Categorieën
Highlights Musea

Joana Schneider – Otherwordly  

Dat de natuur om ons heen een onuitputtelijke bron van inspiratie is, laat ook het werk van Joana Schneider (1990) zien. Zij focust op de vele metamorfoses die in de natuur plaatsvinden, en wil hiermee aanzetten tot nadenken over hoe de mensheid zelf transformeert, net als de wereld om ons heen. Ze mixt realiteit en fantasie, waarbij thema’s als verandering, identiteit en schoonheidsidealen steeds terugkomen. Schneider maakt sculpturale textielkunst, door middel van oude ambachtstechnieken en gerecyclede materialen. We zien hierin bijvoorbeeld ook verwijzingen naar mythen en sagen, waarbij personages door macht en liefde zijn getekend en complexe figuren worden. Daarnaast is ze beïnvloed door de late Renaissance, een periode waarin mens, dier en natuur alomtegenwoordig waren in de kunsten.  

De innovatieve textieltechnieken die Schneider gebruikt, combineert ze met handwerk als borduren, tapijtweven en vissersknopen:. Haar garen verft ze zelf. Deze manier van werken is een van de redenen dat ze als invloedrijk wordt gezien in de hernieuwde belangstelling voor textiel in de kunstwereld.  

Het Groninger Museum kocht in 2023 haar werk Forever Young aan, samen met vier sculpturen uit dezelfde serie. Dit wandkleed is gemaakt van gerecylede visserstouwen en PET-garen, culminerend in een meisjesfiguur met ronde vormen en roze haren. Ze doet denken aan het Polly Pocket-speelgoed uit de jaren 90 en verwijst naar de wens van velen om jong te blijven. In de tentoonstelling in het Groninger Museum is Forever Young nu voor het eerst te zien.  

Meer lezen? Neem een abonnement of koop een losse editie in de winkel.

Joana Schneider – Otherwordly  
Groninger Museum 
t/m 31 augustus  

Categorieën
Galeries Highlights Musea Travel

Vrouw met vleugels – Een ontmoeting met hedendaagse kunst uit India

In 2022 schonk oud-minister en ambassadeur Eegje Schoo maar liefst 142 werken van veertig hedendaagse kunstenaars uit India aan Museum Arnhem. Dit waren met name werken op papier, grafiek en schilderijen uit de periode 1980-2000. Schoo begon met haar kunstverzameling toen ze eind jaren 80 ambassadeur voor Nederland in India was, onder andere om Indiase kunstenaars aan het begin van hun carrière te ondersteunen. Ze reisde door het land om ateliers, galeries en opleidingen te bezoeken. In de jaren 90 zette Schoo zich verder in om de bekendheid van deze kunstenaars internationaal te vergroten. Zo was er in 1991 een groepstentoonstelling met negen kunstenaars uit haar netwerk.  

Eegje Schoo zei destijds zelf over de schenking: ‘India is enorm rijk aan beeldende kunst. Traditioneel, modern, en alles wat daartussen zit. Behalve de kunstacademies en de Lalit Kala kunstcentra, waren er in de jaren 80 in steden als Calcutta, Delhi, Bombay, Jaipur of Madras nog nauwelijks galeries. Ik vond het een groot avontuur om kunstenaars thuis te bezoeken, kunst te kopen en mijn enthousiasme te delen met bezoekers van onze residentie, met intellectuelen, zakenlieden en andere verzamelaars. Voor een ambassadeur was het bovendien een geweldige manier om te netwerken en het land te leren kennen.’ 

Werken uit de Schoo Collectie vormen de kern van de nieuwe expo Vrouw met vleugels. Het eerste deel loopt tot en met 1 juni, vanaf 7 juni is er een tweede deel te bezichtigen in Arnhem. In beide exposities wordt de diversiteit van Indiase kunst benadrukt, met werken van onder andere Gogi Saroj Pal, Jangarh Singh Shyam, Surendran Nair, Bhupen Khakhar en Arpita Singh. Door deze te combineren met kunstwerken uit de verdere collectie van het museum (van kunstenaars als Kinke Kooi, Mirka Farabegoli, Maria Roosen en Oussama Diab) ontstaat er een volledig beeld van verschillende culturen en tijdperken. Met als resultaat een scherp beeld van de kunst als universele taal. 

Meer lezen? Neem een abonnement of koop een losse editie in de winkel.

