Categorieën
2021 Veilingen

Veilingen: van Hip Hop tot Enkhuizen

Dat het wispelturige jaar 2020 ook de internationale kunsthandel en veilingwereld voor grote uitdagingen stelde is nauwelijks nieuws. Interessant is evenwel dat de noodzaak tot aanpassing dikwijls tot nieuwe inzichten en een andere aanpak leidde op het gebied van veilingen. Effecten die blijvend lijken.

Veel veilinghuizen vonden zichzelf opnieuw uit. Zeker 70% van alle veilingen vond online plaats. Bijna 400 online veilingen wereldwijd genereerden tezamen $558 miljoen. Dit is maar liefst drie keer het volume van 2019 en zeven keer de omzet.

Dat bieders weinig schroom kennen via internet te bieden, liet een battle tussen een telefonische bieder en een online bieder zien toen Francis Bacon’s Triptych Inspired by the Oresteia of Aeschylus werd geveild. Het resultaat was een hamerprijs van $84,6 miljoen (Sotheby’s). Verder is ook interessant te zien dat het voor veel bieders geen onoverkomelijk probleem is de lots niet fysiek te kunnen zien tijdens de traditionele kijkdagen van de veilingen. In het ontbreken van deze mogelijkheid werden al vrij snel sinds het begin van beperkingen op inventieve wijze alternatieven geboden. Die mogelijkheden lopen uiteen van virtuele kijkdagen en rondleidingen tot één op één video chats met experts.

Francis Bacon, Triptych Inspired by the Oresteia of Aeschylus, 1981, $84,6 miljoen © Sotheby’s

Zelfs bijzonder kostbare items werden gekocht op basis van virtuele platforms en dat heeft bij veilinghuizen en bij kopers ongetwijfeld tot een nieuwe mindset geleid. Het van oorsprong Nederlandse veilingplatform Catawiki zet al sinds 2008 in op online met veilingen in tientallen categorieën, waaronder kunst, antiek en design.

NIEUWE THEMA’S

Terwijl Azië als markt voor online veilingen groeit als kool worden ook succesvol nieuwe doelgroepen bereikt. Zo organiseerde Sotheby’s zijn eerste veiling gewijd aan Hip Hop. Eén item sprong bijzonder in het oog: de met kunststof edelstenen ingelegde plastic ‘gouden’ kroon die rapper Biggie Smalls in 1997 (drie dagen voor zijn vroegtijdige dood) voor de lens van fotograaf Barron Claiborne droeg in de legendarische portretserie K.O.N.Y. (King of New York). De fotograaf kocht het voor zes dollar als prop voor de fotoshoot. Op de veiling bracht de door de fotograaf gesigneerde kroon $600.000 op (het drievoudige van de laagste schatting).

Voor een andere groep, de liefhebbers van werk uit de 19e en en vroeg 20e eeuw, in het bijzonder Hollandse Romantiek, was het aanbod in de European & British Art Sale in Londen ongetwijfeld interessanter. In deze veiling, die in de eerste week van december 2020 plaatsvond, werden onder meer zes schilderijen uit een toonaangevende particuliere collectie aangeboden, waaronder een werk van Cornelis Springer, Zuiderspui met de Drommedaris, Enkhuizen. Het olieverfschilderij werd door Springer vervaardigd in 1866 en de meesterlijke weergave van de architectuur, de levendigheid en het uitgebalanceerde lichtspel laten zien dat dit schilderij tot een van de hoogtepunten uit het oeuvre van Springer behoort. Het beeld van de stad Enkhuizen zoals de kunstenaar dat heeft geschilderd is 150 jaar later vrijwel onveranderd.

Cornelis Springer, Het Zuiderspui met de Drommedaris, Enkhuizen, 1886 – verkocht: £239.400 (taxatie £100-150.000) © Sotheby’s

Behalve schilderkunst kwam ook veel Hollands antiek aan bod op de veilingen. Het is waar dat de opbrengsten van meer algemene antieke meubels en kunstnijverheid uit de 17e, 18e en 19e eeuw zwaar onder druk staan maar goede stukken blijven onverminderd gezocht en voor veiling aantrekkelijk. In Utrecht werd bijvoorbeeld een zeldzame Haagse 17e eeuwse klok geveild op 22 november 2020 in de Timed online veiling bij Veilinghuis Peerdeman. De klok in gezwart houten kast, met opengewerkte vergulde metalen wijzerplaat, geornamenteerd met Bacchus op de hoorn des overvloeds en gesigneerd Arnoldus Bals Fecit Haga, van 48 x 31 x 15cm werd afgehamerd voor €17.920.

Links:Haagse klok, 17e eeuw, 48x31x15cm © Veilinghuis Peerdeman. Rechts: Jacob Feeterse Jr. (1878- 1925), Zilveren juwelenkistje © Venduehuis Den Haag

In december veilde het Venduehuis Den Haag een doorwrocht zilveren juwelenkistje van de hand van Jacob Feeterse Jr. (1878-1925). Het is uitgevoerd in verschillende technieken waaronder email, niello, open werk en met driedimensionale figurines en werd bewaard met de originele houten houder. Feeterse werd tijdens de Expositie in Parijs in 1900 voor het ontwerp bekroond met de derde prijs. Hamerprijs €42.000.

MODERNE EN HEDENDAAGSE VEILINGEN

Ook met het aanbod van moderne en hedendaagse kunst deed het Venduehuis Den Haag zich gelden. In de Post-War & Contemporary Art Auction, op 14 oktober 2020 viel onder meer Walter Swennen (1946) op met La complainte (gesigneerd met initialen, gedateerd ’90 en getiteld (op de achterzijde). Hamerprijs: €50.000.
Twee maanden later, op 15 december 2020, ging bij hetzelfde veilinghuis een bijzonder doek van Isaac Israëls onder hamer in de veiling van Old Master Paintings, Nineteenth Century & Early Modern Art. Het schilderij van een liggend naakt had een hamerprijs van €44.000.

