Categorieën
2024 Stories Veilingen

Veilingnieuws: surrealistische records

De laatste ontwikkelingen op de veilingen, met surrealistische records in Londen, onder andere voor René Magritte en een vooruitblik naar de komende veilingen.

Met marktleidende prestaties, een stijging van 17% ten opzichte van vorig jaar, realiseerden Christie’s 20th / 21st Century: London Evening Sale en The Art of the Surreal Evening Sale een totaal van £196.685.600 (€229.335.410). De veilingen werden aangevoerd door het werk L’ami intime van René Magritte, uit de collectie van Gilbert and Lena Kaplan, dat op 7 maart werd verkocht voor £33.660.000.

Record voor Magritte

Twee jaar geleden vestigde Sotheby’s in Londen het veilingrecord voor Magritte op £51,5 miljoen. Christie’s probeerde nu zijn eigen record voor de kunstenaar binnen te halen met dit schilderij, geschat op £30 miljoen tot £50 miljoen. L’ami intime leidt de speciale surrealistische avondveiling van Christie’s in Londen in en bevat een aantal van de meest herkenbare en meest begeerde motieven van de kunstenaar, waaronder de bolhoed. Het komt uit de collectie van wijlen Gilbert Kaplan, econoom en oprichter van de uitgave Institutional Investor, en zijn vrouw Lena Kaplan, die het doek in 1980 van Sotheby’s Londen kochten voor £90.000 – ongeveer 550 keer minder dan Christie’s hoogste schatting.

Het werk werd in 1998 tentoongesteld in het Museum voor Schone Kunsten in Brussel. Dit jaar markeert ook de honderdste verjaardag van André Bretons Surrealistisch Manifest, dat de revolutionaire artistieke beweging definieerde. De veiling kende een sterke deelname van internationale kopers met 72% uit EMEA (Europe, the Middle East and Africa) en 24% uit de Verenigde Staten. De resultaten bevestigen de brede aantrekkingskracht op wereldwijde verzamelaars van werken uit de 20e eeuw, tentoongesteld naast de allernieuwste hedendaagse kunstenaars. Onder de actieve kopers bevond zich 10% millennials.

De 20e/21e eeuw: London Evening Sale bracht in totaal alleen al £137.699.300 (€160.557.384) op, waarbij 86% per lot en 94% per waarde werd verkocht. De resultaten weerspiegelen de sterke vraag naar de geselecteerde meesterwerken, waarvan er vele al tientallen jaren niet meer op de markt te zien waren. De sterke Londense markt leverde de veiling hoge opbrengsten op voor Britse kunstenaars, waarbij Francis Bacon’s Landscape near Malabata, Tanger goed was voor £19.630.000. David Hockney’s California – al meer dan 40 jaar niet meer in het openbaar te zien – wisselde tijdens zijn wereldwijde veilingdebuut voor £18.710.000 van eigenaar. Het intieme portret van Lucian Freud, Kai, ooit voor het eerst te zien in de de Whitechapel Gallery in 1993, bracht £4.638.000 op terwijl Michael Andrews’ School III: Butterfly Fish and Damsel Fish een wereldveilingrecord voor de kunstenaar vestigde van £3.125.500). Matinée sur la Seine, temps net van Claude Monet, dat tegen de achtergrond van de 150 jaar impressionisme onder de hamer kwam, werd voor het eerst in 45 jaar op een veiling aangeboden en bracht £14.397.500 op. Andere hoogtepunten van het impressionisme waren onder meer Monets Prairie fleurie à Giverny, die voor £6.290.000 werd verkocht tegen een schatting van £5.500.000-8.500.000, en Théo van Rysselberghes L’île du Levant vue du Cap Bénat, Provence (£2.460.000).

Veilingnieuws Veilingen Michiel Vliegenthart Tableau Magazine
Cornelis Springer (1817-1891), Gezicht op de diamantslijperij van den weledele heer M.E. Coster aan den Amstel te Amsterdam. €80.000–100.000.

In het 24e jaar als zelfstandig platform, en samenvallend met de honderdste verjaardag van het Surrealistisch Manifest, behaalde The Art of the Surreal Evening Sale £58.986.300 (€68.778.026), met een verkoop van 88% per lot en 99% per waarde, een stijging van 52% jaar op jaar.

Andere werken van Magritte leverden, in tegenstelling tot de verwachtingen vooraf, sterke prijzen op, waaronder Le principe d’Archimède (£1.492.000) en La magie noire (£4.638.000). Er werden records gevestigd voor twee vrouwelijke surrealisten met de collage Das schöne Mädchen van Hannah Höch uit 1920 (£453.600) en het iconische en zeldzame surrealistische object van Meret Oppenheim, Tisch mit Vogelfüssen (£529.200).