Vrouw met vleugels – Een ontmoeting met hedendaagse kunst uit India
Museum Arnhem 
t/m 21 september

Categorieën
Musea Stories Travel

Musea over de grens 

Heerlijk hoor, met een goed boek op een strandbedje je vakantie doorbrengen, maar het is nóg fijner om je te laven aan kunst. In Europa barst het van de prachtige musea. Een groot aantal daarvan is overbekend, komt voor op elk toeristen-to-dolijstje en staat garant voor een paar genoeglijke uren onderdompelen in kunst. Als je even voorbij de gebaande paden kijkt, kun je ook nog echte pareltjes ontdekken. Ga je mee?   

Stadspaleizen in Genua 

Laten we onze reis beginnen in Italië, bij uitstek het land waar je op kunstgebied ogen tekort komt. Florence, Rome en Venetië zijn de usual suspects en áltijd een goed idee, maar voor nu laten we die links liggen. Wij nemen een kijkje in Genua en Turijn. Peter Paul Rubens was dol op Genua. Hij kwam er graag en regelmatig, en portretteerde veel welvarende burgers. De havenstad aan de Ligurische Zee speelt niet alleen de hoofdrol in de veelgeprezen roman La Superba van Ilja Leonard Pfeijffer, het staat ook bekend om zijn imposante renaissancepaleizen vol kunst. Een aantal is opengesteld voor publiek.  

Op een steenworp afstand van elkaar, aan de Via Garibaldi, liggen drie palazzi die gezamenlijk opereren onder de naam Musei di Strada Nuova: Rosso, Bianco en Doria Tursi. De drie paleizen staan op de Werelderfgoedlijst van Unesco. Trek gerust een volle dag uit om de musea inclusief de tuinen, binnenplaatsen en terrassen te bekijken.  

In het 17e-eeuwse Palazzo Rosso is het alsof de tijd is stilgezet. Het geeft een goed beeld van het leven van de gegoede burgers van die tijd. Aan de muren hangt de kunst die de koopmansfamilie Brignole-Sale heeft verzameld, onder meer werk van Guercino, Paolo Veronese en Albrecht Dürer. De vermogende Brignoles hebben Anthony van Dyck meerdere opdrachten gegeven om familieleden te portretteren. De wanden en plafonds zijn versierd met schitterende fresco’s. Vanaf de Mirador van het Palazzo Rosso heb je een 360 graden panorama-uitzicht over het historische centrum van de stad.    

Palazzo Bianco (het witte paleis) heeft een prachtige tuin en is de oudste van de drie. Het werd tussen 1530 en 1540 gebouwd voor Luca Grimaldi, telg uit een van de belangrijkste Genuese families van die tijd. Het museum heeft een uitgebreide collectie schilderijen uit de 16e en 17e eeuw met topwerken van Vlaamse, Spaanse en Italiaanse kunstenaars, onder meer Peter Paul Rubens, Anthony van Dyck en Caravaggio. 

In het naastgelegen Palazzo Doria Tursi kun je onder meer Maddalena penitente bewonderen, het marmeren beeld van een knielende Maria Magdalena gemaakt door de wereldberoemde beeldhouwer Antonio Canova (1757-1822). Zijn bewerking van het marmer is ongekend knap, je vóelt de pijn en het verdriet van de vrouw. In dit paleis is ook een viool te zien van Niccolò Paganini. De virtuoze violist en componist werd in 1782 geboren in Genua.   

Rembrandt en Botticelli  

Een kleine tweehonderd kilometer landinwaarts ligt Turijn. De stad staat bekend om zijn barokke architectuur en heeft vele goed geconserveerde kerken, waaronder natuurlijk de 15e-eeuwse Duomo. Hier wordt de lijkwade van Christus bewaard, het linnen doek waarin Jezus zou zijn begraven nadat hij aan het kruis gestorven was. De authenticiteit is omstreden, wetenschappers voeren er al eeuwen discussie over. Echt of niet, het blijft een wezenlijk relikwie van de rooms-katholieke kerk.  

De imposante Galleria Saubada – een van de belangrijkste musea van de stad – is gevestigd in een nieuwe vleugel van het Palazzo Reale. Het museum herbergt een groot aantal topwerken, waaronder Een slapend man bij het vuur van Rembrandt en Venus van Botticelli.  


Botticelli, de ‘andere’ Venus, in Galleria Sabauda, Turijn

Verder zijn er veel schilderijen van Italiaanse kunstenaars als Fra Angelico. Tintoretto en Artemisia Gentileschi. Ook Vlaamse meesters als Jan van Eyck, Jan Brueghel de Oude en Rogier van der Weiden zijn goed vertegenwoordigd in de collectie.  

Een ander cultureel hoogtepunt van Turijn is het Museo Egizio, dat – buiten Egypte – een van de belangrijkste collecties Egyptische kunst bezit.  