Isaac Israels (1865-1934), Liggend naakt, gesigneerd (rechtsonder), olieverf op doek, 54x80cm.
© Venduehuis Den Haag

Ook Bonhams deed het goed het afgelopen najaar toen in de Impressionist & Modern Art veiling op 15 oktober 2020 een echt verzamelaarsitem van eigenaar verwisselde. Het surrealistische tweeluik Couple aux têtes pleines de nuages uit 1937 dat Salvador Dali vervaardigde, werd verkocht voor voor £ 8.171.062 inc. premium.

VOORUITBLIK VEILINGEN VOORJAAR EN ZOMER 2021

(alle data onder voorbehoud)
Bij het Venduehuis Den Haag staat een Post-War & Contemporary Art Auction, gepland op 14 april 2021 (kijkdagen eraan voorafgaand) met onder andere de sculptuur Mountain van Shinkichi Tajiri en een vroeg werk van Armando.
Intussen wordt bij Christie’s grote internationale belangstelling verwacht voor de veiling met Oude Meesters en Impressionisten uit de Franz Koenigs collectie en voor de surrealisten uit de Frans-Braziliaanse collectie Hersaint op 9 maart. Het hart van menig kunstverzamelaar maakt een sprongetje als vermaarde privécollecties, als deze op de markt komen.

Jacob Isaacsz van Ruisdael (ca. 1628-1682) De toren van Kostverloren aan de Amstel, schatting £ 500,000-800,000 © Christie’s

De multidisciplinaire verzameling van de bankier en collectioneur Franz Koenigs (1881-1941) omvat kunstwerken uit de 15e tot de 20e eeuw. De collectie wordt door Christie’s in opdracht van de nazaten van het echtpaar Koenigs-Von Kalckreuth dit jaar in delen geveild. Koenigs was een vernieuwende en creatieve verzamelaar in de traditie van de Renaissanceverzamelaar en bracht in totaal 2800 werken bijeen. Het deel van de collectie dat onder de hamer komt bestaat uit werken van Meindert Hobbema, Paul Cézanne, Henri Toulouse-Lautrec. Van de laatste bijvoorbeeld het meesterlijke olieverfportret Miss May Milton (1895, schatting $500.000-800.000) en zijn beroemde lithografie La Grande Loge (1897). Maar ook Jacob Isaacsz van Ruisdael’s De toren van Kostverloren aan de Amstel (schatting £500.000-800.000), een keukeninterieur van Adriaen Jansz van Ostade en een schilderij van Henri Rousseau.

Links: Henri de Toulouse – Lautrec, Miss May Milton, 1895, schatting $500.000- 800.000 © Christie’s
Rechts: Henri de Toulouse – Lautrec, La Grande Loge, 1897, lithografie © Christie’s

Verder zullen in deze veiling drie belangrijke surrealistische werken worden aangeboden zoals een groot schilderij van René Magritte uit 1959 dat na 50 jaar opnieuw op de markt komt. Op het doek van museale kwaliteit figureert de raadselachtige man in bolhoed die veelvuldig in Magrittes oeuvre voorkomt. De verwachte opbrengst beloopt 10 tot 15 miljoen Britse Pond. Andere belangrijke lots uit het Surrealisme in de veiling zijn schilderijen van Joan Miró en Max Ernst. Daags erna komt in het kader van de veiling The Mind’s Eye: Surrealist Sale op 10 maart 2021 werk van Leonor Fini (1907- 1996) en Leonora Carrington (1917-2011) voorbij bij Bonhams. Overigens zal Christie’s tot het plezier van veel verzamelaars in Amsterdam weer Oude Meesters, 19e eeuws en Moderne Kunst gaan veilen in een nieuwe Made in Holland veiling. Deze veiling zal een online veiling zijn met kijkdagen. Naar verwachting zal de veiling de laatste twee weken van juni 2021 plaatsvinden en ongeveer 50 schilderijen van Nederlandse kunstenaars tonen.

Michiel Vliegenthart (1966) werkt voor een
internationaal veilinghuis als expert 19e-eeuwse
schilderijen, prenten, tekeningen en aquarellen.

Wil je op de hoogte blijven van de ontwikkelingen op het gebied van veilingnieuws? Meld je dan aan voor onze nieuwsbrief of abonneer je op Tableau Magazine!

Categorieën
Veilingen

KUNSTVEILINGEN EN DE COVID-19CRISIS

TEFAF in Maastricht moest afgelopen maart voortijdig haar deuren sluiten wegens het coronavirus dat zich daar bleek te verspreiden. Ook andere belangrijke internationale kunstbeurzen en veilingen werden in de daaropvolgende maanden afgezegd of uitgesteld tengevolge van het virus. Wat zijn de gevolgen voor de kunstveilingen?

Fairtigue
Hoe ingrijpend zijn de gevolgen van het coronavirus voor de nationale en internationale kunstmarkt, ook op langere termijn? Natuurlijk zal dat er mede van afhangen of en hoe snel het virus kan worden ingedamd door vaccins. Er was al in toenemende mate sprake van de zogenaamde ‘fairtigue’: een overdaad aan internationale (vaak hedendaagse) kunstbeurzen die het hele jaar door overal ter wereld in steeds grotere getalen werden georganiseerd, en die elkaar qua timing soms flink dwars zaten. Een oplossing leek niet in zicht.

