerder geweest en kwam voor de kleur van het heldere water dat veel verschillende tinten groen en blauw in zich heeft. Maar vanaf de eerste avond toen de zon onder ging, wist ik niet wat ik zag: de lucht kreeg kleuren die ik nog nooit had gezien. Doordat het ’s avonds afkoelde schoten witte pluimen uit het water omhoog; wolken waar het licht doorheen brak. Diepe paarsen en superfelle roze’s. Dat is me het meest bijgebleven.’

Kuhlemeier is een fervent surfer en ervoer de zonsondergangen vanaf zijn surfboard. ‘Er gebeurt zoveel tegelijk tijdens een zonsondergang en dan ineens valt het donker in en blijken de donkere en grijze dingen die op je afkomen golven te zijn. Dan begin je tijdens het terug peddelen naar de boot onwillekeurig ook te denken aan haaien die wakker worden.’

Ik ben het liefst ergens waar ik als persoon heel klein wordt, als een mier

Jan Kuhlemeier Tableau Magazine
Jan Kuhlemeier, Sunset at Pinilok No.2, 2023 | Telescopes no.4, 2023. Beide foto’s: Peter Lipton.

Jan Kuhlemeier (1993) studeerde in 2015 af aan de Arnhemse kunstacademie ArtEZ. Hij schildert en onderzoekt kleurnuances en brengt pigmenten in lagen aan. Kuhlemeier: ‘Ik liep vast in fotografie, omdat ik op zoek was naar meer diepte. Ik wilde iets op een meer tastbare manier vastleggen. Ik werk vanuit herinneringen aan plekken waar ik ben geweest of momenten die ik heb meegemaakt, zoals reflecties op het water of zonsopkomsten of -ondergangen. Dat komt voort uit het surfen en de wandelingen die ik maak. Ik ben het liefst ergens waar ik als persoon heel klein wordt, als een mier. In de zee tussen grote golven, ondergedompeld in de grote natuur leer ik het moment waarderen. Omdat ik in mijn schilderijen een vertaalslag daarvan probeer te maken, kijk ik bewuster om me heen en neem details waar. Door langer stil te staan bij dingen, gebeurt er zoveel meer dan je kunt bevatten.’

‘Toffe show’

In februari dit jaar ontving Kuhlemeier een delegatie van de John & Marine van Vlissingen Art Foundation in zijn atelier in Haarlem. De kunstenaar werkt vanuit broedplaats Nieuwe Vide in een monumentaal pand waar naast kunstenaars ook graphic desingers, een vioolbouwer en een geluidstechnicus hun werkplek hebben. ‘Toen meneer en mevrouw Fentener van Vlissingen, Geertje van de Kamp, Titia Voûte en Singer Laren directeur Jan Rudolph de Lorm hier stonden, was het wel krap in mijn kleine atelier’, vertelt Kuhlemeier.

Verder lezen? Neem een abonnement of koop een losse editie in de winkel.

  • In een zee van kleur – Jan Kuhlemeier, Singer Laren, 14 november t/m 7 januari 2024
  • De John & Marine van Vlissingen Art Foundation selecteert jaarlijks een veelbelovende kunstenaar. Op zoek naar inspiratie voor nieuw werk, reist de kunstenaar vervolgens naar een bestemming naar keuze. Hierover wordt een boek uitgebracht en samen met het nieuwe werk tijdens een expositie gepresenteerd. De stichting steunde inmiddels 14 kunstenaars.