Middellandse Zee 

De heldere lucht van Zuid-Frankrijk en het blauwe water van de Middellandse Zee zijn voor veel kunstenaars een grote bron van inspiratie geweest. Een van de parels aan de Côte d’Azur is Nice. Slenteren door de kronkelige straatjes van het historische gedeelte of flaneren over de kilometerslange Boulevard des Anglais, in Nice is het goed toeven.  

Yves Klein werd er geboren, Henri Matisse woonde er tot zijn dood en Marc Chagall had een bijzondere band met de stad. Ruim vijftig jaar geleden opende het Musée National Marc Chagall dat speciaal gewijd is aan zijn religieuze werken.  

Het Musée des Beaux Arts in Nice heeft de grootste collectie van Raoul Dufy (1877-1953), met dank aan zijn weduwe die uit Nice afkomstig was. Dufy maakte kleurrijke en vrolijke schilderijen waarbij hij vaak het mondaine leven aan de Franse Rivièra afbeeldde, met badgasten, muziek en feesten.  

Een ander hoogtepunt uit de collectie van het Musée des Beaux Arts is het portret Madame Jenny van Kees van Dongen. Hij heeft haar afgebeeld in een roze jurk die ze zelf heeft ontworpen.  

Bij het ontdekken van het rijke culturele leven van Nice behoort normaal gesproken zeker ook een bezoek aan Musée d’Art Moderne et d’Art Contemporain, het MAMAC. Het  museum voor moderne en hedendaagse kunst, gelegen aan het Place Yves Klein, heeft een rijke collectie Europees Realisme en Amerikaanse Pop Art, met werk van onder meer Yves Klein en Niki de Saint Phalle. Maar sinds januari vorig jaar is het gesloten voor een grootscheepse renovatie. De verwachting is dat het in 2028 weer open gaat. Desondanks valt er genoeg te ontdekken en te zien in Nice.  


Othon Friesz, la Baie du Bec de Laigle la Ciotat, 1907

Zusje van Saint-Tropez 

Het havenplaatsje Collioure is het iets minder bekende zusje van Saint-Tropez. Het werd vorig jaar door de Fransen nog verkozen tot favoriet dorp van het land. Ruim een eeuw geleden streken kunstenaars al graag neer in de idyllische haven. Paul Signac is er aan het eind van de 19e eeuw met zijn zeilboot naartoe gevaren. Henri Matisse arriveerde er voor het eerst in 1905 en viel voor het typerende Zuid-Franse licht. Picasso kwam er graag, net als Kees van Dongen, Raoul Dufy, Juan Gris en André Derain. Niet voor niets staat het charmante plaatsje bekend als de geboorteplaats van het Fauvisme, de expressieve kunststroming kenmerkt zich door het gebruik van felle, nauwelijks gemengde kleuren.   

Het plaatselijke Musée d’Art Moderne de Collioure is prachtig gelegen. Het museum, gevestigd in de oude villa van de Pools/Russische kunstenaar Jan Miroslaw Peszke (beter bekend als Jean Peské) heeft een adembenemend uitzicht op de baai van Collioure. De vaste collectie bestaat uit vele schenkingen van kunstenaars zelf, zoals van Matisse en Claude Viallat. Daarnaast kent de collectie wat kleinere meesters die zeker de moeite waard zijn. 

Vincent van Gogh 

Een Nederlandse kunstenaar die in Frankrijk enorm veel sporen heeft liggen, is natuurlijk Vincent van Gogh (1853-1890). Veel plekken waar hij is geweest, zijn nog steeds doordrenkt met herinneringen aan de schilder en vandaag de dag nog steeds te bezoeken. Van Gogh woonde van 20 februari 1888 tot 8 mei 1889 in Arles. Hij werd er meteen gegrepen door het bijzondere licht van de Zuid-Franse stad en had er een uiterst productieve periode. Hij schilderde er onder meer zonnebloemen en het terras van Café du Forum, op het gelijknamige plein. Het café bestaat nog steeds, het schilderij Caféterras bij nacht hangt tegenwoordig in Museum Kröller-Müller. Een ander beroemd schilderij uit die periode is Het gele huis, in de collectie van het Van Gogh Museum. Het gele huis zelf is bij een bombardement in de Tweede Wereldoorlog verwoest. 

Op een dik half uur rijden van Arles ligt Saint-Rémy-de-Provence. Hier verbleef Van Gogh een jaar in een psychiatrische inrichting. Ondanks zijn geestestoestand bleef hij dag en nacht schilderen. Hij was zeer productief en maakte in deze periode zo’n 150 schilderijen, waaronder Amandelbloesem, als kraamcadeau voor zijn pasgeboren neefje Vincent Willem, de zoon van broer Theo en zijn vrouw Jo.  