Maar nu al is duidelijk dat de kunstmarkt zichzelf als gevolg van de coronacrisis definitief opnieuw aan het uitvinden is. Veel ‘live’ activiteiten worden vervangen door online evenementen of vinden alleen op kleine schaal plaats: minder publiek tegelijk tijdens kijkdagen en kunstveilingen, bij beurzen, handelaren en galeries. De situatie dwingt hen met fantasie en inventieve digitale technieken oplossingen te bedenken, om nu als organisatie of bedrijf te overleven en op langere termijn toekomst te hebben. Dat resulteert in aanpassingen qua timing, omvang, vorm, locatie, presentatie en techniek, die deels al langer op zich lieten wachten.

René Magritte, L’ Arc de Triomphe, 1962, 130,6x  162 cm, courtesy Christie’s Londen, lot verkocht voor £17.798.750
René Magritte, L’ Arc de Triomphe, 1962, 130,6 x 162 cm, courtesy Christie’s Londen, lot verkocht voor £17.798.750

Een goed geoliede machine
De internationale veilinghuizen worden gezien als een goede graadmeter voor de stand van zaken in de kunstmarkt, en lopen vaak voorop in vernieuwende technische ontwikkelingen in die markt. Traditioneel reageerde de markt terughoudend op de ‘online only’ kunstveilingen die sinds een aantal jaren aan een opmars bezig waren. Die leenden zich vooral voor de verkoop van de minder kostbare stukken, seriematig geproduceerde objecten en hedendaagse kunst. De conditie van hedendaagse kunst is vrijwel zonder uitzondering goed, want recent gemaakt. De meerderheid van de online kopers is jonger dan 40 jaar. De meeste kopers van die generatie toonden tot nu toe vooral interesse in hedendaagse kunst (inclusief fotografie), design en modieuze objecten zoals kostbare juwelen, horloges, handtassen en sneakers (!).

Voor duurdere, oudere kunstwerken (vroeg 20e eeuw en eerder) was tot nu toe vooral interesse vanuit middelbare en oudere verzamelaars. Zulke kunst willen kopers meestal graag persoonlijk in de hand hebben gehad voor een goede inspectie alvorens ze er veel geld aan uitgeven, mede omdat de conditie op een afbeelding vaak slecht beoordeeld kan worden. De conditierapporten die de veilinghuizen leveren van hetgeen zij aanbieden zijn niet altijd even kritisch, terwijl de conditie (de mate waarin een oud kunstwerk is bewaard zoals ooit gemaakt) zeer verschillend kan zijn. Grondige inspectie was voorheen mogelijk tijdens de seizoensmatig georganiseerde internationale veilingweken. Na het bezoek aan de kijkdagen volgde de live veiling, waaraan men in de zaal, per telefoon of online kon deelnemen. Maar het origineel zelf zien was toonaangevend. Ook als handelaren en adviseurs cliënten adviseren over aankopen geven zij er de voorkeur aan een object zelf in het echt te kunnen inspecteren, en raden cliënten aan vooral ook zelf het origineel te bekijken alvorens tot aankoop over te gaan. Want digitale afbeeldingen kunnen een vertekend beeld geven van een object, en dat kan tot grote teleurstelling bij de koper leiden wanneer het object daar arriveert.

De internationale veilinghuizen zagen vanaf maart dit jaar hoe het virus hun gewoonlijk goed geoliede veilingmachines krakend tot stilstand bracht door de vele geannuleerde kunstveilingen. Om hun omzet enigszins in stand te houden wijzigden ze de koers en zetten sterk in op digitalisering van de activiteiten. Niet alleen werd het aantal ‘online only’ veilingen sterk verhoogd, ook namen de veilinghuizen tegelijk steeds meer kostbare en oudere stukken op in die veilingen. Eerder waren er één of twee foto’s van een online aangeboden object beschikbaar. Maar met de recente aanpassingen worden objecten van vele kanten gefotografeerd (van schilderijen ook de achterzijde), en soms zelfs in een settting geplaatst om een indruk te geven van de verhoudingen ten opzichte van persoon en ruimte. Van bijzonderder stukken verschijnen steeds vaker korte video’s online.

Het resultaat was ernaar: het publiek, geïsoleerd door het virus, bleek deze kunstveilingen (soms uit verveling) in steeds grotere aantallen en vaker te bezoeken, en ook te bieden en te kopen. Met verbazend goede resultaten als gevolg. De veilinghuizen konden heel veel nieuwe, ‘first time’ kopers begroeten die soms bereid bleken ongewoon hoge bedragen te betalen. Sotheby’s gaf in een recent verslag aan dat hun online omzet met meer dan 400% was gestegen. Meer dan 30% van alle bieders en kopers zijn nu jonger dan 40.

Roy Lichtenstein, Nude with Joyous Painting, 1994, courtesy Christie’s New York, lot verkocht voor $46.242.500

Global sale
Intussen moesten de veilinghuizen oplossingen zoeken voor hun teruggelopen ‘gewone’ omzet. De goede online resultaten gaven genoeg vertrouwen om de traditionele belangrijke ‘live’ kunstveilingen aan te passen qua vorm en organisatie om zo de omzet enigszins op peil te houden. Het veilingseizoen eindigde de afgelopen decennia begin juli, en het tweede halfjaar begon weer in september. Die traditionele planning bleek rekbaar, gedwongen door de noodzaak van omzet draaien werd het seizoen verlengd tot eind juli.

Een van de live kunstveilingen bij Christie’s die getroffen werd door de lockdown in Parijs was de veiling van oude tekeningen op 27 mei. Normaal versturen de veilinghuizen voor zo’n veiling ongeveer 1500 catalogi en zien steeds meer interesse op internet. Nu waren er veel minder cliënten van buiten Parijs op de kijkdagen en op de veiling en was het afwachten hoe de veiling zou lopen. In de aanloop bleek dat de online catalogus ruim 15.000 keer was gedownload. Het bereik was dus het tienvoudige van de reguliere papieren catalogus. In de veilingzaal zat slechts een fractie van het gewone publiek, maar de telefonische en online biedingen waren beter dan voorheen. De veiling verliep uitstekend, met representatieve opbrengsten.