Intussen in Nederland

In Nederland waren eind vorig jaar en in het vroege voorjaar interessante resultaten te melden op het gebied van veilingen. Onder meer bij AAG Amsterdam op 11 december 2023 een werk van Jaap Weyand dat zich aanvankelijk in de collectie van de arts en verzamelaar dr. J.F.S Esser bevond. In kunsthistorisch opzicht was Esser een belangrijke figuur als allereerste collectioneur van het vroege modernisme in Nederland. Kunstenaars zoals Jan Sluijters en George. H. Breitner waren patiënten van hem en dankzij dit persoonlijke contact kon hij al vroeg verzamelaar van hun werk worden.

Verder lezen? Neem een abonnement of koop een losse editie in de winkel.

Michiel Vliegenthart (1966) werkte voor internationale veilinghuizen als expert 19e-eeuwse schilderijen, prenten, tekeningen en aquarellen.

Categorieën
2024 Stories

Veilingnieuws: van Rembrandt tot The Crown

Nieuws uit de veilingwereld. Met selectieve verzamelaars, items die worden ingetrokken en het duurste veilingitem van het jaar: een werk van Pablo Picasso. Daarnaast enkele bijzondere stukken van Rembrandt en de kunstveiling van items uit de serie The Crown.

‘Respectabele resultaten’, concludeerde men in New York na afloop van de avondveilingen moderne kunst van de drie grote veilinghuizen. De champagnekurken ten huize van Sotheby’s, Christie’s en Phillips knalden even goed, maar echt vuurwerk ontbrak. Een verklaring voor het middle-­of-­the-­road resultaat in de twee weken durende veilingmarathon kan het terugtrekken van belangrijke kavels uit de lopende veiling zijn, een betrekkelijk nieuw fenomeen, dat de drie veilinghuizen in december plaagde.

De toch al bescheiden moderne kunst avondveiling van bijvoorbeeld Sotheby’s begon met 41 lots (waar concurrent Christie’s er 65 presenteerde), maar dat aantal zou gedurende de avond slinken toen er in totaal 8 items werden terugge­ trokken. De reeks geannuleerde items – goed voor 20 procent – omvatte werk van Pablo Picasso, Richard Diebenkorn, René Magritte, Fernand Léger en Diego Rivera. Het duurste item dat uit de kunstveiling werd verwijderd, was een schilderij van Philip Guston met een lage schatting van $ 6 miljoen. Annuleringen – al dan niet te elfder ure – zijn niet goed voor de uitstraling van een veiling; ze veroorzaken onrust onder de kopers en zijn daarmee bijzonder vervelend voor het veiling­huis.

Selectieve verzamelaar

Een andere reden voor de stroperigheid van de december­veilingen kan zijn dat de koper steeds kieskeuriger wordt als het gaat om de blue­-chip kunstenaars. Selectiviteit is een tendens en men ziet dat de verzamelaar steeds vaker gaat voor een werk dat exemplarisch is voor de kunstenaar, dat de maker het best typeert. Voor veel kopers is het niet langer alleen de naam van de kunstenaar die tot bieden prikkelt. Evenwel waren er eind 2023 verschillende bijzondere veilin­gen. De white­-glove veiling van de collectie van wijlen Emily Fisher Landau bij Sotheby’s met een opbrengst van een slordige $406.4 miljoen (bij een schatting van $344,5­-$430,1 miljoen), zal de veilinggeschiedenis ingaan als de duurste veiling uit de categorie ‘vrouwelijke verzamelaar’.

Het onderdeel van de avond waar het meest van werd ver­wacht was Pablo Picasso’s Femme à la montre, een canoniek kubistisch portret van zijn muze Marie­-Thérèse Walter uit 1932, het annus mirabilis van de kunstenaar. Men hoopte dat dit schilderij misschien wel het duurste werk van Picasso zou worden dat ooit op een veiling werd verkocht, maar kwam daar met $139 miljoen, $40 miljoen tekort. Hierdoor werd het het op een na duurste stuk van de modernistische meester dat ooit via het rostrum aan de man is gebracht (het huidige record staat nog steeds op $ 179 miljoen). Dat laat onverlet dat Femme à la montre het duurste veilingitem van het jaar 2023 werd.

Kunstveiling Tableau Magazine
Canaletto, Giovanni Antonio Canal, called Canaletto (1697-1768), Venetië: de monding van het Canale Grande, vanuit het oosten; De Molo van Bacino, met het Piazzetta San Marco en het Dogenpaleis © Christie’s £9,7 miljoen (schatting £8 – £12 miljoen)

Oude meesters

Tegen de achtergrond van de door kunsthandelaren geïnitieerde London Art Week, ter promotie van historische kunst in de Britse hoofdstad, hoopten de veilinghuizen in Londen met hun winterse Old Master veilingen tezamen £60 miljoen aan omzet te genereren. Daarin is men goeddeels geslaagd. Sotheby’s kwam met het paraplubegrip Masters Week voor hun veilingen van oude meester- en 19e-eeuwse schilderijen, oude beeldhouwkunst en decoratieve kunst. Deze werken werden in een week aangeboden, anders dan voorheen toen al deze categorieën in afzonderlijke gespecialiseerde veilingen onder de hamer kwamen. Christie’s heeft de afgelopen jaren de term Classic Week gebruikt om de categorie Oude Meesters een bredere aantrekkingskracht te geven.