Weer een half uur noordwaarts ligt Avignon, de voormalige pauselijke stad met de beroemde boogbrug Pont d ‘Avignon (van dat kinderliedje…). Van de 22 oorspronkelijk bogen zijn er helaas maar vier bewaard gebleven.  

Een van de mooiste musea van Avignon is Musée Angladon. Het 18e-eeuwse gebouw ligt in hartje stad en heeft een uitgebreide collectie werken van grote namen. Om er een paar te noemen: Edgar Degas, Pablo Picasso, Edouard Manet, Alfred Sisley, Amedeo Modigliani en Paul Cézanne. En uiteraard, ook Van Gogh. Niet alleen de schilderijen rechtvaardigen een bezoek, ook het interieur met allerlei themakamers is van grote schoonheid en geeft een mooi beeld van wat in de achttiende eeuw modern en populair was.  

Parijs  

Vincent van Gogh verbleef meerdere malen periodes in Parijs. Zo woonde hij een tijd lang in Montmartre, hij deelde er een appartement met zijn broer. Vanuit hier wandelde hij bijna dagelijks met zijn schilderspullen op zijn rug richting het westen, naar het nabijgelegen dorp Asnières. Het was een gebied in opkomst, met nieuwe fabrieken maar ook met veel groen en cafés en restaurants. Hij ontmoette er schilders als Paul Signac, Georges Seurat en Emile Bernard, met hem raakte Van Gogh zelfs heel goed bevriend. Deze periode is van grote betekenis geweest voor de ontwikkeling van Van Goghs stijl. Zijn palet wordt lichter, moderner.  

Het is bijna een misdaad om Parijs te bezoeken zónder naar Musée d’Orsay te gaan. Het museum – gevestigd in een voormalig stationsgebouw – heeft een enorme collectie impressionistische en post-impressionistische schilderijen. Het is onmogelijk om er een paar highlights uit te lichten, daarmee doe je anderen tekort. Maar desondanks een poging: Bal du moulin de la Galette van Auguste Renoir, Arearea van Paul Gauguin, La Cathédrale de Rouen van Claude Monet en Le Berceau van Berthe Morisot.  

Musée d’Orsay bezit maar liefst 35 olieverfschilderijen van Van Gogh, waaronder een van de drie versies van De slaapkamer in Arles, Sterrennacht boven de Rhône en een intrigerend zelfportret.  

Waar anders dan in Auvers-sur-Oise – op een half uurtje ten noordwesten van Parijs – sluiten we de Van Gogh-reis door Frankrijk af. Hier verbleef hij de laatste maanden van zijn leven. Hoewel hij nog steeds veel schilderde – voornamelijk landschappen en portretten – was het slecht gesteld met zijn mentale gezondheid. Hij maakte zich ernstig zorgen over zijn toekomst. Twee dagen nadat hij zichzelf in zijn borst had geschoten, overleed hij in zijn kamer van de herberg Ravoux. Een dag later, op 30 juli 1890, werd hij in het bijzijn van zijn broer Theo, dokter Gachet en vrienden als Émile Bernard begraven. Het graf is nog steeds een soort bedevaartsoord voor kunstliefhebbers.  

Hoge noorden 

Ook in het hoge noorden is het goed cultuur snuiven. Neem bijvoorbeeld de Finse hoofdstad Helsinki. In het hart van de stad staat Museum Amos Rex, een toonaangevend innovatief museum voor beeldende kunst dat in 2018 is geopend. Het is het grootste particuliere museum van Finland en dankt zijn naam aan voormalig krantenmagnaat én beschermheer van de kunsten Amos Anderson (1878-1961). Je komt het museum binnen via het ‘glazen paleis’ Lasipaltsi, een sterk staaltje van Fins modernisme. De tentoonstellingsruimtes bevinden zich onder de grond.  

Het museum is de thuishaven van …

Verder lezen? Neem een abonnement of koop een losse editie in de winkel.

Categorieën
Columns Musea

Column Collect: een museum zonder muren

Verscholen in een dichtbegroeid Noors bos, circa 70 km boven Oslo, ligt het Kistefos Museum – een plek waar natuur, kunst en architectuur in elkaar overvloeien. Kistefos is geen traditioneel museum. De buitenruimte herbergt meer dan vijftig kunstwerken van internationaal gerenommeerde kunstenaars, waarvan de meeste speciaal voor deze unieke omgeving zijn gemaakt. Je wandelt er tussen de dennenbomen, langs stromend water, en stuit plots op een sculptuur van Anish Kapoor, een installatie van Olafur Eliasson of een speelse fontein van Jeppe Hein. 