Christie’s organiseerde op 10 juli ONE: A Global Sale of the 20th Century, een logistiek complexe veiling met 80 laat 19e- en 20e-eeuwse kunstwerken die in vier veilingzalen over de hele wereld werden aangeboden: 10 in Hong Kong, 15 in Parijs, 21 in Londen en 34 in New York. René Margritte’s schilderij L’ Arc de Triomphe uit 1962 bracht in Londen bij een schatting van £6.500.000-9.500.000 inclusief koperscommissie bijna £18.000.000 op, de ster van de veiling was Roy Lichtenstein’s Nude with Joyous Painting uit 1994 dat in New York met ruim $46.000.000 het duurste veilingkavel van het eerste halfjaar van 2020 werd. In totaal realiseerde deze op vier plaatsen tegelijk georganiseerde veiling meer dan €370 miljoen.

Gerhard Richter, Wolken (Fenster), 1970, courtesy Sotheby’s Londen, lot verkocht voor £10.449.000

Sotheby’s lanceerde met ‘Rembrandt to Richter’ op 28 juli een veiling waarin voor het eerst 70 toplots oude, moderne en hedendaagse kunst in combinatie werden aangeboden. De interactieve catalogus voor deze veiling werd door meer dan 34.000 mensen bekeken, bieders uit 47 landen deden mee, terwijl ruim 150.000 mensen de veiling online volgden. Op alle continenten van de wereld had Sotheby’s veilingmeesters in digitale veilingzalen staan die biedingen aannamen, en tegelijkertijd in contact stonden met de veilingmeester in Londen waar de stukken in drieënhalf uur werden geveild. Met hamerprijzen uiteenlopend van €200.000 tot €25.000.000 per kavel bracht de veiling in totaal ruim €160 miljoen op. Het publiek voor deze veiling was uiteenlopender dan in de traditionele gespecialiseerde veilingen. De bieders kwamen uit alle categoriëen van de aangeboden stukken: verzamelaars van oude, impressionistische en moderne kunst, maar ook van hedendaagse kunst. Wat bleek? Cliënten die gewoonlijk in hun ‘eigen’ categorie kunst kochten boden nu ook op werken uit andere categorieën. Dit sluit aan bij de trend van het toenemende aantal ‘eclectische’ verzamelaars, die naast bijvoorbeeld een schilderij van Lucian Freud en een Pablo Picasso ook een museaal 18e-eeuws meubel en een zeldzame 19e-eeuwse sculptuur kopen.

Parallel aan deze nieuwe kunstveilingen hebben de grote veilinghuizen hun omzet uit ‘private sales’, de bemiddeling bij directe onderhandse verkoop, enorm zien stijgen. In het eerste halfjaar van 2020 lijken Sotheby’s met 25% en Christie’s met 30% minder omzet de schade van het virus relatief goed te doorstaan.

Rembrandt van Rijn, Zelfportret met kraag en zwarte hoed, 1632, courtesy Sotheby’s Londen, lot verkocht voor £14.549.400

Innovatieve oplossingen
De beroemde Basel Art Fair en de Londense Frieze Art Fair annuleerden hun ‘live’ beurzen en organiseren ‘online-only viewings’. De New Yorkse Salon Art + Design stuurt aan clienten dit najaar een luxe tijdschrift dat de dubbele oplage heeft van de reguliere bezoekersaan- tallen. TEFAF zegde haar voorjaarsbeurs in New York af en organiseert 4 november een TEFAF online New York met ‘300 masterpieces’. Intussen openden meerdere New Yorkse hedendaagse galeries én veilinghuizen bijkantoren in upstate New York, waar veel vermogende verzamelaars een huis hebben en het virus vermijden.

De biënnale Manifesta, die elke twee jaar in een andere Europese stad plaatsvindt, wordt dit jaar georganiseerd in Marseille en loopt nog tot eind november. Kort na de opening eind augustus bleek Marseille een ‘corona hot spot’ en werd afgeraden daarheen te reizen. Desondanks kwamen er in het eerste weekend al ruim 1000 bezoekers. Live kunstbeurzen, waaronder Art Paris en Bedin Art Week vonden begin september plaats met redelijk succes, hoewel het coronavirus overal het overheersende thema bleef.

In ons land hebben veel galeries serieuze problemen om te overleven, en een aantal zal zonder steun mogelijk sluiten. Een aantal veilinghuizen heeft de planning en de digitale capaciteit snel aangepast. Online kunstveilingen lijken ook hier succesvoller dan ‘pre-corona’ en draaien volop, deels in combinatie met live veilingen en kijkdagen. Het Venduehuis in Den Haag verplaatste haar live voorjaarsveilingen van oude, 19e-eeuwse, moderne en hedendaagse kunst, zilver, juwelen, Aziatische kunst, meubels en varia naar de eerste week van september. Het resultaat was uitstekend: gemiddeld werd zo’n 85% van de aangeboden stukken verkocht, met veel meer online activiteit en meer nieuwe cliënten dan voorheen. Uiteindelijk werd zo de omzet van het eerste halfjaar ruim gehaald.

De beurzen in ons land hebben een flinke klap gehad. Terwijl de volgende TEFAF in Maastricht gepland staat voor maart 2021 is de PAN Amsterdam, die gepland stond voor eind november van dit jaar, geheel geschrapt en verplaatst naar november 2021. De beurs Art Breda werd aanvankelijk verplaatst van april naar september 2020, maar daarna toch doorgeschoven naar april 2021.