De evenementen van deze winter omvatten onder andere de single owner sale, de Christian Levett-collectie antiquiteiten en hedendaagse kunst, en een groot deel van de begerenswaardige Samuel Josefowitz collectie van prenten van Rembrandt waaronder De schelp, het enige geëtste stilleven van van Rembrandt dat bekend is en een door verzamelaars veel gezocht zelfportret.

De kunstveiling van Sotheby’s opende sterk, met een 16e eeuws altaarstuk van de hand van Ambrosius Francken de Oude, dat met het dubbele van de schatting werd verkocht voor £152.400. De showstopper in de Old Master & 19th Century Paintings Evening Auction was echter een klein donker paneel van de hand van Rembrandt Harmensz van Rijn, De aanbidding der koningen, dat, in 2021 door Christie’s in Amsterdam nog werd aangeboden als een werk uit de ‘Kring van Rembrandt’, en van eigenaar wisselde bij een hamerprijs van €850.000 en een schatting van €10.000–€15.000. Intussen kon het paneel na 18 maanden research worden toegeschreven aan Rembrandt, te dateren circa 1628 aan het eind van de Leidse tijd van de meester. Mogelijk gaat het vooraf aan een ets met dezelfde voorstelling. Het werk werd opnieuw ter veiling aangeboden. 

Verder lezen? Neem een abonnement of koop een losse editie in de winkel.

Michiel Vliegenthart (1966) werkt voor een internationaal veilinghuis als expert 19e-eeuwse schilderijen, prenten, tekeningen en aquarellen.

Categorieën
2023 Stories

Veilingnieuws: bijzondere collecties

Een jubileum voor Christie’s en CoBrA, bijzondere particuliere verzamelingen die onder de hamer komen en een sleutelwerk van Robert Colescott.

Bonhams meldt de opvallende verkoop van een schilderij van Robert Colescott (1925-2009) op 8 september in een zogeheten Single Lot Sale in New York. Colescott maakte cartooneske, gedurfde en onopgesmukte verbeeldingen van mens en maatschappij. Aanvankelijk parodieerde hij iconische werken uit de kunstgeschiedenis, later legde hij in zijn werk het accent op politiek, geschiedenis en sociologie. In 1997 zou hij de eerste Afro-Amerikaanse kunstenaar zijn die de Verenigde Staten vertegenwoordigde op de Biënnale van Venetië, met een solotentoonstelling.

In het schilderij dat geveild wordt en dat is getiteld 1919 (vervaardigd in 1980), staan rauwe gebeurtenissen in de geschiedenis centraal. Al sinds de aankondiging begin deze zomer dat het sleutelwerk uit Colescott’s oeuvre ter veiling zou komen was er veel internationale belangstelling en uiteindelijk tijdens de veiling koortsachtige biedingen. Het winnende bod kwam van Alia Dahl van kunsthandel Jeffrey Deitch, die optrad namens een grote particuliere collectie. Eerder dit jaar werd een werk dat in hetzelfde jaar 1980 tot stand kwam geveild: Miss Liberty dat voor een slordige $ 4,5 miljoen werd aangekocht door de Art Bridges Foundation. In eigen land werd in de septemberveiling van Veilinghuis de Jager in Goes, met onder meer kunstnijverheid, keramiek en schilderkunst, een bijzondere Thaise kom uit de 19e eeuw verkocht.

Veilingnieuws Michiel Vliegenthart Tableau Magazine
Rineke Dijkstra, Kolobrzeg, Polen, 26 juli 1992 © Christie’s. Schatting € 15.000-20.000

In dezelfde maand, in zijn septemberveiling, bracht het veilinghuis voor verzamelobjecten Heritage Auctions Europe een werk van de hand van Gerrit Benner. Het veilinghuis dat opereert vanuit IJsselstein en Brussel, veilt goud, zilver, sieraden, kunst, curiosa en militaria en komt voort uit het door twee Nederlanders geleide Munten- en Postzegel Organisatie (MPO) tot het in 2015 werd overgenomen door het Amerikaanse Heritage Auctions.

Korst van der Hoeff veilingen – taxaties in Den Bosch veilde een door verzamelaars gezochte prent van Hieronymus (Jérome) Cock (1518-1570) naar Hieronymus Bosch. Ook in september veilde Van Zadelhoff Veilingen & Taxaties naast vele andere kavels een schilderij van Karel Appel uit een particuliere collectie. Opbrengst € 20.884,84 (inclusief commissie).