Van fabriek tot kunstparadijs 
Kistefos is ontstaan vanuit de privécollectie van Christen Sveaas, een Noorse zakenman en fervent kunstverzamelaar. Zijn grootvader richtte in 1889 de houtverwerkingsfabriek Kistefos Træsliberi op, gelegen aan de kronkelende rivier Randselva in Jevnaker. Toen de fabriek in 1955 werd stilgelegd, raakte het terrein in verval. In de jaren 90 besloot Sveaas het industriële erfgoed te behouden en te combineren met zijn passie voor hedendaagse kunst. Hij richtte in 1996 het Kistefos-Museet op, waarmee hij zijn collectie toegankelijk maakte voor het publiek.  

De artistieke focus van Kistefos ligt op hedendaagse, internationale kunst, met werken die vaak in dialoog staan met de natuur en de industriële omgeving. Zo is de oude houtzagerij omgetoverd tot expositieruimte en zijn de authentieke elementen en machines uit die tijd nog altijd zichtbaar.  

Het kloppend hart van Kistefos is zonder twijfel The Twist, een spectaculair gebouw dat fungeert als een brug over de rivier en tegelijkertijd een fraaie, lichte tentoonstellingsruimte is. Als een lint dat zich om zijn eigen as heeft gedraaid, verbindt het gebouw de twee oevers van de rivier. De reflecterende oppervlakken en golvende lijnen van The Twist reageren op licht, schaduw en het weer, waardoor het gebouw bij elke stap van aanblik verandert. Het is een ingenieus bouwwerk dat de grens tussen architectuur en sculptuur laat vervagen en de omgeving vol weerspiegelt in de façade. 

Oog in oog met de natuur 
Tussen alle indrukwekkende kunstwerken is het beeld All of Nature Flows Through Us van Marc Quinn een van de absolute eyecatchers. Midden in de kolkende rivier staat een reusachtig oog, gegoten in brons. Het is niet zomaar een oog: het is de iris van Christen Sveaas, de oprichter van Kistefos. De details in de sculptuur zijn uitzonderlijk, door de schaalvergroting is de structuur haast tastbaar. In de ronde iris zijn fijne lijntjes en reliëf te zien, maar de pupil ontbreekt, op die plek zit een rond gat in de sculptuur. Door deze open ruimte stroomt het water van de rivier waar het kunstwerk in is geplaatst. De natuur stroomt hier door de mens heen en eist de blik van de kijker op. Quinn gebruikt het oog als brug tussen mens en omgeving, en herinterpreteert een geliefd genre in de kunstgeschiedenis: het portret. In een tijd waarin onze ogen een continue stroom van beelden moeten verwerken, nodigt dit beeld ons uit om anders te zien. Het oog is hier niet louter toeschouwer, maar onderdeel van de wereld om ons heen.  

En dat is precies wat Kistefos zo bijzonder maakt: als bezoeker wordt je onderdeel van de wereld die Sveaas in dit natuurgebied heeft gecreëerd. In plaats van slechts een toeschouwer te zijn gaat je op in de uitnodigende omgeving en kunstwerken. Op de meest onverwachte plekken is kunst te ervaren: zélfs in de toiletten in The Twist is er geen ontkomen aan. Kunstenaar Tony Oursler toverde deze ruimte om tot een multimedia-installatie waarbij in elke cabine een ander kunstwerk te ervaren is.  

Ook Yayoi Kusama – een favoriet in veel (privé)collecties – is vertegenwoordigd in Kistefos met een spectaculaire sculptuur getiteld Shine of Life. Uit het donkere water rijzen felrode, met stippen bedekte tentakels op, alsof een buitenaards wezen zich door de oppervlakte wurmt. Het contrast tussen de vrolijke, kleurrijke vormen en het bosrijke, donkere landschap resulteert in een mix van dreiging en betovering. Kusama’s herkenbare stijl van herhaling, polkadots en heldere kleuren werkt hier hypnotiserend. In de nevelige bossen van Kistefos komt haar werk op een bijzondere manier tot leven en krijgt het een totaal andere lading dan binnen de witte muren van het museum. Het door haar gecreëerde fantasiewezen lijkt zich uitstekend thuis te voelen in de Noorse bossen.  

Meer lezen? Neem een abonnement of koop een losse editie in de winkel.

Nadine van den Bosch is kunsthistoricus en co-founder van Young Collectors Circle, hét platform voor startende kunstverzamelaars. Daarnaast werkt ze als curator en kunstadviseur voor diverse (bedrijfs)collecties en is ze columnist en tekstschrijver.