Louise Bourgeois, Arched Figure, 1911-2010, versie 2, textiel, 35,6 x 76,2 x 19,7 cm, courtesy Sotheby’s Londen, lot verkocht voor £1.215.000

Sommige handelaren zoeken naar innovatieve methoden om hun cliënten toch te bereiken, of hen te verleiden tot een bezoek. Zo werkten zes Nederlandse TEFAF handelaren op uiteenlopende gebieden begin september samen door in het Amsterdamse Hilton Hotel hun verkoopexpositie Art Affair neer te zetten met maximaal 40 bezoekers tegelijkertijd. Bij meer bezoekers konden die zich verpozen in de bar of op het terras. Het resultaat was dusdanig dat dit concept dit najaar wordt herhaald. En eind augustus vond het Smart Distance Lab plaats in de Kromhoutwerf in Amsterdam-Noord, een beurs waar eindexamen studenten van kunstacademies hun werk toonden. Tegelijk was dit een van meerdere onderzoeken naar de realiteit van 1,5 meter afstand op zo’n evenement, en dat zal van belang zijn voor de mogelijkheden van alle grotere activiteiten in de kunstmarkt in de nabije toekomst. Het Arts & Antiques weekend in de Amsterdamse Spiegelstraat werd uitgebreid naar 19 tot en met 27 september en veel handelaren van buiten de stad vonden een etalage om hier ook mee te doen – een soort beurs op straat !

Stand op Smart Distance Lab – The Art Fair, met werkt uit de serie Excersices in Freedom van Alex Avgud (Best of graduates 2019), courtesy Smart Distance Lab – The Art Fair

Terug naar vroeger lijkt inmiddels onmogelijk. De online kunstmarkt heeft zich definitief gevestigd en die ontwikkeling zal zich internationaal verder voortzetten. Dat heeft uiteindelijk misschien wel meer voor- dan nadelen, vooral voor hen die zich aanpassen aan de nieuwe ontwikkelingen. Voor veel kunstkopers is de steeds digitalere kunstmarkt een prettige afleiding van het dagelijks leven, maar uiteindelijk blijft de buzz van een kunstbeurs waar men elkaar treft voor het originele kunstwerk toch waar het om gaat.

Johan Bosch van Rosenthal (1963) is directeur-eigenaar van Art Consult, adviseurs van kopers en verkopers in de kunstmarkt sinds 1999. http://www.artvaluations.nl

Wil je op de hoogte blijven van de ontwikkelingen op het gebied van veilingen? Abonneer je dan nu op Tableau Magazine of schrijf je in voor onze nieuwsbrief!

Categorieën
2020 Jong talent

Jong Talent: veilingmeester Marlous Mostrous-Jens

De kunstwereld, dat is haar wereld. Dat weet veilingmeester Marlous Mostrous-Jens (31) maar al te goed. Inmiddels zit zij alweer tien jaar in het veilingwezen in Londen en Amsterdam waarvan de laatste drie jaar bij Sotheby’s als Director Business Development. Het Londense veilinghuis is sinds juni 2019 niet meer beursgenoteerd en legt de focus op technologie, online veilingen en private sales. 
Kreeg je kunst al jong mee?
Ja, naar de TEFAF met mijn ouders. Dat was echt het leukste uitje van het jaar. Mooi aankleden en kunst kijken. Hoort bij je opvoeding, vonden mijn ouders. We reisden veel en gingen alle musea af. Dat vond ik fantastisch. Het kantelpunt kwam bij Tate Modern. Ik was vijftien toen ik The Weather Project van Olafur Eliasson in de Turbine Hall zag. Daar lagen mensen op hun rug naar die gigantische zon te kijken. Toen was ik verkocht. Sindsdien is kunst mijn passie.

Hoe ben je de veilingwereld ingerold?
Op mijn zeventiende kreeg ik advies van Philip Hoffman, oprichter van The Fine Art Fund. Het werd Business Economics en niet kunstgeschiedenis. De business kant van de kunstwereld sprak mij sowieso aan. Hedendaagse kunst zou ik altijd nog kunnen leren. Mijn scriptie ging over de economische aspecten van de kunstmarkt. Uiteraard heb ik veel stages gelopen, ook bij veilinghuizen en een Master gedaan bij het Sotheby Institute. Je wilt toch die droombaan krijgen. En dat is gelukt.

Veilingmeester, hoe word je dat?
Bij mijn eerste veilinghuis kreeg ik al vrij snel Telephone Bid Training. Dan leer je telefonisch bieden voor klanten. Een rollenspel met lastige vragen van lastige klanten. Kom je daar goed doorheen, dan mag je met echte klanten bieden in de veiling. Ik dacht: wow… dit is cool! Maar veilingmeester… dat leek me nog leuker! Dus ging ik de Head of Auctioneers ongeveer stalken. Zo graag wilde ik. Tot ik werd uitgenodigd voor de eerste try out rondes, een X-factor achtige afvalronde. Uiteindelijk werd ik samen met een ander meisje uit vele collega’s gekozen om echt veilingmeester te worden. Mijn droom kwam uit!

Wie waren je inspiratiebronnen en leermeesters?
Eerst Jop Ubbens, die colleges gaf over dit vak. Toen ik veilingmeester wilde worden gaf hij mij tips & tricks. Recent Oliver Barker, mijn voormalige baas bij Sotheby’s in London en misschien wel de beste veilingmeester in het vak. Met hem mocht ik nauw samenwerken. Een geweldige kans om de internationale veilingwereld te leren kennen en de grootste verzamelaars ter wereld te ontmoeten. Klantenbinding en relatiebeheer, dat heeft hij mij geleerd.

veilingmeester Marlous Mostrous-Jens 


De fijne kneepjes van het vak, hoe leer je die?

