Sinds 1988 draait het in Maastricht in maart maar om één ding: kunst van de allerhoogste kwaliteit. TEFAF brengt ook dit jaar weer een uniek aanbod van beeldende kunst, antiek en design, met een overzicht van 7000 jaar kunstgeschiedenis, van oudheid tot hedendaags.
Al bijna veertig jaar staat TEFAF – The European Fine Art Foundation – synoniem voor topkwaliteit. Verzamelaars, musea, conservatoren en kunstliefhebbers kunnen ook dit jaar hun hart weer ophalen in Maastricht, waar kunsthandelaren en galeries van over de hele wereld hun zeer diverse aanbod tonen. Niet alleen de hoge standaard van de kunst, maar ook de mix van stijlen en tijdperken maakt de beurs tot een uniek evenement. Alles wordt gepresenteerd in buitengewoon elegante stands. De aankleding van de beurs met honderden verse bloemen is een kunstwerk op zich (én een geliefde plek voor selfies).
Er zijn oude meesters te zien, maar ook antiek en design, moderne en hedendaagse kunst, sieraden, meubels en archeologische objecten. Het is bijna onmogelijk om uit het gigantische aanbod aan cherry picking te doen, maar Tableau zet vier werken in de spotlight.
Hij is bekend geworden met zijn stoelen, maar architect en meubelontwerper Gerrit Rietveld (1888-1964) heeft meer iconische ontwerpen op zijn naam staan. Zoals deze strandbuggy. De verwantschap met zijn wereldberoemde rood-blauwe stoel is overduidelijk. De visuele overeenkomsten worden hier aangevuld met ronde vormen. Verschillende kunsthistorici gaan ervan uit dat Rietveld de primaire kleuren, zo kenmerkend voor het werk van deze kunstenaar die verbonden is aan De Stijl, voor het eerst toepaste op de strandbuggy’s en kinderkruiwagens die hij in 1922 en 1923 ontwierp. Dit exemplaar is een van de drie oudste nog bestaande strandbuggy’s.
Het zeldzame object wordt aangeboden door Galerie Van den Bruinhorst, een internationaal georiënteerde galerie die is gevestigd in het oude centrum van de middeleeuwse stad Kampen. De galerie is dertig jaar geleden opgericht door Aagje Voordouw en Ad van den Bruinhorst. Het specialisme van de galerie is historisch design en moderne kunst uit het Interbellum.
Galerie Van den Bruinhorst staat met de strandbuggy, een bijzondere aluminium Rietveld-stoel en andere Rietveld-werken in de verdiepende Focus-sectie van de beurs. Hier gaan kunstenaars uit verschillende disciplines en periodes met elkaar in dialoog. Er wordt dieper ingegaan op de betekenis en rol van kunstenaars die we allemaal kennen uit de kunstgeschiedenis. Dit jaar zijn er zeven deelnemers aan Focus, waaronder de Duitse Galerie Thomas Schulte met werken van fotograaf Robert Mapplethorpe, de Franse Galerie Alexis Lartigue met werken van de Amerikaanse schilder en graficus Sam Francis en de Franse Galerie Maria Wettergren met werken van de Deense textiel- en kleurontwerpster Margrethe Odgaard.
2. Isaac Julien, Film-noir Angels, 1989-2016, bij Galerie Ron Mandos
De Amsterdamse Galerie Ron Mandos geeft dit jaar voor het eerst acte de présence op TEFAF. In een groepspresentatie brengt de galerie vijf kunstenaars samen die als gemeenschappelijk kenmerk hebben dat ze het menselijk lichaam inzetten om identiteit, kwetsbaarheid, kracht en schoonheid tot uitdrukking brengen. Het gaat om Isaac Julien, Erwin Olaf, Hans van Manen, Hans Op de Beeck en Robert Mapplethorpe.
Robbert Mapplethorpe is de verbindende factor in de presentatie. Zijn sensuele en kenmerkende beeldtaal is van grote invloed geweest op Erwin Olaf en Hans van Manen. Dat geldt zeker ook voor de Britse kunstenaar Isaac Julien. Van hem toont Galerie Ron Mandos onder meer deze print uit Film-noir Angels, onderdeel van zijn film- en fotografieproject Looking for Langston uit de jaren 80 en 90. Isaac Julien vertelt daarin het verhaal van de Afro-Amerikaanse dichter en kunstenaar Langston Hughes en zijn tijdgenoten in de jaren 20 van de vorige eeuw in Harlem. Het gaat over queer liefde, verlangen en identiteit. Met stijlmiddelen die hij ontleent aan de film-noir-beweging, zoals een monochroom beeld en een sfeervolle belichting, schept Julien een krachtig en tijdloos portret van een queer icoon.