Kistefos Museum, Jevnaker, Noorwegen 

Categorieën
2021 Galeries Kunstenaars Stories

Robin de Puy en The Ravestijn Gallery

Beelden die binnenkomen 

Kunstenaar en galerie, het is een bijzonder duet. Fotografe Robin de Puy en galeriehouder Narda van ’t Veer van The Ravestijn Gallery werken al jaren samen. Ze kennen elkaar intussen goed en voelen zich verwant. No-nonsense types, helder in de communicatie, geen verborgen agenda’s. Ook de samenwerking tussen hen gaat als vanzelf. 

Met een warme omhelzing begroeten ze elkaar. Robin de Puy en Narda van ’t Veer werken duidelijk graag samen. In alle fases van een project of nieuwe serie van is Van ’t Veer heel betrokken. Ze stemmen vaak even af en hebben dan weinig woorden nodig. Van ’t Veer denkt mee bij commerciële opdrachten, past dit wel of niet bij De Puy, maar juist ook aan het begin van een nieuwe serie of een project: hoe pak je dit aan? Hun contact gaat ver terug en ook op een persoonlijk niveau klikt het. Bij een portfolio viewing op de academie ontmoetten ze elkaar voor het eerst, in 2008. De Puy: ‘Ook toen gaf je altijd eerlijke feedback. Dat contact is er altijd wel geweest.’ 

Van ’t Veer: ‘Ik hou heel erg van haar ambitie en die wil ik graag volgen, alleen sommige dingen moeten we wel scherp afstemmen om daar te komen. Daar kunnen we het goed over hebben, dat is heel leuk aan onze samenwerking.’ 

Robin de Puy, Randy #8230, 2017

Fotografie als een way of life 

Robin de Puy studeerde in 2009 af aan de Rotterdamse Fotoacademie en maakte al snel naam, ze kreeg vrijwel meteen veel opdrachten van diverse dagbladen en tijdschriften. In 2014 won ze de Zilveren Camera Nationale Portretprijs met een portret van An-Sofie Kesteleyn. Na een aantal jaar begon de volle agenda te wringen en wilde ze weer eens een eigen verhaal vertellen in plaats van in opdracht. In het voorjaar van 2015 vertrok ze naar Amerika. Op een Harley Davidson reed ze door tig staten en fotografeerde de mensen die ze ontmoette. Onder hen de jonge Randy, voor wie ze nog vaker terug zou komen. Het werd een indrukwekkende serie over de Verenigde Staten, waarmee ze haar naam definitief op de kaart zette.  

Narda van ’t Veer (foto Daniël Bouquet)

Met eenzelfde daadkracht richtte Narda Van ’t Veer als twintiger in 1988 haar eigen fotoagentschap op: Unit c.m.a. Ze startte als agent van onder andere Carli Hermès, met wie ze nog steeds samenwerkt. De galerie kwam pas later, september 2012, opgericht samen met Jasper Bode die ook een eigen agentschap had. Van ’t Veer: ‘In smaak zijn wij erg hetzelfde: fotografie met een verhaal en visueel aantrekkelijk. Bij Robin bijvoorbeeld zie ik dat er altijd een soort energie in zit. Door haar onbevangenheid naar de mens komt er altijd iets terug van de geportretteerde. Iets van kwetsbaarheid of een energie die zo sterk is dat die foto binnenkomt. Robins werk is altijd ‘bam’ het grijpt je meteen.’ 

Aanvankelijk was het idee: geen fotografen van het agentschap in de galerie. Maar toen De Puy de kunstwereld inging was het vanzelfsprekend dat ze ook daarin zouden samenwerken. ‘Het mooie is dat we tegelijk begonnen, wij startten toen ook net met de galerie. Dan ga je samen die wereld in. Samen dingen ontdekken. En daarin zijn we erg hetzelfde: naïef beginnen en het gewoon gaan doen.’ 

De Puy: ‘Fotografie is mijn leven. Mijn vorige agent kon goed produceren maar snapte niet helemaal wat het voor mij betekende. Terwijl Narda zelf ook fotografie ademt en leeft. Daardoor kan ze goed een overkoepelende view op een project geven. Musea en boeken zijn voor mij heel belangrijk en die wereld kent Narda ook, naast het commerciële. Zij kan op beide punten meedenken.’ 