Eierschaalporselein

Veilinghuis Onder de Boompjes te Leiden veilde in de levendige septembermaand een monumentale en zeer zeldzame eierschaalporseleinen vaas van de befaamde Haagse Plateelfabriek Rozenburg. De 59 centimeter hoge vaas werd vervaardigd in het jaar 1900 en volgens het orderboek zijn er van dit model slechts tien gemaakt. Eierschaalporselein is erg dun en bewerkelijk en het productieproces is technisch gecompliceerd. Destijds kostte de vaas 175 gulden. Het exemplaar dat bij Onder de Boompjes werd geveild behoort tot de absolute top van het eierschaalporselein dat Rozenburg ooit heeft geproduceerd. Enkele vazen van dit model werden op de Art Nouveau wereldtentoonstelling van 1900 in Parijs tentoongesteld. Tijdens de tentoonstelling werden enkele stuks verkocht aan buitenlandse musea. Van zes exemplaren is bekend waar ze zich bevinden, dit is nummer zeven. Waar zijn de andere drie? Hebben deze de tand des tijds onverhoopt niet doorstaan of staan ze nog ergens op een onbekende plek in een Hollands huis? Een intrigerende gedachte…

Veilingnieuws Michiel Vliegenthart Tableau Magazine
Jan Davidsz. de Heem, Stilleven, 1627 © Christie’s. Opbrengst: € 50.000–80.000

Made in Holland

Christie’s vierde editie van MADE IN HOLLAND (26 september tot 10 oktober), waarin 400 jaar Nederlands kunstgeschiedenis aan bod kwam, viel samen met het vijftigjarig bestaan van Christie’s in Amsterdam. Sinds de eerste veiling in 1973 heeft Christie’s in de hoofdstad talloze historische veilingen gehouden zoals de collectie van het Prinsdom Liechtenstein, de Anton Philips Collectie, de Anton Dreesmann Collectie, Bezit van Museum voor Realistische Kunst Scheringa, Collectie Piet en Ida Sanders en de Collectie Oude Meestertekeningen van Prof. I.Q. van Regteren Altena. Aanvankelijk gevestigd aan de Cornelis Schuytstraat houdt Christie’s tegenwoordig kantoor aan de Vondelstraat 73, in een huis dat zowel werd ontworpen als bewoond door P.J.H. Cuypers (1827-1921), architect van het Rijksmuseum en het Centraal Station van Amsterdam.

Arno Verkade, Managing Director Christie’s Amsterdam vertelt dat begin jaren 70 Amsterdam voor Christie’s een strategisch zeer belangrijke locatie was. Bij de opening in 1973 zou Amsterdam voor het Britse bedrijf de tweede veilingzaal op het continent worden. Het zou nog vijf jaar duren voordat het bedrijf een vestiging in New York opende. Het vijftigjarig bestaan heeft het lokale team van experts geïnspireerd om een veiling samen te stellen van een selectie van circa 75 favoriete werken van Hollandse meesters.

Verder lezen? Neem een abonnement of koop een losse editie in de winkel.

Michiel Vliegenthart (1966) werkt voor een internationaal veilinghuis als expert 19e-eeuwse schilderijen, prenten, tekeningen en aquarellen.

Categorieën
2023 Stories

Veilingnieuws: duurder en jonger

In 2022 waren kavels boven de $1 miljoen goed voor een aandeel van tweederde van alle veilingen en waren steeds jongere bieders actief.

De stand van de verkoop van kunstwerken boven de miljoen pond op veilingen geldt als een barometer voor de kunstmarkt als geheel. Een onderzoek van veilinghuis Sotheby’s naar kavels boven deze grens die in de afgelopen vijf jaar zijn verkocht, gaf een helder beeld. In de analyse – de eerste in een serie van insight reports – werden veilingresultaten vergeleken van werken van impressionisten, moderne- en hedendaagse kunst, en oude meesters, in veilingen over de afgelopen vijf jaar. Er werd niet alleen naar de opbrengsten van veilingen in eigen huis gekeken maar ook naar die van concurrenten Christie’s en Phillips, aangevuld met informatie van de afdeling private sales.

Het onderzochte tijdvak is interessant gezien de gebeurtenissen die de wereld in sociaal politieke en economische zin in meer of mindere mate hebben ontwricht: de Covid-19 pandemie, de Brexit, vergrote spanningen tussen China en het Westen en de invasie van Oekraïne door Rusland. Wat zegt het rapport? Ten eerste dat de markt voor de objecten boven de $1m veerkrachtig is: na een dip in 2018 steeg het aandeel met 9,5%, van $7,44 miljard in 2018 naar $8,15 miljard in 2022. Dat vormt een verbluffend aandeel van 74% van de totale verkoop op veilingen, doch 4% van het totale volume sinds het begin van 2018 tot eind 2022.

Veilingnieuws Veiling Veilingen Kunstveiling Kunstveilingen Christies Sothebys Bonhams Phillips Michiel Vliegenthart
Alex Katz (1927), Yvonne with Flowers, 2001, Gesigneerd en gedateerd 01, £756.300 (inclusief opgeld) © 2023 Bonhams

Ook is de verkoop van items vanaf $20 miljoen toegenomen, van $2,67 miljard tot $3,69 miljard (37.9%) in slechts vijf jaar. Verder tekenen zich in de uitkomst van het onderzoek twee belangrijke trends af: demografisch en geografisch.