Oefenen. Eerst de bid increments in je hoofd stampen. Dat zijn alle verhogingen tijdens het bieden. Dat moet je tweede natuur worden. Wat je verder nodig hebt: een combinatie van humor, acteren, een vlotte babbel, de zaal aanvoelen. En heel belangrijk: de balans tussen likeability en autoriteit. Het moet je gegund worden, maar je moet ook gezag uitstralen zonder autoritair over te komen. Enthousiast zonder een clown te zijn. Verder moet je vaardigheden beheersen als: rondkijken, gebaren, de hamer hanteren, tekstuele trucs, do’s & don’ts.

Wat is het mooie van het veilingmeesterschap?
Alles bij elkaar. Dit het leukste vak dat er is. Heerlijk op dat rostrum! Het gaat om een combinatie van factoren: het toewerken naar de show waar je zelf aan hebt meegewerkt. En dan medeverantwoordelijk zijn voor het resultaat. Eigenlijk is het een bijbaan. Ik sta niet de hele dag met een hamer te zwaaien. Ik doe veilingen in Londen en in Nederland vooral charity. Mijn favoriete categorieën zijn hedendaagse kunst en juwelen. Wat is minder leuk aan dit vak? Een veiling met weinig interesse. Als diverse werken onverkocht blijven. Heel vervelend als de verkoper in de zaal zit. Ook lastig als je zelf emotioneel betrokken bent, bijvoorbeeld als je zelf bepaalde werken hebt ingebracht namens een klant die je goed kent en dat  die onverkocht blijven.

Hoe hou je alle soorten bieders uit elkaar?
Je hebt bieders in de zaal, aan de telefoon, online en absentee bids: klanten die van tevoren hun hoogste bod uitbrengen. Als veilingmeester moet je namens die klanten meebieden tot dat bedrag. Hulp krijg je van spotters die goed rondkijken en bid clerks. Verder geef ik bieders in de zaal altijd de voorkeur om als eerste te bieden. Zij hebben de moeite genomen naar de zaal te komen.

Wat zijn jouw andere bezigheden bij Sotheby’s?
Business Development en Client Strategy. Heel breed eigenlijk. In London lag mijn focus bij Europese topklanten. In Nederland ben ik onder andere verantwoordelijk voor de zichtbaarheid van Sotheby’s, het verbeteren van ons relatiemanagement en het versterken van onze relaties met musea en andere  partijen. Being the true trusted adviser. Mijn belangstelling gaat dus uit naar de commerciële kant. En de magie? Die zit bij de kunstwerken zelf en de kunstenaars die het gemaakt hebben. Met ons Nederlandse team zijn wij voornamelijk betrokken bij aan- en verkoop op de internationale veilingen en collection managementadvies en daarnaast  veel verzekering- en successietaxaties. Private sales doen we ook steeds meer.


Inspectie van een werk van Morris Louis

Wat is het mooie van werken bij een internationaal veilinghuis?
De fantastische werken die je langs ziet komen. Eigenlijk wordt er elke week bij Sotheby’s een nieuw museum geopend. Of het nou tapijten zijn, horloges of contemporary art. Maar het mooiste vind ik de passie en expertise van mijn collega’s en de verzamelaars. Dat maakt dit de beste baan ooit.

Hoe zie jij de kunstmarkt verschuiven?
Azië komt heel sterk op, dus wij focussen zeker op de groei van hedendaagse kunst aldaar. De kunstmarkt is overigens nog nooit zo internationaal geweest. London is de art capital van Europa, terwijl de grotere veilingen in New York blijven. Daar zou ik best eens een veiling willen doen. Ik verbaas me telkens weer over hoeveel kunst daar zit en hoeveel belangrijke verzamelaars daar rondlopen. Anderzijds zien we een verschuiving naar online en wordt de snelheid van informatie en deals steeds belangrijker. Alles moet readily available zijn en snel. En wat nu hot is? Female artists en African American artists.

Veilingen worden gehypet met veel tamtam om prijzen op te schroeven.
In elke business is marketing van belang als je iets wilt verkopen. Vandaag de dag zijn kunstenaars hun eigen marketeers, zoals Jeff Koons en Damien Hirst. Ook de veilinghuizen doen hieraan mee en als een werk veel in het nieuws of op bijzondere tentoonstellingen is geweest dan helpt dit met de prijs. Maar dit is niet prijsbepalend. Uiteindelijk gaat het om de kwaliteit, de markt en de prijs. Ook Instagram en social media zijn factoren die invloed hebben op trends in de kunstmarkt. Je ziet ook steeds meer art influencers en kunstenaars die kunst op social media aanbieden.

Hoe zou je je eigen smaak omschrijven?
Eclectisch… maar dat is wel een term van deze tijd. Ik houd van abstract, zero, minimal art en arte povera. Maar dat verandert. Ik zie ook zoveel. Ik zou ook een antieke Egyptische vaas willen kopen… wel duur maar dan heb je wel een vaas van 4000 jaar oud die heel modern oogt. Supergaaf vind ik dat. Verder verdiep ik me vaker in fotografie en was ik onder de indruk van Unseen. Musea? FOAM, Van Gogh, Stedelijk en Voorlinden en over de grens Moma, Tate Modern, Prado en Foundation Beyeler in Basel.

Hoe blijf je op de hoogte?
Tableau natuurlijk! Verder veel online: Artnet, Artnewspaper, Artprice, Arttactic, In Other Words Newsletter, veilingen, en musea en shows aflopen. En vooral: met heel veel experts praten. Dat is ook het mooie van dit vak.

Categorieën
2019 Verzamelen

Veilingnieuws

Lees meer in Tableaumagzine!