Van ’t Veer is met haar jarenlange ervaring en expertise, die zeer wordt gewaardeerd, een belangrijke naam in de fotografiewereld. Dit blijkt uit het feit dat ze in vele vele jury’s plaatsneemt en in de Raad van Toezicht van World Press Photo zit. De galerie naast het agentschap was een logische stap. ‘Fotografen van het agentschap maakten soms autonoom werk en af en toe kocht ik zelf ook foto’s aan. In al die jaren heb ik heel goed leren kijken en contact gehad met allerlei galeries en mensen die over fotografie praten, die boeken uitgeven. Zo deed ik heel veel kennis op. En het agentschap deed ik al zo lang dat ik wel weer iets nieuws wilde.’

Sterke beelden en een verhaal zijn het criterium voor de galerie. Daarin passen naast De Puy kunstenaars als Scheltens en Abbenes, Inez en Vinoodh, Michael Bailey-Gates, Koen Hauser, maar bijvoorbeeld ook Ruth van Beek, die kleine collages maakt van foto’s en gouache. En Thomas Kuijpers, die niet alleen fotografeert maar ook ruimtelijk werk maakt. Vanuit het concept zijn er zo uitstapjes naar andere media mogelijk, maar het startpunt is altijd fotografie. 

Robin de Puy, Down By The Water, Ali & Saker, 2021

Down By The Water

De Puy werkt altijd vanuit een persoonlijk perspectief. Er is altijd een connectie tussen haarzelf en het onderwerp. Zowel in portretten als in de series. Zo ook bij twee nieuwe projecten waar ze aan werkt: Down By The Water en The Receptionist.  Down By The Water gaat over Wormer en omstreken. Het waterrijke dorp in Noord-Holland waar De Puy nu woont en waar Van ‘t Veer toevallig opgroeide. Down By The Water is een onderwerp dichtbij huis, mede ontstaan vanwege covid omdat reizen niet mogelijk was. De Puy groeide zelf ook op in een dorp en ontdekt zowel overeenkomsten als verschillen. ’Hoe wij vroeger op onze Puchjes door het dorp reden, zo hebben ze hier allemaal een klein bootje. […] Je merkt wel dat dit een dorp is dat dicht bij een stad ligt. Er wonen andere mensen. Niet alleen generaties dorpelingen maar ook mensen van elders, vluchtelingen, mensen die zich de stad niet kunnen veroorloven. Het zijn allerlei soorten mensen, dat viel me echt op. En ik heb al een paar interessante types ontmoet.’
‘Die ze natuurlijk ook gaat fotograferen’, vult Van ‘t Veer aan.

De Puy weet binnen een seconde wie ze wil fotograferen. ‘Wat mij aantrekt zijn meestal een beetje de loners, mensen die graag op zichzelf zijn, zelfs als ze zich binnen een groep prima weten te redden. Mensen die misschien niet helemaal binnen de standaard passen maar daar oké mee zijn. Als je al mijn portretten naast elkaar legt zie je dat het unieke types zijn.’
Is dat ook hoe ze zichzelf ziet in de wereld? ‘Ja ik creëer wel een wereldje om me heen waar ik me prettig in voel. En ik onderhoud met heel veel van die mensen contact. Niet alleen in de buurt, ook met de mensen die ik in Amerika heb ontmoet.’ 
Haar fotografie ziet ze niet als een registratie van de werkelijkheid, of als journalistiek of documentair werk. Het gaat verder. ‘Ik pak wel al die documentaire aspecten, maar die meng ik door elkaar en daar maak ik mijn eigen beeld van. Ik leg het vast zoals ík het zie. Er zitten geen oordelen of meningen in. Maar als je het allemaal bij elkaar legt dan laat het wel iets zien over de maatschappij.’ 

Een persoonlijke blik, en altijd met respect voor degene die ze fotografeert. Er spreekt oprechte interesse uit. De Puy: ‘Randy bijvoorbeeld inspireert me enorm. Veel mensen voelen medelijden bij hem, terwijl hij helemaal niet ongelukkig is. Met het hebben van medelijden maken ze hem kleiner, dat vind ik jammer. Randy weet als geen ander in het moment te leven. Randy is veel, maar zielig is hij absoluut niet; dat probeer ik dan ook vast te leggen. En hopelijk lukt het dan af en toe om iemand niet ‘ahhhh’ te laten denken, maar eerder ‘wowww!’

