Categorieën
2024 Columns

Textielmania: textiel is helemaal terug

Textieldesign is terug, of eigenlijk nooit weggeweest. Vast staat dat een hele generatie jonge ontwerpers en kunstenaars zich de afgelopen tijd weer op het medium heeft gestort. Op de verschillende afstudeerpresentaties werd de toepassing van textiel het afgelopen jaar breed omarmd. Van hele conceptuele en experimentele onderzoeken tot vakkundige meesterwerken.

Opvallend is de schaal waarop wordt gewerkt. Vaak durven de makers het monumentale formaat aan en creëren wand­ tapijten die in een kerk of kasteel niet zouden misstaan. De allegorische werken van Jeroen van den Bogaert bijvoorbeeld vormen een intrigerende combinatie van symbolen en gebaren uit heden en verleden. Voor historische beelden gebruikt hij verschillende archieven, hedendaagse foto’s verzamelt Jeroen online, beide categoriseert hij vervolgens opnieuw per thema. Zo’n thema, bijvoorbeeld ‘de val’, wordt vervolgens uitvergroot in een textiele compositie. De beelden uit verschillende tijden verweeft hij letterlijk, waarbij je ziet dat er nog steeds veel overeenkomsten zijn ook al is de leefwereld van de mens door de tijd heen ingrijpend veranderd.

High tech experiment

Niet zelden zijn deze kunstenaars en ontwerpers in het Textiellab in Tilburg te vinden. Naast traditionele technieken als breien en tuften biedt dit maaklab ook de mogelijkheid om te experimenteren met high tech machines, 3D­-geweven constructies, vernieuwende borduurmethoden en lasersnijden. Waar ooit spin­- en weef­getouwen werden aangedreven door een stoommachine, vind je hier nu computergestuurde apparatuur gericht op innovatieve maakprocessen. Zie het Textiellab als een ultramoderne werkplaats in een voormalige textiel­ fabriek waar eeuwenoude ambachten heruitgevonden worden. En dit zorgt voor een heuse revival.

Terwijl Van den Bogaert nadrukkelijk historische referenties in zijn ontwerpen verwerkt, zijn de abstracte werken van de Italiaanse Francesca Franceschi bijna futuristisch te noemen. Ze specialiseerde zich in pattern design en illustratie en dat is aan haar werk af te lezen. Evenals haar jarenlange ervaring in de mode en de textielindustrie, waar ze onder andere voor het kleurrijke label Vlisco werkte. De optische kleden van Franceschi zijn geïnspireerd op eigentijdse elektronische muziek en de emoties die deze klanken bij de luisteraar op kunnen roepen. De fluorescerende kleuren komen niet in de buurt van de tapijten van weleer net als de materialen (acryl en lurex) die ze regelmatig toegepast. Het resultaat is licht, speels en kleurrijk, en eveneens vervaardigd in het TextielLab in Tilburg.

Waar spin- en weefgetouwen ooit werden aangedreven door een stoommachine, vind je hier nu computergestuurde apparatuur

Uniek of in oplage

Vaak zijn deze stukken uniek of alleen in beperkte oplage te krijgen. Maar ook via merken is er veel moois te vinden. Familiebedrijf EE Exclusives in Heeze ontwikkelt met high tech weefmachines duurzame jacquardstoffen voor speciale projecten op het gebied van mode en interieur. Rond 1900 begonnen als textielfabriek Van Engelen & Evers werkt de onderneming vandaag de dag samen met topontwerpers als Walter van Beirendonck, Inside Outside, Viktor & Rolf en Hella Jongerius. Het bedrijf staat bekend als hofleverancier, maar als kunstenaar, designer of architect kun je hier ook je eigen stoffen laten produceren. Via online kunstgalerie WEEEF is een fijnzinnige selectie textiele werken te koop van onder andere Kiki van Eijk, A + N Studio en fotografenduo Scheltens & Abbenes. Een meer dan indrukwekkende lijst Nederlandse designers heeft zich ook aan Moooi Carpets verbon­ den. Naast Marcel Wanders en Studio Job vind je onder andere Celia Hadeler, Studio Rens, Mae Engelgeer en Ruben de Haas in hun collectie. Onder de titel Your Own Design werden op OBJECT in Rotterdam begin dit jaar twee nieuwe creaties van Nynke Koster, bekend van haar rubberen afgietsels van historische ornamenten, en de jonge illustrator Samira Charroud gelanceerd. Moooi Carpets begeleidt de designers bij het ontwerptraject en de productie van de kleden, vaak vinden ze vervolgens hun weg naar internationale beurzen en klanten.

Toch een voorkeur voor het verleden? Op de TEFAF worden elk jaar verschillende historische tapijten getoond, zoals bij De Wit Fine Tapestries oftewel De Koninklijke Manufactuur De Wit uit Mechelen. Al meer dan een eeuw specialiseren zij zich in het verhandelen en restaureren van antieke maar soms ook klassiek moderne wand­ tapijten, met een groot team van onder andere kunsthistorici. Ze hebben al meerdere grote tentoonstellingen over het onderwerp samengesteld en regelmatig worden hun werken aangekocht door toonaangevende musea wereldwijd.

Anne van der Zwaag is curator, publicist en eigenaar/directeur van designbeurs OBJECT en kunstplatform BIG ART. Ze maakt tentoonstellingen, schrijft boeken en columns, adviseert bedrijven en zit in allerlei besturen en adviescommissies. Daarnaast verzamelt ze kunst en design.

Meer lezen? Neem een abonnement of koop een losse editie in de winkel.