Veel is er al geschreven over de stormachtige opkomst van bieders uit Azië sinds pakweg 2018, die in aantal een derde van de deelnemers in de $1m+ categorie omvat. Tegelijkertijd worden (wereldwijd gezien) vermogende kopers alsmaar jonger: het aantal bieders uit de Generatie X (geboren tussen 1960–1980) en de Millennials (1981–1996) groeit. Bij veilingen van hedendaagse kunst, waaronder NFT’s, bestaat iets meer dan de helft van de bieders uit Millennials, maar ook Generatie Z (geboren tussen 1997 en 2012).

Veel leden van deze drie groepen genieten hoge inkomens in booming sectoren zoals technologie maar zijn ook aan de beurt met het erven van vermogens van de voorgaande generatie – de zogenaamde Silent Generation (geboren tussen 1928 and 1945) en de Babyboomers (geboren tussen 1946 en 1964). De laatste twee zijn bovendien allengs minder actief op de kunstmarkt.

Veilingnieuws Veiling Veilingen Kunstveiling Kunstveilingen Christies Sothebys Bonhams Phillips Michiel Vliegenthart
Yusuf Adebayo Cameron Grillo (1934-2021), The Seventh Knot, 1969, Gesigneerd en gedateerd ‘Y GRILLO/ 69’ (linksonder), £403,500 (inclusief opgeld) © 2023 Bonhams

Vruchtbaar voorjaar

Hoe dan ook, het voorjaar was voor de veilingen een kleurrijk en vruchtbaar seizoen aan veilingen. Christie’s Londen hamerde in de eerste van de reeks veilingen op 28 februari een museaal werk van Vincent van Gogh af. De kunstenaar vervaardigde het schilderij in maart – april 1885, zijn Nuenense periode. De schatting van 1-2 miljoen pond werd ruim overtroffen met een verkoop voor £4.842.000 inclusief opgeld. In dezelfde stad vestigde Bonhams op 22 maart in de Modern & Contemporary African Art een nieuw wereldrecord voor de Nigeriaanse kunstenaar Yusuf Adebayo Cameron Grillo (1934-2021). Een week ervoor sprong in Londen een werk van Alex Katz (1927) eruit op de veiling Post-War & Contemporary Art: het kleurrijke Yvonne with Flowers uit 2001.

Verder lezen? Bestel een losse editie of haal hem in de winkel.

Michiel Vliegenthart (1966) werkt voor een internationaal veilinghuis als expert 19e-eeuwse schilderijen, prenten, tekeningen en aquarellen.

Categorieën
2023 Stories

Veilingnieuws: schaarse meesters

Veilingnieuws met recente ontwikkelingen, opvallende opbrengsten en verrassende kavels. Waarbij de oude meesters op dit moment schaars lijken te zijn en Andy Warhol nog steeds goed is voor een recordopbrengst.

Ondanks in het oog springende resultaten – waarover later meer – ziet de handel in het werk van de oude meesters zich voor opgaven gesteld. Het aanbod is op het moment niet bijster groot en voor de veilinghuizen is het een uitdaging bijzondere en bij voorkeur marktfrisse items te vinden.

Tegen de achtergrond van de voortdurende oorlog in Oekraïne, wereldwijde inflatie en een sterk geglobaliseerde en gedigitaliseerde kunstmarkt, is op de belangrijke veilingen een lichte verschraling in het aanbod van oude meesters te zien. De bronnen voor bijzondere items vloeien niet langer overvloedig en de veilinghuizen leunen zwaar op een paar kunsthistorische ontdekkingen en dat wat er in de oude privécollecties nog resteert. Het aandeel oude meesters in veiling is in verhouding nu ‘slechts’ circa 4%. In een markt waarin het adagium ‘aanbod creëert interesse’ geldt, is in negatieve zin een verminderd aanbod een van de oorzaken van deze precaire situatie.

Veilingnieuws Veilingen Michiel Vliegenthart Tableau Magazine
Jan Davidsz. De Heem (1606 – 1683/4), Stilleven van bloemen in een glazen vaas met insecten en vruchten in een stenen nis, gesigneerd ‘J.D.De Heem.R’. Opbrengst £2.700.000 (taxatie 1.000.000 – 1.500.000 GBP) © Sotheby

Sexy

Zijn oude meesters niet meer sexy, is de markt ervoor aan het teruglopen en is het een nichemarkt geworden? De gemiddelde kunstkoper is jonger dan ooit en dat is op zichzelf een verheugend gegeven, maar in peilingen lijkt deze groep de oude meesters minder relevant en cool te vinden. Voor het waarderen van werk van oude meesters moet je de tijd nemen, savoureren, en de gemiddelde jonge ‘kunstconsument’ kan daar misschien niet of nog niet het geduld voor opbrengen. Ook bestaat oude kunst dikwijls uit religieuze en mythologische voorstellingen, waardoor er bij het aanschouwen niet altijd een directe herkenning is zoals bij een Banksy of een Warhol. Jonge kopers hebben vaak een ander referentiekader. Een andere verklaring zou kunnen zijn dat financieel rendement met het investeren in oude meesters niet altijd evident is.