Robin de Puy, Down By The Water Jackie, 2021

Gastvrije receptionisten

Misschien is die open blik ontstaan in haar jeugd. De Puy groeide op in een hotel. De sfeer van vreemden ontvangen en de tijdelijkheid van een verblijf, dat toch als thuis kan voelen, komt terug in haar werk. Voor gasten is de receptionist vaak het enige persoonlijke contact onderweg, waaraan ze vertellen over hun leven, emoties en wat ze meemaken onderweg. Een situatie die De Puy als receptioniste en als gast kent. Daarover gaat het project The Receptionist. In een serie filmpjes zie je de receptioniste – De Puy zelf – met de telefoon aan het oor, een beetje afwezig luisterend naar het zoveelste verhaal. Achttien verschillende verhalen komen zo voorbij, die en passant een tijdsbeeld vormen van de maatschappij. De filmbeelden worden deel van een installatie, waarin daarnaast foto’s van motels, receptionisten en gasten te zien zijn. Zodra het weer kan reist De Puy naar Amerika om verder te werken aan het project, waar ook een boek bij zal verschijnen. 

Geleidelijk is haar werk gegroeid naar meer dan alleen foto’s. ’Fotografie is altijd het beginpunt van een project of installatie. Maar ik merk dat ik het steeds leuker vind dat ik niet zo gebonden ben aan een foto.’ Film is iets wat ze in de toekomst verder wil verkennen en ook bij het maken van een expositie onderzoekt ze graag hoe je tekst, geluid en film kunt combineren tot een nieuw geheel. 

Amerika blijft trekken. Hoe komt dat? ‘Deels herken ik heel erg de situatie waarin ik ben opgegroeid. Mijn ouders zijn Nederlands maar mijn vader reed altijd in Amerikaanse auto’s. Mijn eerste auto was een Chevy pick-up. De eerste reis naar Amerika maakte ik vooral omdat het voor de magazines interessant was. Onderweg leerde ik veel mensen kennen, daardoor heb ik nu een heel netwerk waar ik me veilig bij voel. En ik pas echt in die kleine dorpjes. Ze staan daar niet zo snel te kijken van iets. Wat je ook doet, het is allemaal prima. Ik vind het interessant om te zien wat al die mensen bindt, door al die staten heen.’

Dat laatste is een leidraad: verbinding zoeken. De Puy is bij uitstek goed in het creëren van een moment van intimiteit met de persoon voor de camera, zowel in commerciële opdrachten als daarbuiten. Die connectie zie je terug in de foto. Verbinding maken en niet oordelen. Net zomin als de Amerikanen die ze ontmoet dat over haar doen. Of de receptionisten over een gast. Mensen zijn mensen, de een niet beter dan de ander. De focus is altijd meer op de overeenkomsten. In haar series kijkt ze voorbij de prestatiemaatschappij, naar de personen die daarbuiten vallen. Objectief en eerlijk. Observerend. Het leven kan er ook zo uitzien. De Puy laat het zien voor wat het is. Ze heeft zelf ervaren dat ze verbinding kan maken ongeacht iemands achtergrond of politieke ideeën. ‘Er is iets dat dat overstijgt. Echte verbinding gaat voorbij politiek. In Amerika merkte ik bijvoorbeeld dat iemand totaal achter Trump kon staan en heel rechtse ideeën had, maar ik tegelijkertijd wel een goede band met iemand had. Politiek en ieder ander onderwerp kan een onderwerp zijn waarover we het niet eens zijn, maar het is niet bepalend voor of ik wel of niet een relatie aan kan gaan met iemand, dat heeft veel meer met intuïtie te maken.’ 

In commercieel werk gaat dat overigens niet heel anders. ‘Ik denk niet dat ik dan anders werk, want mijn manier van fotograferen dat ben ik.’ Zonder twijfel waar. Tijdens Art Rotterdam dit jaar hingen in de stand van The Ravestijn Gallery vijf grote portretten van De Puy op een rij, elk 140 centimeter hoog. Indrukwekkende beelden, met een zachte blik gemaakt. De open houding van de fotograaf wordt weerspiegeld in de geportretteerde, die ontspannen zichzelf is. Waar en wie die mensen ook zijn, de fotografe zet ze allemaal met dezelfde mate van respect neer. En dat geeft de foto’s impact.

Er zijn meer cross-overs ontstaan tussen het agentschap en de galerie. Bijvoorbeeld Ferry van der Nat en Michael Bailey-Gates, die beide op de fotobeurs Unseen dit jaar te zien zijn. Van der Nat in zijn vrije werk met vooral mannelijk naakt en Bailey-Gates met vrolijke groepsfoto’s waarin hijzelf en anderen moeiteloos van gender lijken te wisselen. Fluïde en bijna argeloos in beeld gebracht. Het laat een wereld zien waarin gender totaal geen issue is. Net zoals bij Robin de Puy een buitenbeentje zijn heel vanzelfsprekend voelt. Waarom ook niet. Het is gewoon een van de mogelijkheden. 

www.robindepuy.nl
www.theravesteijngallery.com

Het boek Down by the Water verscheen op 2 december 2021 bij Uitgeverij Hannibal.