Terugblik 2018-2019

In retrospectief zien we dat de gesigneerde kunstwerken van de grote namen, vervaardigd in hun karakteristieke stijl en met solide herkomst het nog immer goed of zelfs béter doen in de grillige kunstmarkt van vandaag. De concurrentie op de high-end veilingmarkt is feller dan ooit en om unieke kavels te kunnen opnemen zien veilinghuizen zich vaak genoodzaakt ambitieuze schattingen te doen, en geven zij niet zelden hoge garanties op de opbrengsten.

Oude meesters

Niettemin verkoopt goede kunst zichzelf. Zo trok Christie’s de aandacht van verzamelaars van oude meesters met een zeldzaam schilderij van de kunstenares Michaelina Wautier (1617-ca. 1682) die in de Zuidelijke Nederlanden actief was en wier oeuvre zeer klein is. Dit doek Jonge man met pijp uit een Nederlandse collectie werd in mei in de Old Masters Sale in New York geveild. Het was slechts het zesde doek van Wautier dat ooit op een veiling kwam en met een hamerprijs van $ 759.000,-het duurste werk ooit van haar hand. Minstens zo begerenswaardig bleek een onbekend portret van Raden Mas Jodjana door Isaac Israëls (1865-1934) dat bij Christie’s in Hong Kong onder de hamer kwam. Het schilderij werd in 1916  door een Nederlandse adellijke familie bij de kunstenaar aangekocht en is sindsdien in hetzelfde bezit gebleven. Het manshoge portret ging naar een verzamelaar in het Verre Oosten. De hamerprijs van €500.000,- is een record voor een Indonesisch werk van zijn hand. Het bewijst dat de wereldmarkt voor hoogwaardige kunst met een Indisch thema nog steeds zeer sterk is.

Isaac Israells, portret van
Raden Mas Jodjana, olieverf
op doek, 220 x 110 cm

Monet in Venetië

Sotheby’s boekte een fraai resultaat met Le Palais Ducal van Claude Monet dat met de accuraat gebleken schatting van £ 20.000.000,-à£30.000.000,- werd verkocht voor £ 27.534.000,-. Het uit 1908 daterende schilderij is door Monet gemaakt tijdens een verblijf van drie maanden in Venetië, zijn enige bezoek ooit aan deze stad. De kunstenaar arriveerde er op 1 oktober van dat jaar en verklaarde direct dat zijn omgeving ‘te mooi om te schilderen’was. Niettemin, en gelukkig maar, weerhield het Monet er niet van om tijdens deze trip bijna veertig werken te produceren. Het doek is sinds 1925 in het bezit van dezelfde familie, nazaten van een Berlijnse zakenman. De verkoop ervan vormde een uitgelezen kans voor verzamelaars een werk van deze kwaliteit te verwerven en-zo aantrekkelijk voor zowel kunsthandel als verzamelaar – ‘marktfris’. Veel positieve belangstelling vanuit de kunsthandel, museale wereld en verzamelaars was er voor Mark Rothko’s Untitled uit 1960 dat Sotheby’s in mei in New York veilde namens het San Francisco Museum of Modern Art (SFMoMA), ten bate van het aankoopfonds en dat werd afgehamerd voor $ 50.095.250,- .

Nederland

Ook de Nederlandse veilinghuizen ondervonden volop belangstelling. ‘s Lands oudste veilinghuis, het Venduehuis der Notarissen in Den Haag, liet zien opnieuw een belangrijke speler op de internationale veilingmarkt te zijn met een werk uit de omgeving van Joachim Patinir: A panoramic landscape with Saint Christopher uit de collectie S. Nijstad, met een hamerprijs van 
€ 125.000,-.

Onder de hamer van het actieve Utrechtse veilinghuis Peerdeman kwam  op 31 maart 2019 een Chinees porseleinen kwispedoor met Amsterdams bont decor van rokende mannen en slaven, gemaakt in de eerste helft van de 18e eeuw, met het eclatante resultaat van 
€20.480,-. Eén van de vele hoogtepunten in de Modern en Contemporary Art bij Veilinghuis AAG was een reliëf van papier-machévan de Nederlandse kunstenaar Jaap  Egmond (1913-1997) uit 1979 getiteld KQ met een resultaat van €11.000,-.

Kwispedoor verkocht bij
Veilinghuis Peerdeman

Ontwikkeling kunstmarkt

Waar de online kunstmarkt het afgelopen decennium al bijzonder sterk groeide, steeg het marktaandeel vooral in het afgelopen seizoen nog meer. Het spanningsveld van het offline kunst kopen-bij de traditionele veilinghuizen-versus online kunst kopen nam toe. Steeds meer kunstkopers geven blijk van een voorkeur voor het vanuit de leunstoel browsen door een schier oneindig internationaal aanbod en het online aankopen: de online kunstmarkt groeide wereldwijd naar 18 procent (bron: onderzoek Hiscox, www.theartnewspaper.com) en is inmiddels goed voor een bedrag van 26 biljoen dollar. Van de ondervraagden meldt 79 procent in het afgelopen jaar meer dan één keer kunst online te hebben gekocht. 29 procent van de Millennials geeft zelfs aan online kunst kopen te verkiezen boven offline. 

In dit verband is het interessant te zien dat veel traditionele veilinghuizen die zich aanvankelijk sceptisch en aarzelend op de vlakte hielden zich nu snel aanpassen aan deze niet meer te stuiten ontwikkeling. Evenwel is de menselijke behoefte aan het fysiek kunnen zien, voelen en ruiken van kunstwerken een gegeven en ligt het in de verwachting dat het traditionele bezoek aan kijkdagen, kunsthandels, galeries en antiquairs nooit volledig naar de achtergrond zal verdwijnen. Het van oorsprong Nederlandse online veilinghuis Catawiki speelde succesvol in op deze ontwikkeling. Deze pionier richt zich op collectables in de meest uiteenlopende verzamelgebieden, waaronder ook kunst en antiek. Het groeide in slechts elf jaar tijd uit tot een dominante speler die wekelijks 300 veilingen houdt waarin circa 50.000 items, gecureerd door 200 experts hun weg naar nieuwe eigenaren vinden. 