Momentum

Tegen de achtergrond van deze pittige uitdagingen voor de veilinghuizen onderscheidde Christie’s zich gunstig met het veilen van een aantal belangrijke schilderijen van museale kwaliteit uit de collectie van de overleden filantropen Cecil en Hilda Lewis. Het ging om onder meer een paneel van Lucas Cranach de Oude (1472-1553), het vroeg 16e-eeuwse Nimf van de Lente met een interessante provenance. Het bevond zich (vermoedelijk) in de collectie van de Keizer van het Heilige Roomse Rijk Rudolf II (1552-1612) en in de collectie van Christina van Zweden (1626-1689) in de 17e eeuw en is nooit eerder op een veiling verschenen.

In december veilde Sotheby’s in London 17 schilderijen uit de nalatenschap van Juan Manuel Grasset (1927-2020). Zwaartepunt van de Grasset Collectie is de vroege 17e eeuw met bijzondere aandacht voor Hollandse stillevens, vervaardigd in een periode van vijftig jaar. De verzameling omvat verder werken van Giovanni Antonio Canal (ook wel genaamd Canaletto), Jan Davidsz. de Heem, Jan Brueghel de Oude, Osias Beert de Oudere, Juan van der Hamen y León en Jan van Kessel.

Zeker, oude meesters hebben nog steeds hun momentum. Zo is het duurste kunstwerk ooit op veiling verkocht een oude meester: het vaak gerestaureerde Salvator Mundi dat Christie’s in 2017 voor $450.3m veilde als een lang verloren meesterwerk van de hand van Leonardo da Vinci en meer recent Botticelli’s Madonna del Magnificat (rond 1490) dat voor $48.5m van eigenaar wisselde, hoewel deze laatste opbrengst verbleekt bij de opbrengsten van high end kavels uit de categorie post-impressionist en modern.

Enkele resultaten uit Christie’s’ veiling van de Grasset Collectie op 7 december in Londen zijn een stilleven van Jan Davidsz. De Heem (1606 – 1683/4) dat voor £2,7 miljoen van eigenaar wisselde en een stadsgezicht van Canaletto.

Veilingnieuws Veilingen Michiel Vliegenthart Tableau Magazine
Andy Warhol (1928 – 1987), White Disaster [White Car Crash 19 Times], 1963. Opbrengst $85.4 miljoen © Sothebys

Warhol en Mondriaan

In november bracht bij Sotheby’s New York het kolossale werk White Disaster [White Car Crash 19 Times] van Andy Warhol $85.4 miljoen op. In de reeks werken met het thema Car Crash, dat die fatale autobotsingen laat zien, is dit Warhols grootste en meest ambitieuze, uitgevoerd op één paneel. Toen hij er aan werkte was de kunstenaar bij wijze van spreken geobsedeerd door het onderwerp Death and Disaster. White Disaster [White Car Crash 19 Times] is een van de drie monumentale Death and Disaster werken met de voorstelling van een ongeluk, naast Silver Car Crash (Double Disaster) en Orange Car Crash Fourteen Times, die zich in de collectie van het Museum of Modern Art in New York bevinden.

Op 14 november veilde hetzelfde huis uit een Europese collectie een belangrijk werk van Piet Mondriaan en met de hamerprijs van $51 miljoen werd voor deze kunstenaar een nieuw veilingrecord gevestigd. Het schilderij werd gekocht door een verzamelaar uit Azië.

Ook in Nederland wisselden vele interessante kavels van eigenaar. In Amsterdam veilde Veilinghuis AAG op 28 november in zijn Post-War & Contemporary Art, werk van onder andere de kunstenaars Jan Sluijters, M.C. Escher, Karel Appel, Corneille, Ad Dekkers, en Jonathan Meese naast kavels van de hand van internationale fotografen zoals Mark Seeliger, William Klein, Paul Smith, Carli Hermès en Erwin Olaf.

Lees verder in de nieuwste Tableau. Bestel een losse editie of haal hem in de winkel.

Michiel Vliegenthart (1966) werkt voor een internationaal veilinghuis als expert 19e-eeuwse schilderijen, prenten, tekeningen en aquarellen.

Categorieën
2021 Veilingen

Veilingen: van Hip Hop tot Enkhuizen

Dat het wispelturige jaar 2020 ook de internationale kunsthandel en veilingwereld voor grote uitdagingen stelde is nauwelijks nieuws. Interessant is evenwel dat de noodzaak tot aanpassing dikwijls tot nieuwe inzichten en een andere aanpak leidde op het gebied van veilingen. Effecten die blijvend lijken.

