Categorieën
2024 Stories

Verborgen parels: het atelier

Kunststad Parijs kent fantastische musea, waar je eindeloos in rond kunt dwalen en waarvan de schaal alles in Nederland ruimschoots overtreft. Maar minstens zo leuk zijn de kleine parels, waaronder voormalige woonhuizen en ateliers van kunstenaars.

Drieëntwintig vierkante meter slechts is het atelier van Alberto Giacometti (1901-1966). En elke centimeter ademt kunst. Beelden in verschillende stadia van voltooiing staan in de ruimte. Een werktafel ligt vol materialen, studies, schetsen, tubes verf en kleine draadsculpturen. Midden in de ruimte staan een schildersezel en een beeldhouwersbok. Maar daar houdt het niet op, want ook de muren staan vol met tekeningen van verschillende figuren. De invloeden van het kubisme en Afrikaanse beelden zijn duidelijk zichtbaar in enkele werken en voor het overige: de langgerekte mensfiguren die zo typerend zijn voor zijn werk. En oh ja, er staan ook twee kasten en een bed, vrijwel terzijde in de hoek.

Atelier Giacometti

Giacometti werd geboren in Zwitserland als zoon van de schilder Giovanni Giacometti. Hij studeerde kort aan de kunstacademie in Genève en maakte enkele reizen door Italië. In 1922 vestigde hij zich in Parijs, het episch centrum van de kunstwereld op dat moment. Hij volgde les bij Antoine Bourdelle aan de Académie de la Grande-Chaumière en leerde na verloop van tijd veel andere kunstenaars kennen in het Parijs van de jaren 20. Aanvankelijk zijn onder andere Jacques Lipchitz en Ossip Zadkine voorbeelden en experi- menteert hij met het kubisme, daarna wordt de Afrikaanse kunst een bron van inspiratie. Tot halverwege de jaren 30 maakt Giacometti surrealistisch werk en is een van de belangrijke kunstenaars van deze stroming. Maar steeds meer richt hij zich op slechts een thema dat hij de rest van zijn leven zal uitwerken: het menselijk lichaam.

De situatie hierboven is een schets van zijn tweede atelier in Parijs. Vanaf 1926 werkte Giacometti aan de Rue Hippolyte-Maindron nr 46 in Montparnasse. In de kleine ruimte van 23 vierkante meter woonde en werkte hij tot zijn dood in 1968. Toen ze het pand in 1972 moest verlaten besloot zijn weduwe Annette het atelier te ontmantelen en alle meubels en gereedschappen te bewaren. Sinds 2018 is het hiermee gereconstrueerde atelier permanent te zien bij Institut Giacometti. Dit is gevestigd in een heel andere hoek van Parijs: Rue Victor-Schœchler. Het pand is het voormalige woonhuis van interieurontwerper Paul Follot (1877-1941) en balanceert op de grens tussen Art Nouveau en Art Deco met veel mooie details, een wonderlijke plek al op zichzelf. Behalve het atelier is een selectie van beeldhouwwerken en tekeningen te zien en zijn er tijdelijke tentoonstellingen van kunstenaars die verwant zijn aan Giacometti.

Alberto Giacometti Parijs Marjolein Sponselee Tableau Magazine
Zaaloverzicht Fondation Giacometti (foto Institut Giacometti)

Het hele huis is een bezoek waard, maar het atelier spreekt het meest tot de verbeelding. Deels door het idee dat in de kleine ruimte gewerkt en geleefd werd, maar meer nog hoe dat ging, hoe kunst en leven samenvielen. De hoeveelheid schetsen op de muren, de half voltooide beelden en alle materialen die in de ruimte aanwezig zijn geven een blik in het werkproces van de kunstenaar. Zoals elk atelier doet. Sommige kunstenaars werken in een geordende ruimte aan slechts een werk tegelijk. Anderen hebben in elke hoek een work-in-progress en wisselen verschillende projecten en ideeën af. Mooi zijn ook de inspiratiebronnen en materiaalstudies die je in een atelier tegenkomt. Testen van kleur, textuur en vorm, van verschillende materialen. Het geeft inzicht in het onderzoek dat de kunstenaar bezig houdt. Parijs kent veel woonhuizen en ateliers die je kunt bezoeken, maar weinig zijn nog zo compleet als dat van Giacommetti. Dat de momentopname zo bewaard is, inclusief de sfeer waarin hij werkte, is uniek. Dat werkt, zelfs al staat het geheel achter glas in een museum.

Een paar straten van Institut Giacometti vandaan ligt Musee Zadkine, met het voormalig huis en atelier van deze beeldhouwer. Een fijne plek, maar veel inzicht over zijn werkwijze geeft dit niet. Wel is het een mooie hoge en lichte ruimte, waar nog een kleine versie staat van de Verwoeste Stad, het beeld dat hij voor Rotterdam maakte. In de tuin zijn nog tien andere grote beelden van Zadkine te zien. De rest van het museum is in gebruik voor wisselende tentoonstellingen van verschillende kunstenaars, van het werkproces van Zadkine krijg je er weinig mee.

Musee Moreau

Informatiever is Musee Gustave Moreau in het voormalige woonhuis van de kunstenaar. Ook hier is het de sfeer die het doet: van vloer tot plafond zijn alle verdiepingen in het huis gevuld met kunst. Van Moreau zelf, maar ook van enkele anderen, inclusief bijvoorbeeld een prent van Rembrandt. Daarnaast zijn het kantoor, de salon, de slaapkamer en het boudoir van het huis nog volledig ingericht.

Verder lezen? Neem een abonnement of koop een losse editie in de winkel.