Ook toont Galerie Ron Mandos een aantal recente werken van Julien, waaronder Satellite (All that changes you. Metamorphosis) uit 2025. Dat is een multi-screeninstallatie, gemaakt ter gelegenheid van het vijfhonderdjarig bestaan van Palazzo Te in Mantua. Op locatie gefilmd in de met fresco’s beschilderde zalen van het paleis, herinterpreteert het werk Renaissance beelden aan de hand van thema’s als transformatie, tijd, ecologie en identiteit.
3. Peter Skovgaard, An August afternoon, 1868, bij Van der Meij Fine Arts
Peter Christian Skovgaard (1817-1875) is een van de belangrijkste schilders van de Deense 19e-eeuwse romantiek. Hij schilderde hier de Hemelberg, een heuvel in Jutland. Dit hoogste punt van Denemarken werd het symbool voor Deens patriottisme in de 19e eeuw.
Het schilderij wordt aangeboden door Van der Meij Fine Arts. De kunsthandel, gevestigd op de Herengracht in Amsterdam, is gespecialiseerd in de Noord-Europese schilderkunst van de 19e eeuw. De focus ligt op Scandinavische, Duitse en Nederlandse schilderkunst van Noordelijke romantiek, realisme en symbolisme.
In eigen land is Peter Christian Skovgaard een zeer geliefd kunstenaar. Een vooraanstaande Deense kunsthistoricus noemde hem ‘de meest begaafde schilder van de periode na 1850 binnen de Deense kunst’. Deze waardering is vooral te danken aan Skovgaards vermogen om de natuurlijke structuur en opbouw van een landschap te doorgronden en deze op poëtische wijze – ogenschijnlijk moeiteloos – op het doek over te brengen. Hij behoorde tot de eerste Deense kunstenaars die planten en bomen in uiterst gedetailleerde studies vastlegden, bijna als een botanisch document. Dit was in zijn tijd zonder meer vernieuwend. Skovgaard combineerde wetenschappelijke observaties met een romantische gevoeligheid. Zijn werk speelde een belangrijke rol in het vormgeven van een nationale beeldtaal voor het Deense landschap.
Skovgaard was bovendien een veelzijdig kunstenaar: hij beheerste zowel het schilderen van grootse, weidse panorama’s als het maken van verfijnde en poëtische plein-airstudies. Het werk van Skovgaard is ruim vertegenwoordigd in alle belangrijke Deense musea.
4. Ambrosius Bosschaert de Oude, Een boeket bloemen in een roemervaas in een nis, bij Haboldt & Co
Ambrosius Bosschaert (1573-1621) geldt als een van de grondleggers van de Nederlandse bloemenschilderkunst in de 17e eeuw. Zijn bloemstillevens onderscheiden zich door een uitzonderlijke precisie, harmonieuze composities en een combinatie van natuurgetrouwe observatie en artistieke constructie. Het hier getoonde schilderij is daar een sprekend voorbeeld van. Bosschaert schilderde een zorgvuldig samengesteld boeket in een groot groen roemerglas, voorzien van opgelegde noppen en geplaatst in een verweerde stenen nis. Door een uitgebalanceerde ordening ontstaat zowel diepte als symmetrie: rozen links en rechts brengen evenwicht, terwijl een gevlamde tulp, een goudsbloem en een Siberische iris het verticale accent bepalen. Kleinere bloemen, waaronder lelietje-van-dalen, een viooltje en vergeet-mij-nietjes, vullen de tussenruimten op verfijnde wijze. Naast de vaas schilderde Bosschaert een vlinder en twee exotische schelpen, kostbare naturalia die in de 17e eeuw hoog werden gewaardeerd door verzamelaars. Hoewel elk element natuurgetrouw is geschilderd, vormt het boeket geen letterlijke weergave van de werkelijkheid: de afgebeelde bloemen bloeien niet in hetzelfde seizoen. Met het samenbrengen van bloemen uit verschillende seizoenen verwijst hij zowel naar vergankelijkheid als naar goddelijke overvloed. In de kwetsbaarheid van bloemen, insecten en glas klinkt de echo van vanitas door. Zo verenigt dit schilderij esthetische schoonheid met symbolische diepgang.
Het werk – geschilderd op koper – is linksonder gesigneerd met het monogram van de kunstenaar en wordt aangeboden door Haboldt & Co. De kunsthandel is in 1983 in New York opgericht door de in Amsterdam geboren Bob Haboldt en heeft ook vestigingen in Parijs en Amsterdam. Haboldt & Co is gespecialiseerd in oude meesters. Vanaf de eerste editie van TEFAF is de kunsthandel elk jaar aanwezig op TEFAF.
NB De objecten hebben nog geen formele keuring ondergaan bij TEFAF Maastricht. De organisatie aanvaardt geen verantwoordelijkheid voor onjuistheden, verkeerde voorstellingen of weglatingen in de verstrekte informatie over deze kunstobjecten.
Van 14 tot en met 19 maart strijkt TEFAF neer in Maastricht met de toonaangevende beurs voor antiek, beeldende kunst en design.