Veel veilinghuizen vonden zichzelf opnieuw uit. Zeker 70% van alle veilingen vond online plaats. Bijna 400 online veilingen wereldwijd genereerden tezamen $558 miljoen. Dit is maar liefst drie keer het volume van 2019 en zeven keer de omzet.

Dat bieders weinig schroom kennen via internet te bieden, liet een battle tussen een telefonische bieder en een online bieder zien toen Francis Bacon’s Triptych Inspired by the Oresteia of Aeschylus werd geveild. Het resultaat was een hamerprijs van $84,6 miljoen (Sotheby’s). Verder is ook interessant te zien dat het voor veel bieders geen onoverkomelijk probleem is de lots niet fysiek te kunnen zien tijdens de traditionele kijkdagen van de veilingen. In het ontbreken van deze mogelijkheid werden al vrij snel sinds het begin van beperkingen op inventieve wijze alternatieven geboden. Die mogelijkheden lopen uiteen van virtuele kijkdagen en rondleidingen tot één op één video chats met experts.

Francis Bacon, Triptych Inspired by the Oresteia of Aeschylus, 1981, $84,6 miljoen © Sotheby’s

Zelfs bijzonder kostbare items werden gekocht op basis van virtuele platforms en dat heeft bij veilinghuizen en bij kopers ongetwijfeld tot een nieuwe mindset geleid. Het van oorsprong Nederlandse veilingplatform Catawiki zet al sinds 2008 in op online met veilingen in tientallen categorieën, waaronder kunst, antiek en design.

NIEUWE THEMA’S

Terwijl Azië als markt voor online veilingen groeit als kool worden ook succesvol nieuwe doelgroepen bereikt. Zo organiseerde Sotheby’s zijn eerste veiling gewijd aan Hip Hop. Eén item sprong bijzonder in het oog: de met kunststof edelstenen ingelegde plastic ‘gouden’ kroon die rapper Biggie Smalls in 1997 (drie dagen voor zijn vroegtijdige dood) voor de lens van fotograaf Barron Claiborne droeg in de legendarische portretserie K.O.N.Y. (King of New York). De fotograaf kocht het voor zes dollar als prop voor de fotoshoot. Op de veiling bracht de door de fotograaf gesigneerde kroon $600.000 op (het drievoudige van de laagste schatting).

Voor een andere groep, de liefhebbers van werk uit de 19e en en vroeg 20e eeuw, in het bijzonder Hollandse Romantiek, was het aanbod in de European & British Art Sale in Londen ongetwijfeld interessanter. In deze veiling, die in de eerste week van december 2020 plaatsvond, werden onder meer zes schilderijen uit een toonaangevende particuliere collectie aangeboden, waaronder een werk van Cornelis Springer, Zuiderspui met de Drommedaris, Enkhuizen. Het olieverfschilderij werd door Springer vervaardigd in 1866 en de meesterlijke weergave van de architectuur, de levendigheid en het uitgebalanceerde lichtspel laten zien dat dit schilderij tot een van de hoogtepunten uit het oeuvre van Springer behoort. Het beeld van de stad Enkhuizen zoals de kunstenaar dat heeft geschilderd is 150 jaar later vrijwel onveranderd.

Cornelis Springer, Het Zuiderspui met de Drommedaris, Enkhuizen, 1886 – verkocht: £239.400 (taxatie £100-150.000) © Sotheby’s

Behalve schilderkunst kwam ook veel Hollands antiek aan bod op de veilingen. Het is waar dat de opbrengsten van meer algemene antieke meubels en kunstnijverheid uit de 17e, 18e en 19e eeuw zwaar onder druk staan maar goede stukken blijven onverminderd gezocht en voor veiling aantrekkelijk. In Utrecht werd bijvoorbeeld een zeldzame Haagse 17e eeuwse klok geveild op 22 november 2020 in de Timed online veiling bij Veilinghuis Peerdeman. De klok in gezwart houten kast, met opengewerkte vergulde metalen wijzerplaat, geornamenteerd met Bacchus op de hoorn des overvloeds en gesigneerd Arnoldus Bals Fecit Haga, van 48 x 31 x 15cm werd afgehamerd voor €17.920.

Links:Haagse klok, 17e eeuw, 48x31x15cm © Veilinghuis Peerdeman. Rechts: Jacob Feeterse Jr. (1878- 1925), Zilveren juwelenkistje © Venduehuis Den Haag

In december veilde het Venduehuis Den Haag een doorwrocht zilveren juwelenkistje van de hand van Jacob Feeterse Jr. (1878-1925). Het is uitgevoerd in verschillende technieken waaronder email, niello, open werk en met driedimensionale figurines en werd bewaard met de originele houten houder. Feeterse werd tijdens de Expositie in Parijs in 1900 voor het ontwerp bekroond met de derde prijs. Hamerprijs €42.000.