In dit verband is interessant te melden dat Sotheby’s in april 2018 de commissie voor veilingen die online-only zijn verlaagd en dat in oktober 2018 Barneby’s het online taxatiebureau ValueMyStuff verwierf. Noemenswaardig is verder de over-name van Sotheby’s door BidFair USA, een bedrijf van de Frans-Portugees-Israëlische media- en telecom­ondernemer Patrick Drahi. Door de overname, waarmee 3,3 miljard euro is gemoeid, verdwijnt het veilinghuis van de beurs en komt weer in privébezit. 

Vooruitblik nieuwe veilingseizoen 

september 2019 - 2020 

Er ligt een boeiend en veelkleurig veilingseizoen in het verschiet en in de opmaat ervan zijn al vele bijzondere objecten met veelal een Nederlands aspect te melden. Veilinghuis AAG te Amsterdam organiseert in oktober A Collector’s Choice met juwelen, zilver, Aziatica en antiek. Eén van de topitems van de veiling is een paar 18e-eeuwse Nederlandse zilveren sauskommen uit het bezit van een Nederlandse adellijke familie, gemerkt Isacq Samuel Busard, Den Haag, 1735. Een vergelijkbaar paar, maar met een jaarletter 1734 is geïllustreerd in Jet Pijzel-Domisse, Haags Goud en Zilver, Gemeentemuseum The Hague/ Waanders Uitgeverij Zwolle, 2005, p. 242, nr. 40. Te verwachten opbrengst €8.000,- à€12.000,-.
 

Isacq Samuel Busard, een paar zilveren 
sauskommen, Den Haag, 1734,
21 cm lang, 955 gram

Het Venduehuis der Notarissen in Den Haag biedt in de Post-War & Contemporary Art Auction op 16 oktober 2019 het werk O Limite van de Braziliaanse kunstenaar Beatriz Milhazes (1960) aan. Haar doorgaans in levendig coloriet uitgevoerde abstracte werk is een ‘huwelijk’van zowel de Braziliaanse als de westerse modernistische schilderkunst, wat een boeiend en vooral kleurrijk resultaat oplevert. Milhazes zegt er zelf over dat Henri Matisse, Piet Mondriaan en Tarsila do Amaral haar primaire inspiratiebronnen vormen. Het schilderij uit 1997 werd door de moeder van de huidige eigenaar aangekocht bij Galerie Barbara Farber. Te verwachten opbrengst 
€40.000,- à€60.000,-.

Beatriz Milhazes, O Limite, 1997, acryl
op doek, 80 x 59 cm, Courtesy Venduehuis
der Notarissen

Op 27 oktober 2019 zal bij Veilinghuis Peerdeman in Utrecht onder de hamer komen een schilderij van de oriëntalist Marius Bauer (1867-1932), Benares. De herkomst is kunsthandel E.J. van Wisselingh & Co., genummerd 1318x, en in 1933 tentoongesteld in de Eere tentoonstelling M.A.J. Bauer in het Stedelijk Museum Amsterdam, 1933, genummerd 263, en later in het Stedelijk van Abbemuseum te Eindhoven. Te verwachten opbrengst €5.000,- à€7.000,-

Ook veilinghuis Van Zadelhoff te Hilversum houdt dit najaar op 9 en 10 september een algemene veiling waarin verschillende objecten uit een adellijke herkomst zijn opgenomen waaronder zilver, damasten tafellinnen en familieportretten. 

Tevens worden in deze veiling zeldzame originele handschriften van de stadhouder van Friesland en Groningen Johan Willem Friso Prins van Oranje en van koning-stadhouder Willem III (uit 1689) aangeboden. 

Catawiki komt dit najaar van 20 tot 29 september met een reeks Exclusieve Kunstveilingen waarin moderne en 19e eeuwse kunst, oude meesters, oude prenten, zilver, keramiek en van 6 tot 15 september en 20 tot 29 september antiek.

Bij Sotheby’s vindt op 19 november in Londen de veiling Contemporary Curated met onder meer een werk van de Nederlands beeldende kunstenaar Jan Schoonhoven (1914-1994) getiteld R80-1, gemaakt in 1980. Met een verwachte opbrengst van £40.000,- à£60.000,-.

Jan Schoonhoven, R 80-1, 1980, karton en latex
verf op hout, 55 x 40 cm

Eveneens bij Sotheby’s-tijdens de veiling van Impressionist & Modern Art in New York (USA) in november-zal het schilderij van de Franse modernist Auguste Herbin (1882-1960), Rue en Corse worden geveild. Met een verwachte opbrengst van $ 200.000,- à$ 300.000,- 

Christie’s veilt op 25 en 26 november 2019 Post-War & Contemporary Art voor de vijfde opeenvolgende keer in de Zuiveringshal op het Westergasterrein in Amsterdam. De kijkdagen beginnen op 22 november en trekken altijd veel publiek. Eén van de aantrekkelijke items is een werk van Erwin Olaf (1959) getiteld The Hairdresser (2004). De verwachte opbrengst is €6.000,- à€8.000,-. Daarnaast is het kleurrijke Fries landschap van Gerrit Benner (1897-1981) te zien, met een geschatte prijs van €25.000,- à€35.000,-.
 

Gerrit Benner, Fries landschap, olieverf op doek 80 x 100 cm