MODERNE EN HEDENDAAGSE VEILINGEN

Ook met het aanbod van moderne en hedendaagse kunst deed het Venduehuis Den Haag zich gelden. In de Post-War & Contemporary Art Auction, op 14 oktober 2020 viel onder meer Walter Swennen (1946) op met La complainte (gesigneerd met initialen, gedateerd ’90 en getiteld (op de achterzijde). Hamerprijs: €50.000.
Twee maanden later, op 15 december 2020, ging bij hetzelfde veilinghuis een bijzonder doek van Isaac Israëls onder hamer in de veiling van Old Master Paintings, Nineteenth Century & Early Modern Art. Het schilderij van een liggend naakt had een hamerprijs van €44.000.

Isaac Israels (1865-1934), Liggend naakt, gesigneerd (rechtsonder), olieverf op doek, 54x80cm.
© Venduehuis Den Haag

Ook Bonhams deed het goed het afgelopen najaar toen in de Impressionist & Modern Art veiling op 15 oktober 2020 een echt verzamelaarsitem van eigenaar verwisselde. Het surrealistische tweeluik Couple aux têtes pleines de nuages uit 1937 dat Salvador Dali vervaardigde, werd verkocht voor voor £ 8.171.062 inc. premium.

VOORUITBLIK VEILINGEN VOORJAAR EN ZOMER 2021

(alle data onder voorbehoud)
Bij het Venduehuis Den Haag staat een Post-War & Contemporary Art Auction, gepland op 14 april 2021 (kijkdagen eraan voorafgaand) met onder andere de sculptuur Mountain van Shinkichi Tajiri en een vroeg werk van Armando.
Intussen wordt bij Christie’s grote internationale belangstelling verwacht voor de veiling met Oude Meesters en Impressionisten uit de Franz Koenigs collectie en voor de surrealisten uit de Frans-Braziliaanse collectie Hersaint op 9 maart. Het hart van menig kunstverzamelaar maakt een sprongetje als vermaarde privécollecties, als deze op de markt komen.

Jacob Isaacsz van Ruisdael (ca. 1628-1682) De toren van Kostverloren aan de Amstel, schatting £ 500,000-800,000 © Christie’s

De multidisciplinaire verzameling van de bankier en collectioneur Franz Koenigs (1881-1941) omvat kunstwerken uit de 15e tot de 20e eeuw. De collectie wordt door Christie’s in opdracht van de nazaten van het echtpaar Koenigs-Von Kalckreuth dit jaar in delen geveild. Koenigs was een vernieuwende en creatieve verzamelaar in de traditie van de Renaissanceverzamelaar en bracht in totaal 2800 werken bijeen. Het deel van de collectie dat onder de hamer komt bestaat uit werken van Meindert Hobbema, Paul Cézanne, Henri Toulouse-Lautrec. Van de laatste bijvoorbeeld het meesterlijke olieverfportret Miss May Milton (1895, schatting $500.000-800.000) en zijn beroemde lithografie La Grande Loge (1897). Maar ook Jacob Isaacsz van Ruisdael’s De toren van Kostverloren aan de Amstel (schatting £500.000-800.000), een keukeninterieur van Adriaen Jansz van Ostade en een schilderij van Henri Rousseau.

Links: Henri de Toulouse – Lautrec, Miss May Milton, 1895, schatting $500.000- 800.000 © Christie’s
Rechts: Henri de Toulouse – Lautrec, La Grande Loge, 1897, lithografie © Christie’s

Verder zullen in deze veiling drie belangrijke surrealistische werken worden aangeboden zoals een groot schilderij van René Magritte uit 1959 dat na 50 jaar opnieuw op de markt komt. Op het doek van museale kwaliteit figureert de raadselachtige man in bolhoed die veelvuldig in Magrittes oeuvre voorkomt. De verwachte opbrengst beloopt 10 tot 15 miljoen Britse Pond. Andere belangrijke lots uit het Surrealisme in de veiling zijn schilderijen van Joan Miró en Max Ernst. Daags erna komt in het kader van de veiling The Mind’s Eye: Surrealist Sale op 10 maart 2021 werk van Leonor Fini (1907- 1996) en Leonora Carrington (1917-2011) voorbij bij Bonhams. Overigens zal Christie’s tot het plezier van veel verzamelaars in Amsterdam weer Oude Meesters, 19e eeuws en Moderne Kunst gaan veilen in een nieuwe Made in Holland veiling. Deze veiling zal een online veiling zijn met kijkdagen. Naar verwachting zal de veiling de laatste twee weken van juni 2021 plaatsvinden en ongeveer 50 schilderijen van Nederlandse kunstenaars tonen.

Michiel Vliegenthart (1966) werkt voor een
internationaal veilinghuis als expert 19e-eeuwse
schilderijen, prenten, tekeningen en aquarellen.

Wil je op de hoogte blijven van de ontwikkelingen op het gebied van veilingnieuws? Meld je dan aan voor onze nieuwsbrief of abonneer je op Tableau Magazine!